CSRD: alles wat je moet weten

De EU-richtlijn inzake duurzaamheid ging van kracht op 1 januari 2025. Echter, in 2026 is de richtlijn drastisch gewijzigd na de Omnibus-1. De update van de CSRD was gericht op het aanzienlijk verminderen van de regelgevende en administratieve last voor MKB's en is nu alleen van toepassing op de grootste bedrijven (>1000 werknemers). Waar de CSRD voorheen een verplichting was voor velen, is het nu voornamelijk een vereiste voor de top tier, met verschillende belangrijke implicaties voor MKB's. In deze gids bieden we gedetailleerde informatie over de verplichtingen, wat te rapporteren, hoe dit van invloed is op MKB's, en de belangrijkste deadlines om rekening mee te houden.

Wat is CSRD?

De CSRD is een richtlijn voor duurzaamheidsrapportage, voortgekomen uit de Green Deal van de Europese Unie. De Green Deal heeft als doel dat Europa tegen 2050 klimaatneutraal wordt, in lijn met de Overeenkomst van Parijs die werd opgesteld tijdens de VN-klimaatconferentie (COP21) in Parijs op 12 december 2015, erkend door 194 landen en de Europese Unie.

De CSRD is gebaseerd op de Richtlijn inzake niet-financiële rapportage (NFRD), een verplichting voor grote (>1000 werknemers), beursgenoteerde bedrijven, banken en verzekeringsmaatschappijen om te rapporteren over aspecten zoals sociale verantwoordelijkheid, behandeling van werknemers, mensenrechten en diversiteit. Het gebrek aan uniformiteit in rapportagekaders resulteerde in beperkte vergelijkbaarheid tussen bedrijven. CSRD introduceert consistentie in duurzaamheidsrapportage, waardoor zinvolle vergelijkingen mogelijk worden.

Zowel de CSRD als de NFRD zijn voorbeelden van duurzaamheidsrapportage, die beschrijven hoe organisaties strategieën en ambities met betrekking tot duurzaamheid implementeren. Duurzaamheid wordt beoordeeld in drie dimensies: Milieu, Sociaal en Bestuur, gezamenlijk bekend als ESG-indicatoren, afgeleid van de Europese duurzaamheidsverslaggevingsnormen (ESRS).

CSRD-rapportage biedt uitgebreide inzichten voor financiële belanghebbenden (bijv. aandeelhouders, banken, crediteuren) en iedereen die geïnteresseerd is in de impact van het bedrijf op het milieu (werknemers, klanten, buren of organisaties die zich richten op milieu- en mensenrechten). Gestandaardiseerde rapportage maakt vergelijkingen tussen bedrijven mogelijk.

Wie is verplicht de CSRD te volgen? (UPDATE mei 2026)

Met de invoering van de Omnibus-I Richtlijn aan het begin van 2026 is de reikwijdte van de CSRD aanzienlijk veranderd. De Europese Unie heeft besloten de drempelwaarden te verhogen om de administratieve last voor kleine en middelgrote ondernemingen te verlichten. De focus ligt nu uitsluitend op de grootste bedrijven.

Een organisatie moet nu voldoen aan de CSRD als ze aan twee van de drie volgende criteria voldoet. 

• Meer dan 1000 medewerkers
• Omzet van meer dan €450 miljoen
• Balans groter dan €225 miljoen

Wat betekent dit voor MKB's? Bedrijven met minder dan 1.000 werknemers zijn sinds de herziening in 2026 niet langer onderworpen aan de directe wettelijke verplichting. Echter, de indirecte druk vanuit de waardeketen blijft bestaan. Grote klanten (>1.000 FTE) moeten nog steeds rapporteren over hun gehele keten. Daarom is de VSME-norm (Vrijwillige MKB) nu de norm geworden voor het eenvoudig delen van duurzaamheidsgegevens met grote klanten voor MKB's.

Hedgehog begeleidt MKB's door de VSME-norm om hen voor te bereiden op het leveren van de juiste inzichten voor grote klanten. 

Wanneer moet je rapporteren?

De implementatietijdlijn voor de CSRD is aanzienlijk verschoven na de aanneming van de Omnibus I-richtlijn (EU 2026/470). De bijgewerkte planning introduceert een algemene vertraging van twee jaar ("Stop-the-Clock") voor de meeste rapportagegolven en verkleint de verplichte reikwijdte tot aanzienlijk grotere bedrijven.

