Kennisbank

Welke gegevens vraagt de ESPR-publicatie over onverkochte goederen?

Aantallen, kilo's, productcategorie, reden en verwerking van de onverkochte goederen die je afdankte, in een vorm die de EU nu heeft vastgelegd. Geen CO2-cijfers.

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

In het kort

  • Alle velden gaan over fysieke goederen: aantallen en kilo's per productcategorie, de reden, het aandeel in gewicht dat naar hergebruik, recycling, andere terugwinning of verwijdering ging, en de maatregelen die je nam en van plan bent.
  • Het lastigste veld is de verwerking, want dat antwoord ligt bij je afvalverwerker en niet in je eigen systemen. Je mag 'onbekend' invullen, maar een hoog aandeel trekt de aandacht van de toezichthouder.
  • Geen enkel veld vraagt om een broeikasgascijfer. Krijg je een offerte voor een CO2-berekening om hieraan te voldoen, vraag dan welk artikel de opsteller bedoelt.

De publicatieplicht vraagt feiten over de onverkochte consumentenproducten die je in het afgelopen boekjaar hebt afgedankt: hoeveel stuks en hoeveel kilo per productcategorie, waarom je ze afdankte, welk aandeel in gewicht naar voorbereiding voor hergebruik, recycling, andere terugwinning of verwijdering ging, en wat je hebt gedaan en nog gaat doen om vernietiging te voorkomen. Artikel 24 van Verordening (EU) 2024/1781 geldt nu voor grote ondernemingen en vanaf 19 juli 2030 voor middelgrote. Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2 legt de vorm vast. Geen enkel veld is een CO2-cijfer.

Dat laatste is de reden voor dit artikel. De publicatie telt stuks en kilo's, maar wordt vaak omschreven als duurzaamheidsrapportage. Daardoor komt de vraag bij de verkeerde afdeling en het verkeerde budget terecht.

Wie moet publiceren, en vanaf wanneer?

Grote ondernemingen, en dat geldt al. De eerste publicatie gaat over het eerste volledige boekjaar waarin de verordening van kracht was. De verordening is op 18 juli 2024 in werking getreden. Valt je boekjaar samen met het kalenderjaar, dan gaat je eerste publicatie dus over 2025.

VraagAntwoordBron
WieMarktdeelnemers die onverkochte consumentenproducten afdanken of laten afdankenESPR artikel 24(1)
OmvangGrote ondernemingen nu. Middelgrote ondernemingen vanaf 19 juli 2030. Micro- en kleine ondernemingen vallen erbuitenESPR artikel 24(1)
Welke productenAlle onverkochte consumentenproducten die je afdankt, niet alleen kleding en schoenenESPR artikel 24(1)
Hoe vaakElk jaar, over het voorgaande boekjaarESPR artikel 24(1)
WaarOp een goed vindbare pagina van je website, of in je duurzaamheidsverslag met een link vanaf je websiteESPR artikel 24(1), Verordening 2026/2 artikel 2(2)
Vaste opmaakVerplicht vanaf het eerste volledige boekjaar na 2 maart 2027, te publiceren binnen 12 maanden na het einde van dat boekjaarVerordening 2026/2 artikelen 1 en 7

Het verbod op het vernietigen van onverkochte kleding, kledingaccessoires en schoenen in artikel 25 is een aparte regel. De publicatieplicht geldt voor elke productcategorie die je afdankt.

De uitzondering voor kleine bedrijven is niet onvoorwaardelijk. Volgens artikel 25(5) kan de Commissie het verbod of de publicatieplicht met een gedelegeerde handeling ook laten gelden voor micro- en kleine ondernemingen, als blijkt dat die worden gebruikt om de regels te omzeilen. De gedelegeerde handeling over uitzonderingen die tot nu toe is vastgesteld, doet dat niet.

Welke velden moet je invullen?

Bijlage I van Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2 somt ze op.

Wat je publiceertWat het isEenheid
Rechtspersoon en identificatienummerJe onderneming, of bij een geconsolideerde publicatie de moedermaatschappij met een lijst van dochtersEUID of een ander officieel nummer
BoekjaarBegin- en einddatum van het jaar waarover je rapporteertDatums
ProductcategorieDe GN-code, meestal op twee cijfers en op vier cijfers voor de producten in bijlage II, met een omschrijvingCategorie
Aantal afgedankte stuksEen telling per categorieStuks
Totaalgewicht afgedanktHet gewicht van die stuks per categorie, en of de verpakking is meegewogenKilogram
Reden van afdankenEén regel per reden, met verwijzing naar de wettelijke uitzonderingen als die van toepassing zijnTekst
AfvalverwerkingHet aandeel dat naar voorbereiding voor hergebruik, recycling, andere terugwinning en verwijdering ging, plus "onbekend"Procent van het gewicht
Genomen maatregelenWat je in het afgelopen jaar deed om vernietiging te voorkomenTekst
Geplande maatregelenWat je gaat doen, vooral voor de categorieën die je om dezelfde reden vernietigdeTekst

Getallen schrijf je zonder scheidingstekens en rond je af op hele getallen. Je mag het aantal stuks schatten op basis van een nauwkeurig gewogen totaalgewicht, of andersom. Een geschat getal markeer je met "±".

