Heb je soms moeite met het begrijpen van de scope 3 emissies? In dit artikel maken we het overzichtelijk en laten we zien hoe midden- en kleinbedrijven in de EU hun grootste klimaatimpact kunnen begrijpen en aanpakken.
Je hebt waarschijnlijk je directe uitstoot al in kaart gebracht: de emissies van je gebouwen en voertuigen (scope 1 en 2). Maar bij de meeste bedrijven zit meer dan 80% van de totale uitstoot ergens anders verstopt: in de hele keten rondom je bedrijf. Dat zijn de zogeheten scope 3-emissies. Als je echt iets wilt doen aan je klimaatimpact, moet je die inzichtelijk hebben.
Jouw scope 3 echt doorgronden kan overweldigend zijn. Dat komt vooral omdat het zeer veel bestrijkt: van grondstoffen tot hoe klanten je product gebruiken. Zeker voor een MKB met beperkte tijd en middelen is de vraag “waar begin ik?” vaak het lastigst. Daarom is het belangrijk om te kijken waar in de keten de grootste uitstoot zit. Zo kun je je aandacht richten op wat het meeste verschil maakt.
Het verschil tussen upstream en downstream
De internationale standaard voor CO₂-berekeningen (het GHG Protocol) deelt scope 3 op in 15 categorieën. Die vallen onder twee groepen: upstream en downstream. Zie je eigen bedrijfsactiviteiten als het midden.
Upstream emissies: Dit zijn indirecte emissies die ontstaan vóór jouw eigen activiteiten. Denk aan alles wat je inkoopt: van het winnen van grondstoffen tot het vervoer van goederen naar jouw locatie. Simpel gezegd: de uitstoot van je leveranciers.
Downstream emissies: Dit zijn indirecte emissies die ontstaan nádat je product of dienst je bedrijf verlaat. Bijvoorbeeld door transport naar klanten, het gebruik van het product en wat ermee gebeurt aan het einde van de levensduur. Dit laat zien wat de impact is van je product nadat je het hebt verkocht.
Waar zitten meestal de grootste hotspots?
Bij de meeste mkb-bedrijven komt een groot deel van de uitstoot uit een paar vaste onderdelen aan de voorkant van de keten. Door je eerste scope 3-analyse hierop te richten, zet je een logische en haalbare eerste stap.
- Ingekochte goederen en diensten (categorie 1): dit is vaak de grootste bron van uitstoot in de waardeketen. Het gaat om de uitstoot die vrijkomt bij de productie van alles wat je inkoopt, van grondstoffen en onderdelen tot kantoorartikelen en externe diensten.
- Kapitaalgoederen (categorie 2): hieronder valt de uitstoot die ontstaat bij het maken van spullen die je langere tijd gebruikt, zoals machines, gebouwen en voertuigen die je bedrijf aanschaft.
- Upstream transport en distributie (categorie 4): dit betreft de uitstoot van het vervoer van goederen van je leveranciers naar jouw locaties, met voertuigen die je zelf niet bezit of gebruikt. Ook externe opslag en distributie vallen hieronder.
Downstream hotspots: Afhankelijk van wat je verkoopt, kan ook de uitstoot na verkoop groot zijn.
- Downstream transport en distributie (categorie 9): dit gaat over de uitstoot die ontstaat bij het vervoeren en distribueren van je verkochte producten naar klanten, met voertuigen die je zelf niet bezit of aanstuurt. Hieronder vallen ook leveringen aan winkels en bezorging bij klanten.
- Gebruik van verkochte producten (categorie 11): voor bedrijven die producten verkopen die tijdens het gebruik energie verbruiken (zoals elektronica), is dit vaak de grootste scope 3-categorie. Het omvat alle uitstoot die ontstaat gedurende de periode dat het product door de eindgebruiker wordt gebruikt.
- Afvalfase van verkochte producten (categorie 12): dit betreft de uitstoot die vrijkomt wanneer producten worden afgedankt, bijvoorbeeld bij storten, verbranden of recyclen. Ontwerpen met hergebruik en recycling in gedachten kan deze uitstoot direct verminderen.