De huidige rapportagedeadlines zijn als volgt gestructureerd:

• Golf 1 (Grote Entiteiten van Publiek Belang): Bedrijven die eerder onder de NFRD vielen (met meer dan 500 werknemers) waren de eersten die voldeden, en hebben hun eerste rapporten al in 2025 gepubliceerd (over het boekjaar 2024). Volgens de update van 2026 kan een Wave 1-bedrijf dat onder de nieuwe hogere drempels valt, door de lidstaten een tijdelijke overgangsuitzondering worden verleend voor FY2025 en FY2026.
  
  
• Golf 2 (Grote Corporaties): Deze groep geldt voor bedrijven die voldoen aan de bijgewerkte criteria van 2026 van meer dan 1.000 werknemers en meer dan €450 miljoen aan netto-omzet. Oorspronkelijk verplicht om in 2026 te rapporteren (voor FY2025), is hun deadline met twee jaar uitgesteld. Deze bedrijven moeten nu beginnen met het verzamelen van gegevens voor het boekjaar 2027, met hun eerste rapporten die in 2028 moeten worden ingediend.
  
  
• Golf 3 (Genoteerde KMO's): Kleine en middelgrote ondernemingen die genoteerd zijn op gereguleerde markten hebben ook een verlenging van twee jaar gekregen. Hun verplichte rapportageperiode begint nu in het boekjaar 2028, waardoor hun eerste indieningen in 2029 vallen (met vereenvoudigde ESRS- of VSME-gebaseerde normen).
  
  
• Golf 4 (Niet-EU bedrijven): Internationale bedrijven die een netto-omzet van meer dan €450 miljoen binnen de EU genereren (en een EU-dochteronderneming of filiaal hebben dat meer dan €200 miljoen bedraagt) moeten rapporteren voor het boekjaar 2028, wat betekent dat hun eerste publicaties in 2029 moeten verschijnen.

Wat te rapporteren onder CSRD?

Waarover moeten bedrijven die onder de CSRD vallen rapporteren? De rapportageverplichtingen onder de CSRD zijn ook aanzienlijk veranderd sinds de invoering van de Omnibus I-richtlijn in het voorjaar van 2026. Terwijl de eerste versies van de wetgeving zeer brede informatieverstrekking vereisten over bijna alle duurzaamheidsthema's, richt de huidige richtlijn zich op vereenvoudigde rapportage die beperkt is tot specifieke duurzaamheidsthema's die relevant zijn voor uw bedrijfsactiviteiten.

De belangrijkste verandering is de aanzienlijke vermindering van de hoeveelheid informatie die bedrijven moeten verstrekken.

• 61% minder gegevenspunten: Meer dan de helft van de oorspronkelijke rapportagevereisten is geëlimineerd of vrijwillig gemaakt.
• Geen sectorspecifieke regels: De plannen voor complexe aanvullende regels per sector (zoals voor de bouw of textiel) zijn geschrapt. Iedereen rapporteert nu volgens dezelfde, sterk vereenvoudigde basisset.
• Focus on Materiality: Previously, there was uncertainty about what you were required to report. Now, you use the Double Materiality Analysis to determine which topic is relevant to your company. You need to report on that now. Later, we will delve deeper into the double materiality analysis.

Wat moet er specifiek in het rapport staan?

Ondanks de vereenvoudigingen rust de rapportagestructuur nog steeds op drie pijlers (ESG). De volgende componenten zijn verplicht voor bedrijven die moeten voldoen aan de CSRD:

1. Dubbele Materialiteitsanalyse: De rationale achter de keuzes van het bedrijf. Dit beschrijft de impact van het bedrijf op mensen en het milieu, en welke externe duurzaamheidsrisico's de financiële positie van het bedrijf zouden kunnen beïnvloeden.
2. Kwantitatieve Kern-KPI's: De rapportage richt zich voornamelijk op meetbare resultaten, waaronder:
   
   • Klimaat: de CO₂-voetafdruk (Scope 1, 2, en de relevante categorieën van Scope 3).
   • Energie: Totaal energieverbruik en het percentage hernieuwbare energie.
   • Sociaal: Gegevens over de eigen werknemers, zoals veiligheidsstatistieken en de loonkloof tussen mannen en vrouwen.
3. Bestuur: Informatie over hoe de raad toezicht houdt op duurzaamheidsdoelen en naleving.

Wat betekent dit voor MKB's?

Wettelijk gezien zijn bedrijven met minder dan 1000 werknemers vrijgesteld van de directe rapportagevereisten van de CSRD. Maar omdat ze vaak deel uitmaken van de waardeketen van grote bedrijven, kunnen ze nog steeds onderhevig zijn aan informatieverzoeken.

