Kennisbank

Wat er in de EU-taxonomie is veranderd: minder activiteiten beoordelen sinds 2026, minder bedrijven rapportageplichtig vanaf 2027

Sinds 2026 beoordeel je minder activiteiten, vanaf 2027 rapporteren minder bedrijven. Die tweede wijziging staat niet in de Taxonomieverordening zelf en ontbreekt daarom in veel overzichten. In het eerste kwartaal van 2026 verschenen twee nieuwe EU-teksten die de taxonomie veranderen.

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

In het kort

  • In het eerste kwartaal van 2026 verschenen twee nieuwe EU-teksten die de taxonomie veranderen. Slechts één ervan noemt de taxonomie in de titel, dus de andere wordt makkelijk gemist.
  • Door Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/73 hoef je sinds 1 januari 2026 minder activiteiten te beoordelen. Door Richtlijn (EU) 2026/470 moeten minder bedrijven rapporteren, voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen.
  • De toets voor gebouwen is nog niet veranderd. Het gaat nog steeds om de klasse van het energielabel en om de energievraag in kilowattuur.

De EU-taxonomie bestaat uit twee delen: een indeling van activiteiten die als duurzaam gelden, en een plicht om daarover te rapporteren. In het eerste kwartaal van 2026 veranderden beide delen, door regels die buiten de Taxonomieverordening zelf staan. Door Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/73 hoef je sinds 1 januari 2026 minder activiteiten van een bedrijf te beoordelen. Richtlijn (EU) 2026/470 is aangenomen op 24 februari 2026. Ze verkleint de groep bedrijven die onder Artikel 8 van de Taxonomieverordening (de rapportageplicht) vallen, en dat geldt voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Dat doet de richtlijn door de twee artikelen van de jaarrekeningrichtlijn te herschrijven waar Artikel 8 naar verwijst. Een overzicht dat vóór deze twee teksten is geschreven, beschrijft dus andere regels dan die nu gelden.

Wat heeft de vereenvoudigingsverordening precies veranderd?

Bedrijven die onder de regels vallen, hoeven kleine activiteiten niet meer te beoordelen, en twee onderdelen die veel werk kostten zijn eenvoudiger gemaakt.

De Europese Commissie nam Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/73 aan op 4 juli 2025. De verordening verscheen op 8 januari 2026 in het Publicatieblad en geldt vanaf 1 januari 2026. Drie wijzigingen zijn belangrijk.

Een vrijstelling voor activiteiten die financieel weinig gewicht hebben. Een niet-financiële onderneming hoeft niet te beoordelen of activiteiten in aanmerking komen en voldoen, als die activiteiten samen minder dan 10 procent uitmaken van de noemer van de KPI voor omzet of kapitaaluitgaven (CapEx). Die bedragen vermeldt ze apart als niet-materieel. Zijn de operationele uitgaven (OpEx) voor het bedrijfsmodel niet van belang, dan mag de onderneming de beoordeling van OpEx helemaal overslaan, als ze uitlegt waarom. Kredietinstellingen, vermogensbeheerders, beleggingsondernemingen en verzekeraars kregen vergelijkbare uitzonderingen van 10 procent, ook voor de Green Asset Ratio.

Eenvoudiger rapportagetemplates. De templates in de gedelegeerde verordening over openbaarmaking (de Disclosures Delegated Act) zijn herzien. Daarnaast bepaalt de wijziging dat de secties 1.2.3 en 1.2.4 van bijlage V vanaf 1 januari 2028 gelden.

Eenvoudiger algemene criteria voor het beginsel 'geen ernstige schade veroorzaken'. De algemene do-no-significant-harm-criteria, die voor elke activiteit gelden, zijn minder ingewikkeld gemaakt.

Er is één overgangsregel. Ondernemingen mochten de regels van vóór 2026 nog toepassen op een boekjaar dat in 2025 begon. Een jaar lang golden er dus twee sets regels naast elkaar.

Wat verandert Richtlijn (EU) 2026/470, de Omnibus-richtlijn, aan de taxonomie?

De richtlijn herschrijft de artikelen van de jaarrekeningrichtlijn die bepalen of Artikel 8 voor jou geldt, ook al noemt ze de taxonomie niet in haar titel. Daarom kun je niet alleen op de titel van een EU-tekst afgaan.