Kijk ook naar wat er niet in staat. Er is geen emissiefactor, geen functionele eenheid, geen levenscyclusanalyse, geen productpaspoort, geen leveranciersenquête en geen scope-afbakening. De publicatie lijkt meer op een afvalaangifte dan op een duurzaamheidsverslag.

Waar komt elk getal vandaan?

Uit vier bronnen, en drie daarvan heb je zelf in handen.

VeldWaar het staatWie het beheertHet gebruikelijke probleem
Aantal stuksVoorraadcorrecties in het ERP- of magazijnsysteemSupply chain of financiënAfschrijvingen staan als bedrag geboekt, niet als aantal per artikel
GewichtProductstamgegevensProduct of logistiekVoor een deel van het assortiment ontbreekt het gewicht per stuk
ProductcategorieDouaneclassificatieLogistiek of douanezakenInterne categorieën sluiten niet aan op GN-codes
RedenenRetourverwerking en rapporten over verouderde voorraadOperationsVrije tekst, per vestiging anders ingevuld
VerwerkingJe afvalverwerkerExternWordt niet teruggemeld en staat niet in het contract
PreventiemaatregelenInkoop, planning, afprijsbeleidCommercieHet werk gebeurt wel, maar niemand heeft het opgeschreven

Je eigen systemen bevatten de aantallen, de gewichten en de categorieën, al zijn die niet altijd compleet. Hoe de goederen zijn verwerkt, weet alleen de afvalverwerker die je betaalt, en de meeste verwerkers is daar nooit om gevraagd.

Welk veld is echt lastig?

De verwerking, met afstand.

Al het andere kun je halen uit gegevens die je al hebt, ook als een data-analist er twee weken mee bezig is. De verdeling over verwerkingsroutes is van een andere orde. Zodra de verwerker de goederen ophaalt, verdwijnen ze uit je systemen. Een weegbon voor een gemengde lading laat niet zien welk deel is gerecycled en welk deel is verbrand.

Kun je de informatie niet krijgen, dan mag je volgens de opmaak "onbekend" invullen. Maar een hoog aandeel "onbekend" is een van de criteria waarmee nationale toezichthouders bepalen wie ze controleren, en de percentages worden berekend op gewicht. Gebruik "onbekend" dus als startpunt, niet als blijvende oplossing.

De oplossing ligt in het contract. Neem bij elke afvalverwerker een bepaling op dat hij per ophaling een verklaring geeft van wat hij heeft ontvangen en hoe hij het heeft verwerkt, in gewicht. Die verklaringen heb je hoe dan ook nodig. Volgens artikel 4 van de uitvoeringsverordening moet je het bewijs van levering en ontvangst, inclusief de verklaringen van de afvalverwerkers, vijf jaar na elke publicatie bewaren. Op grond van ESPR artikel 24(2) kan een nationale toezichthouder of de Commissie dat bewijs opvragen. Je hebt dan 30 dagen om het aan te leveren.

Welke goederen tellen niet mee?

Twee groepen die bedrijven vaak ten onrechte meetellen.

Gedoneerde producten vallen buiten de publicatieplicht. De uitvoeringsverordening zegt het letterlijk: wie een product doneert, dankt het niet af. Voorraad die je verkoopt, bijvoorbeeld aan een opkoper van restpartijen, heb je ook niet zelf afgedankt. De koper mag kleding of schoenen niet vernietigen om het verbod te omzeilen, maar dat is de plicht van de koper en geen regel in jouw publicatie.

Wel mee tellen alle producten die je als afval afdankt. Dat zijn ook retouren die je niet meer kunt verkopen, en goederen die je mag vernietigen onder een van de uitzonderingen in Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/296, zoals veiligheid, schade die je niet tegen redelijke kosten kunt herstellen of inbreuk op intellectueel eigendom. Voor die goederen noem je de uitzondering in de kolom met de reden.

Gaat het hier om een CO2-berekening?

Nee. Dat zeggen we zo duidelijk omdat het misverstand geld kost.

De publicatie vraagt nergens om ton CO2-equivalent. Er is geen broeikasgasinventarisatie nodig, geen productvoetafdruk en geen bibliotheek met emissiefactoren. Een offerte voor een CO2-berekening om aan artikel 24 te voldoen is een offerte voor het verkeerde werk. Vraag de opsteller welk deel van het artikel die berekening dekt.

Er is wel een praktische overlap, en die gaat over efficiëntie, niet over naleving. Dezelfde gegevens, gewichten per verwerkingsroute van je afvalverwerker, gebruik je ook in een broeikasgasinventarisatie voor het afval uit je eigen bedrijfsvoering. Als je de rapportage in het contract één keer goed regelt, heb je er voor beide iets aan.