Om te voorkomen dat middelgrote en kleine bedrijven worden belast met zeer complexe vragenlijsten, werd de Value Chain Cap geïntroduceerd. Dit betekent dat grote, rapporterende bedrijven hun MKB-leveranciers mogelijk niet meer gegevens mogen laten verstrekken dan wat is vastgelegd in de VSME-norm (Vrijwillige MKB).

Wat moeten MKB's rapporteren?

Wanneer een klant of bank om duurzaamheidsinformatie vraagt, kunnen MKB's deze vrijwillige VSME-norm gebruiken. Dit is een compacte dataset die zich richt op:

• Basisgegevens over energieverbruik en emissies.
• Een korte beschrijving van het beleid met betrekking tot arbeidsomstandigheden en het milieu.
• Essentiële cijfers over de arbeidskrachten.Door deze standaard te gebruiken, kunnen MKB's voldoen aan de vraag van grote ketenpartners naar duurzaamheidsinformatie zonder een volledig CSRD-proces te doorlopen.

Door deze standaard te gebruiken, kunnen MKB's voldoen aan de vraag van grote ketenpartners naar duurzaamheidsinformatie zonder een volledig CSRD-proces te doorlopen.

CSRD: uitleg van dubbele materialiteit

Een cruciaal aspect van de CSRD is het principe van 'dubbele materialiteit.' Organisaties moeten rapporteren over de impact van hun bedrijfsactiviteiten op het milieu, waarbij wordt weergegeven hoe hun bedrijf mensen en het milieu beïnvloedt. Dit omvat ecologische en sociale materiële impact, die bijdraagt aan biodiversiteitsverlies of mensenrechtenschendingen in de toeleveringsketen.

Tegelijkertijd moeten organisaties rapporteren over de financiële risico's die verband houden met ESG-gerelateerde onderwerpen. Hoe kunnen hun bedrijfsactiviteiten worden beïnvloed door klimaatverandering? Overweeg financiële risico's die voortkomen uit factoren zoals schaarste aan hulpbronnen, extreme weersomstandigheden en transitie risico's.

Een stapsgewijze gids voor een dubbele materialiteitsbeoordeling zou kunnen omvatten:

1. Het bepalen en identificeren van relevante belanghebbenden, zowel intern als extern. Wie zal worden beïnvloed door jouw milieueffect? En vice versa? Dit kan klanten, partners, werknemers, NGO's of leveranciers omvatten.
2. Het identificeren van relevante ESG-onderwerpen. De CSRD maakt deel uit van de Europese duurzaamheidsverslaggevingsstandaard (ESRS), die een lijst bevat van mogelijke ESG-onderwerpen. Organisaties moeten beslissen welke voor hen van toepassing zijn.
3. Definiëren hoe dubbele materialiteit eruitziet voor uw organisatie. Hoe beïnvloedt uw organisatie het klimaat? En hoe zal klimaatverandering uw organisatie beïnvloeden? Het beantwoorden van deze vragen omvat interviews, focusgroepen, workshops, enz., met de belanghebbenden die in stap 1 zijn geïdentificeerd.

In het uiteindelijke duurzaamheidsverslag moeten organisaties ingaan op punten die voortkomen uit hun dubbele materialiteitsbeoordeling. Wat is de impact voor deze punten? Welke acties zal het bedrijf ondernemen om deze impact te verminderen? Welke doelen en maatregelen zullen worden geïmplementeerd, en hoe zal de organisatie op koers blijven? Wie is verantwoordelijk, en welke procedures zullen worden gevolgd?

CSRD: uitleggen van GAP-analyse

Een ander cruciaal aspect bij het voldoen aan de CSRD is het uitvoeren van een Gap-analyse. Dit houdt in dat je vergelijkt hoe je momenteel rapporteert over ESG-indicatoren met wat vereist is door de CSRD. Je kunt ontbrekende gegevens, inconsistenties in de gegevensverzameling, inadequate verificatiemethoden of volledig ontbrekende rapporten ontdekken.

Zodra je de hiaten tussen je huidige rapportage en de CSRD-vereisten identificeert, kun je stappen ondernemen om deze hiaten te dichten en volledig en correct compliant te worden.

Hoe te rapporteren?

Het duurzaamheidsrapport wordt een integraal onderdeel van uw bestuursverslag. Na het opstellen van uw duurzaamheidsrapport conform de CSRD moet een externe accountant dit verifiëren. Bedrijven zijn verplicht om dit duurzaamheidsrapport op te nemen in hun jaarverslag en te publiceren in het European Single Electronic Format (ESEF/XHTML).

