In het kort
- Excel rekent goed, maar is niet geschikt om een CO2-cijfer vast te leggen dat je elk jaar rapporteert en dat een auditor controleert.
- Excel schiet tekort bij wisselende versies van emissiefactoren, bij het consolideren van meerdere entiteiten en bij het onderbouwen van je cijfers.
- Een platform neemt het verzamelen van gegevens niet van je over, maar je hoeft de berekening niet elk jaar opnieuw op te bouwen.
Met een spreadsheet kun je prima je eerste CO2-voetafdruk berekenen, maar voor de vierde is het een slecht hulpmiddel. Excel rekent correct, kost niets en iedereen kan ermee werken. Maar het bestand legt niet vast met welke versie van een emissiefactor het cijfer van vorig jaar is berekend, je kunt er niet veilig vijf entiteiten mee consolideren, en je kunt een gepubliceerd cijfer niet terugvoeren naar het brondocument. Rapporteer je één keer, gebruik dan Excel. Rapporteer je elk jaar aan een klant of een auditor, dan loopt de spreadsheet vroeg of laat vast, en meestal op het moment dat het het slechtst uitkomt.
Dit artikel vergelijkt twee hulpmiddelen. Of je de berekening zelf maakt of uitbesteedt, is een aparte beslissing die we hier niet behandelen.
Wat kan een spreadsheet echt goed?
Een spreadsheet kan meer dan leveranciers van platforms graag toegeven. Dit zijn de sterke punten.
Een spreadsheet rekent. Activiteitsdata vermenigvuldigen met een emissiefactor is gewoon rekenwerk, en dat doet Excel foutloos.
Een spreadsheet is volledig flexibel. Heb je een ongebruikelijke afbakening, rapporteert een locatie in een eenheid die verder niemand gebruikt, of moet je eenmalig corrigeren voor een verkocht bedrijfsonderdeel, dan pas je dat in een spreadsheet gewoon aan. In software loop je bij zulke uitzonderingen vaak tegen de vaste structuur aan.
Je hoeft niets in te kopen. Je kunt vanmiddag al beginnen.
Iedereen kan het bestand lezen. Een financieel directeur opent het bestand en kan de berekening volgen zonder account of demo. Die openheid is waardevol, en juist die gaat bij platforms vaak verloren.
Voor een bedrijf met één entiteit dat voor het eerst scope 1 en 2 berekent, is een spreadsheet dus geen noodoplossing, maar het juiste hulpmiddel. Wie iets anders beweert, wil je meestal iets verkopen.
Waar schiet een spreadsheet tekort?
Er zijn vijf punten waarop een spreadsheet tekortschiet. Je merkt ze meestal pas in het tweede of derde jaar.
| Wat je nodig hebt | In een spreadsheet | In een platform |
|---|---|---|
| Weten met welke factorversie een cijfer is berekend | Je weet het nog, of je weet het niet meer | Vastgelegd bij elke invoer |
| Meerdere entiteiten consolideren zonder dubbeltellingen | Handwerk, en een fout valt niet op | Structuur van entiteiten, met rollen |
| Een vorig jaar herzien en het origineel bewaren | Opslaan als, en hopen dat het goed gaat | Versiebeheer, het origineel blijft bewaard |
| Een auditor laten zien hoe je van factuur naar cijfer komt | De berekening met de hand reconstrueren | De onderbouwing exporteren |
| Dezelfde cijfers in vijf sjablonen van klanten aanleveren | Vijf bestanden die steeds verder uit elkaar lopen | Eén dataset, meerdere exports |
Het probleem zit dus niet in het rekenen, maar in het vastleggen. Een spreadsheet bewaart een uitkomst. Voor een CO2-cijfer dat je elk jaar rapporteert en dat een auditor controleert, heb je een systeem nodig dat ook bewaart hoe die uitkomst tot stand kwam. Daar is Excel nooit voor gebouwd.
Versies van emissiefactoren zijn het grootste risico. Emissiefactoren worden regelmatig bijgewerkt. Als dat gebeurt, moet je kunnen zien of de daling van dit jaar een echte daling is of alleen het gevolg van een herziene factor. In een spreadsheet waarin de factoren als vaste waarden in een kolom staan, kun je dat een jaar later niet meer nagaan. De maker van het bestand weet het dan meestal ook niet meer.
Fouten bij het consolideren vallen niet op. Een ontbrekende locatie of een transactie tussen groepsmaatschappijen die dubbel is geteld, geeft geen foutmelding. Je krijgt gewoon een verkeerd cijfer, en niemand merkt het totdat een auditor het ontdekt.
Hoef je na de overstap naar een platform minder gegevens te verzamelen?
Nee. Wees wantrouwig als een leverancier iets anders suggereert.
Het lastige van CO2-boekhouding is niet de optelling, maar het in een consistente vorm krijgen van energierekeningen, tankpasgegevens, rijen uit de inkoopadministratie en antwoorden van leveranciers. Dat werk moet je in beide hulpmiddelen doen, en de eerste keer kost het ongeveer evenveel tijd.
Een klant van ons, een reviewer uit het Small Business-segment, schreef in augustus 2026 op G2 dat alles perfect werkt zodra de gegevens zijn ingeladen, maar dat het inladen zelf het lastige deel is. Zo verloopt het eerste jaar in elk platform, ook in dat van ons.
Wat een platform je wel bespaart, is het elk jaar opnieuw opbouwen van de berekening. Met een spreadsheet open je in het tweede jaar het bestand van vorig jaar en probeer je te achterhalen wat de tabbladen betekenden. In een platform staat de structuur er al en zie je wat er is veranderd. De besparing begint in het tweede jaar en wordt daarna elk jaar groter. Als je alleen de kosten van het eerste jaar vergelijkt, lijkt een platform daarom minder rendabel dan het is.