Wat laat de regelgeving nog open?

Er staat minder open dan een jaar geleden, maar drie punten zijn nog niet geregeld.

Er is geen verplichte controle door een externe accountant of andere derde partij. Nationale toezichthouders controleren op basis van risico: geen publicatie, opvallend lage aantallen vergeleken met vergelijkbare bedrijven of eerdere jaren, een hoog aandeel "onbekend", of eerdere overtredingen. Wijkt het gepubliceerde aantal of gewicht minder dan 10 procent af van wat je leveringsdocumenten laten zien, dan voldoe je.

Er is geen Europese boete. Volgens artikel 74 stelt elke lidstaat zelf de sancties vast, en die moeten doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn. Wij weten voor geen enkel land hoe hoog de sancties zijn of welke instantie toezicht houdt, dus dat vermelden we niet.

En er is geen vaste datum in het jaar. Tot de opmaak verplicht wordt, zegt de ESPR alleen "jaarlijks". Daarna publiceer je binnen 12 maanden na het einde van het boekjaar.

Hoe stel je de eerste publicatie op zonder groot project?

Begin bij de facturen, niet bij het voorraadsysteem.

Verzamel de facturen van de afgelopen twaalf maanden van elke afvalverwerker en elk retourbedrijf dat goederen voor je afvoert. Die lijst is meestal korter dan het interne procesoverzicht, en hij is volledig, want je hebt ze allemaal betaald. Vraag ieder van hen twee dingen: hoeveel kilo van onze goederen heb je ontvangen, en hoe is dat verwerkt. Vergelijk dat totaal daarna met je voorraadafschrijvingen, na aftrek van donaties en verkopen. Het verschil laat zien waar je gegevens tekortschieten, en dat uitzoeken is het grootste deel van het werk in het eerste jaar.

Gebruik de opmaak uit bijlage I meteen vanaf het eerste jaar, ook al is die pas later verplicht. Toezichthouders vergelijken je straks met die opmaak, en als je de categorieën één keer goed indeelt, hoef je later niet opnieuw om te zetten.

De tekstvelden zijn minder werk dan ze lijken. Je planners en inkopers weten al waarom goederen worden afgedankt. En de meeste bedrijven nemen al maatregelen, zoals strakker afprijzen, kleinere inkoop bij artikelen met wisselende vraag en vaste routes voor donaties. Ze hebben die alleen nooit als maatregel opgeschreven.

Vragen klanten tegelijk om cijfers over je waardeketen, dan komen die verzoeken meestal uit bij de VSME-standaard. Worden ze buitensporig, dan legt ons artikel over de grens aan ESG-vragen uit de waardeketen uit waar de grens ligt. Komt een deel hiervan op een hangtag terecht, dan gelden de regels voor milieuclaims, en daarvoor is onze EmpCo-checklist voor claims.

Waar past Hedgehog, en waar niet?

Niet bij deze publicatie, wel bij het CO2-werk ernaast.

We gaan je geen CO2-platform verkopen voor een verplichting die in stuks en kilo's wordt gemeten. Met het Hedgehog-platform maak je een broeikasgasinventarisatie van je organisatie. Het bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren, je kunt eigen gegevens van leveranciers toevoegen, en volgens de platformpagina heeft het 5.000+ gebruikers. Het raakt dit werk alleen via de gegevens van je afvalverwerker die je nu gaat verzamelen, want die gebruik je ook in de inventarisatie.

Omdat dit een artikel over het verzamelen van gegevens is, zeggen we het eerlijk: een reviewer van een klein bedrijf gaf het platform in augustus 2026 op G2 een 5 van de 5, en schreef toch dat het inladen van gegevens handwerk is en moeite kost, en dat het goed werkt zodra de gegevens erin staan. Bij deze taak zit het probleem ook niet in een systeem, maar bij een afvalverwerker die nog nooit een verwerkingsverklaring heeft gestuurd. Gaat het vooral om inhoudelijke keuzes, dan is carbon footprint consulting de route.

Bronnen: Verordening (EU) 2024/1781, artikelen 23 tot en met 25 en 74 en bijlage VII; Uitvoeringsverordening (EU) 2026/2 van de Commissie van 9 februari 2026; Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/296 van de Commissie van 9 februari 2026; de platformpagina van Hedgehog; Hedgehog op G2. Gecontroleerd op 22 november 2026.

Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.

Frequently asked questions

No items found.
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform

Start nu met jouw CO₂-voetafdruk op de gratis versie van ons Hedgehog Carbon Platform.

Dit artikel is geschreven door:
Joost
Joost
Co-founder
EmailLinkedInBook a meeting

Neem contact op

Of je nu een grote of kleine onderneming bent, een start-up of een bedrijf met een lange historie; een product, proces of dienst aanbiedt, wij schakelen snel en vinden de oplossing voor jouw vraag.