Kennisbank

Richtlijn of verordening: waarom dat verschil je deadline bepaalt

Een verordening geldt op haar eigen datum, in de hele EU. Een richtlijn verplicht alleen je overheid om een wet te maken, dus jouw datum staat in de nationale wet. Zo zie je welke van de twee je leest.

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

In het kort

  • Een verordening heeft een eigen datum van toepassing en geldt vanaf die datum voor jou, in elke lidstaat. PPWR ging op 12 augustus 2026 overal tegelijk gelden.
  • Een richtlijn verplicht je overheid, niet jouw bedrijf. De datum in de richtlijn is een omzettingstermijn. De datum die voor jou geldt, staat in de nationale wet.
  • Vaststelling, publicatie, inwerkingtreding en toepassing zijn vier verschillende datums. De herziene ESRS laten alle vier zien: vastgesteld op 3 juli 2026, gepubliceerd op 21 september, in werking op 10 november, van toepassing vanaf boekjaar 2027.

Of een Europese regel een richtlijn of een verordening is, staat bovenaan de tekst, en dat bepaalt welke datum voor jou geldt. Een verordening wordt vastgesteld en gepubliceerd, treedt meestal twintig dagen later in werking en geldt daarna vanaf haar eigen datum rechtstreeks voor jouw bedrijf, in alle lidstaten tegelijk. Een richtlijn doorloopt dezelfde eerste drie stappen, maar legt jou daarna niets op. Ze geeft je overheid een termijn om de regels in nationale wetgeving om te zetten, en voor jouw bedrijf geldt de datum uit die nationale wet. De datum in de richtlijn zelf lijkt op een deadline voor jou, maar is dat niet. Kijk dus eerst welke van de twee je leest.

Omnibus I, die de duurzaamheidsrapportage heeft beperkt, is een richtlijn. Daarom kan geen enkele betrouwbare pagina je vertellen op welke datum de beperkte reikwijdte precies in jouw land gaat gelden.

Welke stappen doorloopt elk type?

Er zijn vier stappen, en de eerste drie zijn voor beide gelijk.

StapVerordeningRichtlijn
VaststellingRaad en Parlement ondertekenen de tekstHetzelfde
PublicatieIn het Publicatieblad, met een ELI-verwijzingHetzelfde
InwerkingtredingMeestal de twintigste dag na publicatieMeestal de twintigste dag na publicatie
Wat er daarna gebeurtZe geldt vanaf haar eigen datum van toepassing rechtstreeks voor bedrijvenLidstaten moeten vóór een omzettingstermijn een eigen wet maken
De datum die voor jou geldtDe datum van toepassing, overal dezelfdeDe datum uit je nationale wet, die per land kan verschillen
Als je overheid niets doetMaakt niet uit. De verordening geldt tochJe hebt misschien nog geen nationale plicht, terwijl een bedrijf in een buurland die wel heeft

Inwerkingtreding is de derde stap, niet de laatste. Toch wordt juist die datum vaak genoemd alsof het de deadline is. Een verordening kan jaren in werking zijn voordat het artikel dat jou raakt, gaat gelden.

Hoe zie je welke van de twee je voor je hebt?

Lees de titel en het laatste artikel, in die volgorde.

De titel zegt het al. Verordening (EU) 2025/40 is PPWR. Richtlijn (EU) 2026/470 is Omnibus I. Beide zijn op dezelfde manier in het Publicatieblad verschenen, maar wat ze voor jou betekenen, is totaal verschillend.

De slotartikelen zeggen het preciezer. Een verordening eindigt met een artikel over inwerkingtreding, vaak met een aparte datum van toepassing. Artikel 71 van PPWR bestaat uit één zin: de verordening is van toepassing vanaf 12 augustus 2026. Een richtlijn eindigt in plaats daarvan met een omzettingsartikel, gericht aan de lidstaten. Omnibus I geeft lidstaten tot 19 maart 2027 voor de belangrijkste artikelen, en tot 26 juli 2028 voor de wijzigingen in de richtlijn over due diligence.

Zegt een pagina dat een richtlijn vanaf een bepaalde datum voor bedrijven geldt, zonder een nationale wet te noemen, dan slaat die pagina een stap over.

Hoe ziet dat er in de praktijk uit?

Neem drie regelingen die een middelgroot Europees bedrijf in hetzelfde jaar kan tegenkomen.

PPWR is een verordening. Ze trad op 11 februari 2025 in werking en geldt sinds 12 augustus 2026 in elke lidstaat, zonder nationale wet ertussen. De PFAS-grenswaarden voor verpakkingen die met voedsel in aanraking komen en de regels voor milieuclaims in artikel 14 gelden sinds die datum. PPWR laat ook zien dat niet elke verplichting op de datum van toepassing begint. De regels voor gerecycled materiaal, recyclebaarheidsklassen en lege ruimte in verpakkingen hebben elk een eigen, latere datum in hun eigen artikel, meestal in 2028 of 2030.

De EU-taxonomie is ook een verordening, maar laat het omgekeerde risico zien. Verordening (EU) 2020/852 geldt rechtstreeks, maar de informatieplicht in artikel 8 geldt voor ondernemingen die onder artikel 19a of 29a van de jaarrekeningrichtlijn vallen. Dat zijn artikelen uit een richtlijn. Een richtlijn kan dus bepalen voor wie een verordening geldt. Dat is wat Omnibus I in februari 2026 deed: de richtlijn beperkte die artikelen, en daarmee ook de groep die onder de taxonomie valt.