Wat kunnen een spreadsheet en een platform allebei niet?
Geen van beide berekent de voetafdruk van een afzonderlijk product.
Vraagt een klant naar de emissies van één product in plaats van die van je bedrijf, dan heb je met een ander vakgebied te maken. Voor een LCA, een EPD, een MKI-berekening of een productvoetafdruk heb je een vastgestelde functionele eenheid nodig, een gemodelleerde systeemgrens en meestal een onafhankelijke reviewer. Een spreadsheet of een platform voor de organisatievoetafdruk levert dat niet als functie. Bij Hedgehog doen we dit werk als dienst via LCA-consulting. Het platform berekent de voetafdruk van de organisatie.
Ga daarom eerst na of je klant de voetafdruk van je bedrijf of van een product vraagt. Dat bespaart je meer tijd dan de keuze tussen de hulpmiddelen op deze pagina.
Welk hulpmiddel moet je gebruiken?
Baseer je keuze op drie dingen, in deze volgorde: hoe vaak je rapporteert, hoeveel entiteiten je hebt en wie het cijfer leest.
Blijf bij Excel als je één rechtspersoon hebt, alleen scope 1 en 2 berekent, niemand je cijfers controleert en het rapport voor intern gebruik of voor één vragenlijst is. Voeg dan wel een tabblad toe waarin je voor elke rij de bron en de versie van de emissiefactor vastlegt, met een datum. Met die ene gewoonte voorkom je de meeste problemen die later ontstaan.
Stap over naar een platform zodra twee of meer van deze vijf situaties op je van toepassing zijn: je rapporteert elk jaar, je hebt meer dan één entiteit of locatie, een auditor of certificeringsschema beoordeelt het cijfer, meerdere mensen voeren gegevens in, of klanten vragen dezelfde cijfers in verschillende formaten. Twee van de vijf is in de praktijk de grens. Bij één van de vijf volstaat een spreadsheet meestal nog.
Stap meteen over als je cijfers worden gecontroleerd en je nu niet kunt laten zien hoe je van een brondocument naar een gerapporteerd cijfer komt. Dan gaat het niet meer om de vraag of je organisatie er klaar voor is: een auditor zal dit vrijwel zeker als bevinding noteren.
Hoe stap je over zonder je eerdere cijfers kwijt te raken?
Volg deze vier stappen in deze volgorde.
Bereken eerst een afgesloten jaar opnieuw, niet het lopende jaar. Laad een jaar waarover je al hebt gerapporteerd en controleer of het platform op hetzelfde cijfer uitkomt. Is dat niet zo, dan zoek je de oorzaak uit voordat er iets van afhangt.
Bewaar de spreadsheet als archief en werk er niet parallel in door. Teams die een jaar lang allebei gebruiken, eindigen met twee verschillende cijfers zonder te weten welk cijfer klopt.
Neem je keuzes voor emissiefactoren bewust mee. Schrijf voor elke factor op waarom je die hebt gekozen. Die kennis zit vaak alleen in het hoofd van degene die de spreadsheet heeft gemaakt, en gaat niet vanzelf mee naar het nieuwe systeem.
Laad de eenvoudigste gegevens eerst. Begin met energie en brandstof en neem de inkoopadministratie later. Zo heb je snel een echt cijfer en leer je het platform kennen voordat je aan de lastige gegevens begint.
Het platform van Hedgehog helpt je met een AI-assistent bij het inrichten volgens het GHG Protocol, het opbouwen van de inventarisatie en het uploaden van gegevens. Het bevat ruim 20.000 spend-based en activity-based factoren, je kunt eigen gegevens van je organisatie of van leveranciers toevoegen, en je beheert meerdere entiteiten met rollen voor data-eigenaren, auditors en managers. Een account is gratis en zonder verkoopgesprek. Pro kost vanaf EUR 1.200 per jaar.
Houd vóór de overstap rekening met één beperking: de toegepaste omrekenfactoren en afstandsberekeningen zijn op dit moment niet zichtbaar voor de gebruiker. Een klant uit het Mid-Market-segment noemde dit in juli 2026 op G2. Die klant wilde de omrekenfactor zien die was gebruikt toen een invoer in USD in het platform als bedrag in EUR werd opgenomen. Kies je nu voor Excel omdat je daarin elke stap kunt zien, dan lever je dat voordeel op dit punt in.
Wat kun je deze week doen?
Open je huidige spreadsheet en probeer één vraag te beantwoorden: welke emissiefactor, uit welke database en in welke versie, is gebruikt voor de grootste afzonderlijke rij in het bestand? Kun je dat binnen een minuut beantwoorden, dan kun je nog een jaar vooruit. Lukt dat niet, dan moet je dat eerst oplossen, welk hulpmiddel je daarna ook kiest.
Wil je de vergelijking zelf testen, maak dan een gratis account aan en laad een jaar waarover je al hebt gerapporteerd opnieuw in. In onze gids over carbon accounting software kiezen lees je wat je verder kunt testen. Heb je nog nooit een inventarisatie gemaakt, begin dan met carbon accounting vanaf nul.
Bronnen: de platformpagina van Hedgehog en het G2-profiel van Hedgehog, beide gelezen op 27 augustus 2026. Op deze pagina noemen we geen concurrenten, omdat we met een spreadsheet vergelijken. Geverifieerd op 16 september 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-16.