Artikel 8, lid 1, van Verordening (EU) 2020/852 geldt voor "any undertaking which is subject to an obligation to publish non-financial information pursuant to Article 19a or Article 29a of Directive 2013/34/EU". Het artikel verwijst dus naar de jaarrekeningrichtlijn. Richtlijn (EU) 2026/470 heeft die twee artikelen herschreven. Na de wijziging gelden ze voor ondernemingen, en voor moederondernemingen van groepen op geconsolideerde basis, met zowel een netto-omzet van meer dan EUR 450.000.000 als gemiddeld meer dan 1.000 werknemers in het boekjaar.

Die nieuwe grens geldt voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Lidstaten moeten de richtlijn uiterlijk op 19 maart 2027 in nationale wetgeving hebben omgezet. Voor boekjaren die in 2025 en 2026 beginnen, mag een lidstaat bedrijven vrijstellen die onder de nieuwe grens blijven. Omdat Artikel 8 naar de jaarrekeningrichtlijn verwijst, wordt ook de groep bedrijven die over de taxonomie moet rapporteren kleiner, zonder dat er één woord in de Taxonomieverordening verandert. Veel mensen zien dat gevolg over het hoofd. Zelfs zorgvuldige overzichten uit 2026 beschrijven de vereenvoudigingsverordening correct, maar noemen een reikwijdte die binnenkort niet meer geldt.

Wat is er in de praktijk anders dan vroeger?

OnderwerpVóór de wijzigingen van 2026Daarna
Wie moet rapporteren onder Artikel 8Ondernemingen onder de oude artikelen 19a en 29aVanaf boekjaar 2027: ondernemingen boven zowel EUR 450 miljoen omzet als 1.000 werknemers
Welke activiteiten je moet beoordelenElke activiteit die in aanmerking komtActiviteiten die samen onder 10 procent van de noemer van de KPI blijven, mag je overslaan
Financiële ondernemingenVolledige beoordeling, ook voor de Green Asset RatioVergelijkbare uitzonderingen van 10 procent, ook voor de Green Asset Ratio
Algemene criteria voor 'geen ernstige schade veroorzaken'Volledige setVereenvoudigd
TemplatesOorspronkelijke formats in de bijlagenVereenvoudigd, twee secties van bijlage V gelden pas vanaf 1 januari 2028
De toets voor gebouwen onder activiteit 7.7Klasse van het energielabel of beste 15 procent van de gebouwvoorraadTot nu toe ongewijzigd
Wat de rapportage oplevertRatio's voor omzet, CapEx en OpExOngewijzigd

De onderste twee rijen laten zien dat de toets voor gebouwen en de ratio's die je rapporteert niet zijn veranderd. Wel is veranderd wie moet rapporteren en hoeveel werk het is.

Welke regels zijn niet veranderd, ook al beschrijven veel overzichten dat anders?

De technische criteria voor gebouwen zijn niet veranderd. Juist daar ontstaan de meeste fouten in rapportages.

Of een gebouw in je bezit aan de taxonomie voldoet, toets je nog steeds aan activiteit 7.7 van bijlage I bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2021/2139: de aankoop en het bezit van gebouwen. Een gebouw dat vóór 31 december 2020 is gebouwd, levert nog steeds een wezenlijke bijdrage aan de beperking van klimaatverandering als het een energieprestatiecertificaat (in Nederland het energielabel) van ten minste klasse A heeft. Het kan ook voldoen als je met voldoende bewijs aantoont dat het qua operationele primaire energievraag bij de beste 15 procent van de nationale of regionale gebouwvoorraad hoort. Voor een gebouw van na die datum gelden de criteria van sectie 7.1 voor de bouw van nieuwe gebouwen, zoals die golden op het moment van aankoop. Daarnaast moet een groot niet-residentieel gebouw nog steeds efficiënt worden beheerd, via monitoring en beoordeling van de energieprestatie, als het een installatie heeft met een vermogen van meer dan 290 kW voor verwarming, verwarming met ventilatie, airconditioning of airconditioning met ventilatie.

Al deze toetsen gaan over energie en geen enkele over emissies, en de vereenvoudigingsverordening heeft ze niet gewijzigd. De Europese Commissie publiceerde op 17 maart 2026 wel een ontwerp voor herziene technische criteria. Toen wij op 22 november 2026 keken, was dat ontwerp nog niet vastgesteld. De criteria hierboven zijn dus de criteria die nu gelden.

Hoe zie je of een overzicht actueel is?

Let op drie dingen, die je binnen een paar seconden ziet.

