Kennisbank

Wat de ESRS niet van je vragen: zeven misverstanden

De ESRS vragen niet om alle vijftien scope 3-categorieën en nemen geen genoegen met één scope 2-cijfer. Zeven misverstanden, getoetst aan de herziene tekst. Scope 3 omvat elke significante categorie, niet alle vijftien.

In het kort

  • Scope 3 omvat elke significante categorie, niet alle vijftien. Je moet wel alle vijftien schatten om die te vinden, en de volledige inventaris minstens om de drie jaar bijwerken.
  • Ontbrekende gegevens van leveranciers geven je geen recht om scope 3 maar voor een deel te rapporteren. Je schat, en de vrijstelling voor gedeeltelijke rapportage geldt niet voor brutouitstoot.
  • Vanaf 2027 bepaal je standaard met financial control welke onderdelen van het bedrijf meetellen voor de uitstoot. Equity share of operational control mag ook.

De ESRS stellen hoge eisen, maar een flink deel van wat mensen denken dat erin staat, staat er niet in. Dat geldt nog meer sinds de herziene standaarden de versie uit 2023 hebben vervangen. Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 is sinds 10 november 2026 van kracht en geldt vanaf boekjaar 2027. Ze vraagt niet om alle vijftien scope 3-categorieën, ze neemt geen genoegen met één scope 2-cijfer en ze schrijft geen vaste consolidatiemethode voor. Je mag scope 3 ook niet weglaten omdat een leverancier niet heeft geantwoord, en de standaarden bepalen niet welk niveau van assurance je nodig hebt. Hieronder zeven misverstanden, elk getoetst aan de herziene tekst.

Vragen de ESRS om alle vijftien scope 3-categorieën?

Nee. Volgens paragraaf 30 van ESRS E1 rapporteer je de scope 3-uitstoot van elke significante categorie, als totaal en per categorie.

Je rapporteert dus minder dan wanneer je alle vijftien categorieën zou opnemen, maar je analyseert niet minder. Volgens AR 24 schat je eerst je totale scope 3-uitstoot over alle vijftien categorieën van het GHG Protocol. Daarna bepaal je welke categorieën significant zijn, op basis van de omvang van hun uitstoot en van criteria zoals uitgaven, invloed, transitierisico's en de mening van stakeholders. Een assurance-verlener kijkt het kritischst naar die eerste schatting. Een klein scope 3-totaal bereik je immers het makkelijkst door categorieën niet significant te noemen.

De herziene tekst legt ook een ritme vast. Elke significante categorie werk je jaarlijks bij met actuele activiteitsdata, de volledige inventaris minstens om de drie jaar. Kun je je keuze nog niet goed onderbouwen, dan helpt scope 3-consultancy.

Accepteren de ESRS één scope 2-cijfer?

Nee. Aan deze eis voldoen bestaande systemen het vaakst niet.

Volgens paragraaf 30, onder a, punt ii, van E1-8 rapporteer je scope 2 zowel location-based als market-based. AR 23 vraagt daarnaast een toelichting op de contractuele instrumenten achter het market-based cijfer.

Wat bedrijven vaak rapporterenWat E1-8 vraagt
Eén scope 2-cijfer per vestigingTwee: location-based en market-based
Alleen de scope 1-uitstoot in tonDe uitstoot in ton, plus het percentage onder het EU ETS als je daar uitstoot hebt
Scope 1 en 2 als één getalGesplitst tussen de geconsolideerde groep en overige uitstoot
Biogene CO2 binnen scope 1Directe biogene CO2 apart gerapporteerd
Een groepstotaal en een intensiteitIn de herziene standaarden niet meer verplicht

De laatste rij is geen extra eis, maar een eis die is vervallen. De versie uit 2023 vroeg om een totaal voor beide scope 2-methoden en om de uitstoot per euro netto-omzet. De herziene E1-8 vraagt geen van beide. Een sjabloon dat voor 2023 is gemaakt, vraagt je financeteam dus om werk dat het verslag over 2027 niet nodig heeft.

Schrijven de ESRS één consolidatiemethode voor?