De kaders en richtlijnen voor rapportage volgens de CSRD zijn vastgelegd in verschillende hoofdstukken van de European Sustainability Reporting Standard (ESRS). Vind hier informatie over de CSRD van de Europese Unie.

Saro Campisano, medeoprichter van Hedgehog Company: „We hebben het afgelopen jaar grote aanpassingen gezien in de CSRD. We begrijpen dat vooral kleine en middelgrote ondernemingen moeite hebben om de juiste strategie te vinden ten opzichte van deze updates. Wat duidelijk is, is dat de CSRD en de bijbehorende VSME houvast bieden voor bedrijven bij hun duurzaamheidsambities. De CSRD vereist transparante communicatie over duurzaamheid, waardoor duurzaamheid cruciaal wordt voor organisaties, belanghebbenden en de gehele economie.”

Wat gebeurt er als een organisatie niet voldoet aan de CSRD?

Na de updates van de regelgeving hangen de gevolgen van het niet-naleven ervan af of een organisatie binnen de directe wettelijke reikwijdte van de richtlijn valt of deel uitmaakt van de indirecte toeleveringsketen:

• Voor bedrijven binnen de directe reikwijdte (>1.000 werknemers): Grote ondernemingen die aan de criteria voldoen maar er niet in slagen een gecontroleerde, conforme duurzaamheidsverklaring op te nemen in hun bestuursverslag, riskeren directe juridische en financiële gevolgen. De handhaving wordt op nationaal niveau geregeld, waar lidstaten administratieve sancties, openbare bekendmakingen en aanzienlijke financiële boetes kunnen opleggen. Bovendien kan niet-naleving de toegang tot kapitaalmarkten beperken, aangezien institutionele beleggers financiering steeds vaker afhankelijk maken van geverifieerde ESG-rapportages.
  
  
• Voor de toeleveringsketen en het mkb: Bedrijven met minder dan 1.000 werknemers riskeren geen directe wettelijke boetes of strafrechtelijke vervolging door toezichthouders. Wel kunnen zij te maken krijgen met aanzienlijke commerciële risico's. Omdat grote, gereguleerde ondernemingen wettelijk verplicht zijn om over hun waardeketen te rapporteren, geven zij de voorkeur aan leveranciers die betrouwbare data kunnen aanleveren. Kleinere bedrijven die geen basis ESG-gegevens kunnen overleggen – met name gegevens die aansluiten bij de VSME-standaard – lopen het risico opdrachten te verliezen, te worden uitgesloten van inkoopprocedures van grote bedrijven of te maken te krijgen met hogere leenkosten bij banken.

Als gevolg hiervan blijft het evalueren van interne dataverzamelingsprocessen en het vaststellen van een nulmeting voor de belangrijkste duurzaamheidsindicatoren een praktische noodzaak om commerciële partnerschappen te beschermen, zelfs voor organisaties die zijn vrijgesteld van directe wettelijke naleving.

Hoe kan Hedgehog Company me begeleiden?

Om over alle vereiste onderwerpen te rapporteren, heeft u inzichten en gegevens nodig van uw organisatie en toeleveringsketen om uw duurzaamheidsambities en -strategie te ondersteunen. Dit houdt in dat alle impacts, risico's en kansen (IRO's) met betrekking tot alle relevante E-, S- en G-onderwerpen (Environment, Social en Governance) in kaart worden gebracht. Wij loodsen u door dit proces.

Onze experts ondersteunen u bij een dubbele materialiteitsbeoordeling en gap-analyses. Daarnaast kunnen we de volledige milieu-impact van uw organisatie in kaart brengen dankzij onze expertise in levenscyclusanalyses (LCA's) en carbon footprint-modellering (het modelleren van broeikasgasemissies op bedrijfsniveau).

Een levenscyclusanalyse kwantificeert de milieu-impact van uw product of organisatie over de gehele levensduur en alle fasen heen: van grondstofwinning, transport, productie en gebruik tot de uiteindelijke verwerking aan het einde van de levensduur.

Hiermee spelen we in op uw specifieke databehoeften om aan de CSRD te voldoen en bieden we begeleiding om uw duurzaamheidsprestaties naar een hoger niveau te tillen.

Bereid u voor op de druk vanuit de waardeketen met onze geïntegreerde mkb-duurzaamheidsroadmap voor 2026.

‍

‍