Het overzicht noemt het verkeerde nummer. Sommige overzichten schrijven de wijzigingen van januari 2026 toe aan "Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/76". Die verordening bestaat niet. Het juiste nummer is 2026/73. Wie het nummer verkeerd noemt, heeft de tekst niet gelezen.

Het overzicht noemt de verkeerde datum voor de nieuwe reikwijdte. Richtlijn (EU) 2026/470 gaat, zoals elke richtlijn, pas via nationale wetgeving gelden. De kleinere reikwijdte geldt voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Wat er in 2025 en 2026 gebeurt met bedrijven die onder de nieuwe grens blijven, hangt af van de vraag of hun lidstaat de vrijstelling gebruikt. Staat er in een overzicht dat de reikwijdte in februari 2026 veranderde, of noemt het een ingangsdatum voor Nederland, België of Duitsland zonder de nationale wet te noemen waarin die datum staat, dan heeft de schrijver de tekst niet gelezen.

Het overzicht beschrijft de taxonomie als regel voor CO2-rapportage. Artikel 8 vraagt welk deel van je omzet, kapitaaluitgaven en operationele uitgaven aan de taxonomie voldoet. Dat zijn drie financiële ratio's. Een broeikasgasinventaris is niet nodig, en voor vastgoed vraagt de taxonomie helemaal geen CO2-cijfer.

Wat moet ik met deze wijzigingen doen?

Dat hangt af van je situatie: rapporteer je nu, val je boven de nieuwe grens, of viel je nooit onder de regels?

Rapporteer je nu, maar blijft je bedrijf onder de nieuwe grens? Dan vervalt je verplichting voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen, en mogelijk al voor 2025 en 2026 als je lidstaat de vrijstelling gebruikt. Kijk in je nationale wetgeving voordat je het werk afbouwt, en bewaar het onderliggende bewijs. Banken vragen nog steeds om energielabels, cijfers over de primaire energievraag en monitoringgegevens van grote installaties, als ze een bepaald gebouw financieren en die lening meetellen in hun Green Asset Ratio.

Val je boven de grens? Gebruik de vrijstelling van 10 procent bewust. Leg vast welke activiteiten je hebt overgeslagen en waarom. Een activiteit die je zonder uitleg overslaat, valt niet te onderscheiden van een activiteit die je over het hoofd hebt gezien.

Viel je nooit onder de regels? Dan zijn de vragen van banken en fondsen geen verplichting uit de taxonomie, en hoef je er ook geen taxonomieproject van te maken. Ga bij elk verzoek na uit welke regel of van welke partij het echt komt. Dat werken we uit in onze artikelen over welke vragen uit de waardeketen je mag weigeren en, voor kleinere bedrijven, over de VSME-standaard.

Je CO2-inventaris staat los van de taxonomie, wie er ook om vraagt. Ons platform maakt inventarissen voor organisaties, met meer dan 20.000 spend-based en activity-based emissiefactoren en beheer van meerdere entiteiten. Het berekent geen ratio's voor de taxonomie, en het is geen volledig ESG-pakket. Een reviewer van een middelgroot bedrijf gaf ons in juni 2026 op G2 een 3,5 van de 5. Hij schreef dat het platform minder compleet is voor bredere ESG- en CSRD-rapportage, en dat een functie voor het beheer van gegevensbronnen en voor het volgen van reductiedoelen ontbreekt.

Bronnen: Verordening (EU) 2020/852, artikel 8, Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/73, aangenomen op 4 juli 2025 en gepubliceerd op 8 januari 2026, Richtlijn (EU) 2026/470, aangenomen op 24 februari 2026, Gedelegeerde Verordening (EU) 2021/2139, bijlage I, activiteit 7.7, en Gedelegeerde Verordening (EU) 2021/2178, gecontroleerd aan de hand van de tekst in het Publicatieblad, en de pagina over de EU-taxonomie van de Europese Commissie, gelezen op 22 november 2026. Gecontroleerd op 22 november 2026.

Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.

Frequently asked questions

No items found.
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform

Start nu met jouw CO₂-voetafdruk op de gratis versie van ons Hedgehog Carbon Platform.

Dit artikel is geschreven door:
Joost
Joost
Co-founder
EmailLinkedInBook a meeting

Neem contact op

Of je nu een grote of kleine onderneming bent, een start-up of een bedrijf met een lange historie; een product, proces of dienst aanbiedt, wij schakelen snel en vinden de oplossing voor jouw vraag.