Nee. Vanaf 2027 kies je zelf, binnen grenzen.

Paragraaf 60 van ESRS 1 is het vertrekpunt: het duurzaamheidsverslag gaat over dezelfde rapporterende onderneming als de jaarrekening. Voor uitstoot zegt AR 19 van E1 dat die grens overeenkomt met financial control zoals het GHG Protocol Corporate Standard die definieert. Een onderneming mag in plaats daarvan de equity share- of de operational control-methode gebruiken. De splitsing tussen de geconsolideerde groep en overige uitstoot volgt de methode die je kiest.

Dit is een wijziging. Volgens de versie uit 2023 telden deelnemingen en joint ventures waarover je operational control had voor 100 procent van hun uitstoot mee. Er circuleren nog adviezen die op die versie zijn gebaseerd. Kijk dus eerst voor welke tekst een notitie over de rapportagegrens is geschreven voordat je die volgt.

Mag je scope 3 weglaten als je de gegevens niet krijgt?

Nee. Bij dit misverstand is het verschil tussen verwachting en tekst het grootst.

Volgens paragraaf 65 van ESRS 1 mag informatie over de waardeketen uit schattingen komen, op basis van sectorgemiddelden, steekproeven, spend-based data of andere benaderingen. Paragraaf 91 bevat een vrijstelling voor indicatoren die je maar voor een deel van de waardeketen kunt rapporteren. Die vrijstelling geldt uitdrukkelijk niet voor de brutouitstoot van scope 1, 2 en 3 onder E1-8. In de eerste drie verplichte verslagjaren vraagt paragraaf 123 je daarnaast elk gat in de gegevens toe te lichten: wat je hebt gedaan om de gegevens te krijgen, waarom een deel niet beschikbaar was en hoe je ze in de toekomst wel krijgt.

"Onze leveranciers hebben niet gereageerd" is dus geen toelichting. Je rapporteert een geschat cijfer en vermeldt hoe je het hebt geschat. Een vragenlijst voor leveranciers verbetert dan een schatting die je al hebt. Je hebt hem niet nodig om überhaupt een cijfer te kunnen geven, en dat betekent meestal dat je minder hoeft na te bellen.

Je hebt misschien gelezen over een vrijstelling voor scope 3 bij ondernemingen tot 750 werknemers. Die hoort bij de oudere standaarden, zoals gewijzigd in 2025. In de herziene standaarden staat ze niet.

Moet je klimaat altijd rapporteren?

Niet strikt, maar als je het weglaat, moet je zeggen waarom.

Klimaat doorloopt de materialiteitsanalyse net als elk ander onderwerp. Volgens ESRS 2, IRO-2, paragraaf 37, onder b, moet een onderneming die concludeert dat klimaatverandering niet materieel is, en daarom heel E1 weglaat, de basis voor die conclusie vermelden. Voor geen enkel ander onderwerp geldt zo'n aparte eis. De versie uit 2023 vroeg meer: een gedetailleerde toelichting, inclusief een analyse van toekomstige omstandigheden.

Een onderneming die boven beide CSRD-drempels zit, kiest dus tussen een inventaris van broeikasgassen en een openbaar, onderbouwd betoog dat klimaat voor haar bedrijf niet materieel is, waar een assurance-verlener naar kijkt. Weinig bedrijven vinden dat tweede makkelijker.

Bepalen de ESRS het niveau van assurance?

Nee. De standaarden gaan helemaal niet over assurance, al worden de standaarden en de richtlijn voortdurend door elkaar gehaald.

De eis staat in de richtlijn. Artikel 34, lid 1, tweede alinea, onder aa, van de Jaarrekeningrichtlijn vraagt een oordeel op basis van een opdracht met beperkte zekerheid (limited assurance). Dat oordeel gaat over de naleving van de richtlijn en de standaarden, het proces waarmee je de gerapporteerde informatie hebt bepaald, de machineleesbare opmaak en de taxonomie-informatie onder artikel 8.