Praktische manieren om je hotspots te bepalen
Het hoeft niet ingewikkeld te zijn om je belangrijkste bronnen van uitstoot te vinden. Voor mkb-ers zijn er een paar praktische methoden die genoeg inzicht geven om scope 3-emissies goed te kunnen prioriteren.
- Analyse op basis van uitgaven (spend-based method): dit is vaak de eerste stap. Je koppelt je inkoopgegevens aan gemiddelde uitstootcijfers per sector. Zo wordt bijvoorbeeld het bedrag dat je uitgeeft aan IT-diensten vermenigvuldigd met een gemiddelde uitstoot per bestede euro in die sector. Dit is niet tot op de komma nauwkeurig, maar wel een snelle en effectieve manier om te zien waar de meeste uitstoot zit. Tools zoals het Hedgehog Carbon-platform kunnen dit proces automatiseren.
- Samenwerken met leveranciers: heb je met een uitgavenanalyse mogelijke hotspots gevonden, ga dan in gesprek met de leveranciers die daarbij horen. Vraag of zij specifieke uitstootgegevens per product kunnen delen. Dat geeft een beter beeld én laat zien dat duurzaamheid voor jou belangrijk is.
- Hulpmiddelen en databronnen: er bestaan verschillende tools die helpen om uitstoot in te schatten. Het GHG Protocol biedt bijvoorbeeld een gratis scope 3-tool op basis van sectorgemiddelden. Heb je meer detail nodig, dan kan samenwerken met een specialist toegang geven tot nauwkeurigere gegevens. In artikel over het kiezen van de juiste methode voor CO₂-berekeningen lees je meer over de verschillende aanpakken.
Van hotspots naar actie: bouwen aan je reductiestrategie
Het identificeren van je hotspots is de eerste stap; de echte waarde ligt in het ondernemen van actie. De verdeling van je scope 3-categorieën biedt een duidelijk stappenplan voor je reductiestrategie.
Als je belangrijkste hotspot ‘ingekochte goederen en diensten’ is, kan je strategie bestaan uit het betrekken van belangrijke leveranciers om te kijken naar het verminderen van emissies, het overschakelen naar leveranciers met een lage CO₂-uitstoot of het aanschaffen van materialen met een meer gerecyclede materialen.
Als ‘gebruik van verkochte producten’ je grootste impactgebied is, kun je je richten op het herontwerpen van producten voor energie-efficiëntie of het voorlichten van klanten over duurzaam gebruik van je product.
Het inschakelen van een adviesbureau kan van waarde zijn als je je analyse wil verbinden aan een duidelijk plan om uitstoot te verminderen. Zij kunnen je helpen met het ontwikkelen van een soliede koolstofreductiestrategie. Bekijk de CO2-reductie consulting van Hedgehog voor ondersteuning.
Scope 3-analyse, een strategisch voordeel
Tegenwoordig is voor het mkb het in kaart brengen van scope 3-emissies geen ‘nice-to-have’ meer, maar een strategische noodzaak. Een grondige scope 3-analyse van de upstream en downstream activiteiten zet een complexe uitdaging om in een beheersbaar plan. Het stelt je in staat om je beperkte middelen te richten op acties die het grootste verschil maken, risico’s in je waardeketen te verminderen en de reputatie van je merk te versterken.
Door je emissie-hotspots te identificeren en te prioriteren, bereid je je niet alleen voor op toekomstige regelgeving; je bouwt ook aan een veerkrachtiger, efficiënter en duurzamer bedrijf voor de toekomst.
Klaar om aan de slag te gaan met je scope 3-emissies ? Neem contact op met Hedgehog voor een eerste gratis consult of probeer ons Carbon-platform om vandaag nog te beginnen met je hotspot-analyse. Onze experts in scope 3-advisering begeleiden je bij elke stap.
.webp)