Omnibus I is de richtlijn in dit rijtje. Ze trad op 18 maart 2026 in werking en legde een nieuwe rapportagedrempel vast: ondernemingen met zowel meer dan EUR 450 miljoen netto-omzet als gemiddeld meer dan 1.000 werknemers, voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Die datum staat in de richtlijn, maar gaat gelden via nationale wetgeving, en de termijn om die wetgeving te maken loopt tot 19 maart 2027, dus na die datum. Wij noemen daarom geen Nederlandse, Duitse of Ierse datum, en niemand zou dat moeten doen zonder de nationale wet erbij te noemen.

Kan de datum van een verordening ook veranderen?

Ja. EUDR is daar het bekendste voorbeeld van, en dat is goed om te weten voordat je concludeert dat verordeningen altijd vaststaan.

De datum van toepassing van de ontbossingsverordening is twee keer verschoven, telkens door een nieuwe wijzigingsverordening en niet door een nationaal besluit. Verordening (EU) 2024/3234 verschoof de datum van 30 december 2024 naar 30 december 2025, en Verordening (EU) 2025/2650 verschoof die naar 30 december 2026. Het verschil met een richtlijn is dat de datum voor iedereen tegelijk verschoof, en dat de nieuwe datum in één document staat. Dat is het praktische voordeel van een verordening: één datum, één bron, geen verschillen per land.

Hoe zit het met gedelegeerde handelingen en de bezwaarperiode?

Die vormen een derde categorie, en ze zorgen vaak voor verwarring, omdat een vastgestelde gedelegeerde handeling er precies uitziet als een wet.

De ESRS zijn een gedelegeerde verordening, (EU) 2023/2772, later gewijzigd door (EU) 2025/1416. Bij de herziene versie is elke stap met een eigen datum te zien. De Commissie stelde de tekst vast op 3 juli 2026. Daarna hadden het Parlement en de Raad een periode waarin ze bezwaar konden maken. Op 21 september 2026 werd de tekst in het Publicatieblad gepubliceerd als Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563. Op 10 november 2026 trad die in werking, een datum die in de tekst zelf staat. En de verordening geldt voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen.

Tussen juli en september bestond er dus een vastgestelde tekst die nog geen wet was, en tussen september en november een gepubliceerde tekst die nog niet in werking was. Zolang een handeling niet in het Publicatieblad staat, gelden voor jou de oude regels. De vrijwillige standaarden in Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, die tegelijk zijn gepubliceerd, traden drie dagen na publicatie in werking, maar gelden ook pas voor boekjaren vanaf 2027. Ook daar ligt de inwerkingtreding dus vóór de datum van toepassing.

Waar moet je naast de omzetting nog op letten?

Op keuzes die een richtlijn aan de lidstaten laat. Dat deel van een richtlijn wordt bijna nooit gelezen.

Een richtlijn kan een keuze aan de overheid overlaten in plaats van zelf een regel te stellen. Omnibus I doet dat voor de boekjaren 2025 en 2026: lidstaten mogen ondernemingen vrijstellen die onder de nieuwe grenzen blijven, maar ze zijn dat niet verplicht. Twee identieke bedrijven in twee landen kunnen daardoor voor hetzelfde boekjaar verschillende verplichtingen hebben, en dat is volledig rechtmatig. Bij een verordening komt dat bijna nooit voor.

Waar begin je?

Bij de tekst zelf, niet bij een samenvatting. Zoek de slotartikelen van de regeling op, kijk of het laatste artikel gericht is aan de lidstaten of aan bedrijven, en noteer de uitkomst naast de datum in je planning.

Handel daarna naar dat verschil. Neem de datum van een verordening op in je agenda zoals die in de tekst staat. Neem de datum van een richtlijn op als moment om je nationale wet te controleren, en wijs iemand aan die dat doet. Met die ene gewoonte voorkom je de meeste fouten die wij zien, in twee richtingen: bedrijven die zich voorbereiden op verplichtingen die zijn geschrapt, en bedrijven die een nationale wet missen die eerder ingaat dan ze dachten.

Onder welke categorie je verplichtingen ook vallen, je hebt meestal dezelfde gegevens nodig, en die vragen de meeste voorbereidingstijd. Met een gratis account op het platform, dat 5.000+ gebruikers heeft, maak je een eerste emissie-inventarisatie en zie je wat je administratie al oplevert. Ben je vooral leverancier en rapporteer je niet zelf, lees dan wat een klant je niet mag vragen over de grens die Omnibus I heeft ingevoerd, en de VSME-standaard over wat je kunt opstellen in plaats van een volledig duurzaamheidsverslag.

Eén ding om rekening mee te houden. Een small-business-reviewer gaf Hedgehog in augustus 2026 op G2 een 5 van de 5, maar schreef ook dat het invoeren van de gegevens handwerk is dat moeite kost. Zodra de gegevens erin staan, werkt het goed. Plan daarom eerst het invoeren van je gegevens, en pas daarna je deadline.

Bronnen: Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026, Richtlijn (EU) 2022/2464, Richtlijn 2013/34/EU, Verordening (EU) 2025/40 artikel 71, Verordening (EU) 2020/852 artikel 8, Verordening (EU) 2023/1115 zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2024/3234 en Verordening (EU) 2025/2650, Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772, Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416, Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 en Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563. Gecontroleerd op 22 november 2026.

Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.

Frequently asked questions

No items found.
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform

Start nu met jouw CO₂-voetafdruk op de gratis versie van ons Hedgehog Carbon Platform.

Dit artikel is geschreven door:
Joost
Joost
Co-founder
EmailLinkedInBook a meeting

Neem contact op

Of je nu een grote of kleine onderneming bent, een start-up of een bedrijf met een lange historie; een product, proces of dienst aanbiedt, wij schakelen snel en vinden de oplossing voor jouw vraag.