Het gaat om beperkte zekerheid, niet om redelijke zekerheid (reasonable assurance). Richtlijn (EU) 2026/470 schrapte de bevoegdheid van de Commissie om standaarden voor redelijke zekerheid vast te stellen. De verwachte overstap naar strengere controle staat dus niet meer in de tekst. De Commissie heeft tot 1 juli 2027 om geharmoniseerde standaarden voor beperkte zekerheid vast te stellen; eerder was die termijn 1 oktober 2026. Tot de Commissie die standaarden heeft vastgesteld, werken accountants met nationale standaarden.

Gelden de ESRS die je in 2024 las nog steeds?

Alleen voor verslagen over boekjaren tot en met 2026.

De standaarden in Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772, zoals gewijzigd in 2025, gelden voor de boekjaren 2024 en 2025. Voor 2026 mag een onderneming die standaarden of de herziene versie gebruiken, en moet ze vermelden welke. Vanaf boekjaar 2027 geldt alleen Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563, die op 21 september 2026 in het Publicatieblad verscheen.

Sectorspecifieke standaarden zijn een ander geval. Die zijn niet uitgesteld, maar afgeschaft. Richtlijn (EU) 2026/470 schrapte de bevoegdheid en de termijn van 30 juni 2026. De Commissie mag alleen nog niet-bindende richtsnoeren uitbrengen, en daarvoor is geen datum genoemd.

Wat betekent dit voor je werklast?

Het werk verschuift, het verdwijnt niet.

Minder breedte, meer onderbouwing. Je rapporteert minder scope 3-categorieën, maar met een gedocumenteerde schatting van alle vijftien als basis voor je keuze.

Meer structuur in scope 2. Twee cijfers per vestiging per periode. Contracten, instrumenten en bewijs voor de residual mix verzamel je dus tijdens het jaar, niet achteraf.

Vooraf een besluit over de rapportagegrens. Financial control, equity share of operational control, afgestemd met finance en per entiteit vastgelegd, want de splitsing tussen groep en overige uitstoot is zelf een verplicht onderdeel van het verslag.

Schatten als vast proces. Gedocumenteerde benaderingen en bronnen voor factoren, zodat geschatte cijfers een controle doorstaan en niet als gat worden gezien.

Het platform is op deze manier van werken ingericht. Het begeleidt je bij de opzet volgens het GHG Protocol en bij het vastleggen van databronnen en eigenaren. Je hebt meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren, je beheert entiteiten over locaties en vestigingen, en er zijn 5.000+ gebruikers. Je begint met een gratis account, zonder verkoopgesprek. Voor het lezen en toepassen van de standaarden zelf is er CSRD-consultancy.

Eén punt om te kennen voordat je met een accountant om tafel gaat. Een reviewer van een middelgroot bedrijf gaf ons in juli 2026 op G2 een 4 van de 5. Volgens die reviewer waren de gebruikte omrekenfactoren en afstandsberekeningen niet zichtbaar, waardoor niet altijd na te gaan was hoe een ingevoerd gegeven werd omgerekend tot een regel in het platform. Dat is inmiddels opgelost: het platform toont per regel welke emissiefactor, welke database en welke aannames zijn gebruikt, en legt dat vast in de rapporten.

Bronnen: Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 van 3 juli 2026, artikelen 2 en 3 en bijlage I: ESRS 1 paragrafen 60, 65, 91 en 123 tot en met 127, ESRS 2 paragraaf 37, ESRS E1 paragrafen 30 en 31 en AR 19 tot en met AR 24; Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772 en Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416; Richtlijn 2013/34/EU artikelen 29b en 34, zoals gewijzigd door Richtlijn (EU) 2026/470. Gecontroleerd aan de hand van de tekst in het Publicatieblad en geverifieerd op 22 november 2026.

Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.

Frequently asked questions

No items found.
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform

Start nu met jouw CO₂-voetafdruk op de gratis versie van ons Hedgehog Carbon Platform.

Dit artikel is geschreven door:
Joost
Joost
Co-founder
EmailLinkedInBook a meeting

Neem contact op

Of je nu een grote of kleine onderneming bent, een start-up of een bedrijf met een lange historie; een product, proces of dienst aanbiedt, wij schakelen snel en vinden de oplossing voor jouw vraag.