In het kort
- Producentenverantwoordelijkheid vraagt geen broeikasgascijfer. Het is een bijdrage en een inzamelplicht, berekend over wat je op een markt brengt.
- Er is geen Europese startdatum voor producenten, en de richtlijn zelf verplicht jou tot niets. Nationale wetgeving doet dat, en in Nederland geldt die al sinds 1 juli 2023.
- Over bijdragen, terugname en rapportage buiten Nederland zeggen onze gecontroleerde gegevens niets. Daar schrijven we dat we het niet weten, en niet dat het niet verplicht is.
Over uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV, in het Engels EPR) voor textiel gaan vier beweringen rond: dat je er een CO2-cijfer voor nodig hebt, dat ze op 17 april 2028 in de hele EU begint, dat kleine bedrijven zijn uitgezonderd en dat er een digitaal productpaspoort bij hoort. Alle vier kloppen niet. UPV is een bijdrage en een inzamelplicht over de producten die je op een markt brengt. De startdatum ligt in nationale wetgeving, en in Nederland geldt UPV voor textiel al sinds 1 juli 2023. De enige uitzondering die we konden controleren, geldt voor bedrijven met minder dan tien mensen en een jaaromzet en balanstotaal van hoogstens EUR 2 miljoen. Die uitzondering vervalt op 17 april 2029. Het productpaspoort hoort bij een andere regel, waarvoor nog geen datum bestaat. Begroot dus niet voor de verkeerde dingen.
Het gaat om Richtlijn (EU) 2025/1892, die de Europese kaderrichtlijn afvalstoffen wijzigt. Alles hieronder is getoetst aan die tekst, aan het Nederlandse besluit over textiel en aan wat onze feitenbasis kon bevestigen, voor het laatst op 22 november 2026.
Welke beweringen kloppen niet, en wat geldt er wel?
Er gaan zeven beweringen rond. In elke bewering wordt deze regel verward met een feit uit een andere regel.
| Bewering | Oordeel | Wat er werkelijk geldt |
|---|---|---|
| Producenten zijn vanaf 17 april 2028 in de hele EU verplicht | Onjuist | 17 april 2028 is de uiterste datum waarop elk land een stelsel moet hebben. Je startdatum is nationaal, en in Nederland geldt producentenverantwoordelijkheid al sinds 1 juli 2023 |
| De richtlijn verplicht producenten om zich te melden en te betalen | Onjuist zoals het er staat | Een richtlijn verplicht lidstaten. Jou verplicht de nationale wet: in Nederland een besluit uit 2023, elders de wet die de richtlijn omzet |
| Producenten moeten hun uitstoot rapporteren | Onjuist | De berekening gaat over wat je op een markt brengt. In de verplichting komt geen broeikasgascijfer voor |
| Kleine bedrijven zijn uitgezonderd | Onjuist zoals het er staat | De enige uitzondering die we konden controleren, geldt voor bedrijven met minder dan 10 personen en een jaaromzet en balanstotaal van hoogstens EUR 2 miljoen, en vervalt op 17 april 2029 |
| Er hoort een digitaal productpaspoort bij | Verkeerd instrument | Een paspoort voor textiel zou via een gedelegeerde handeling onder de ecodesignverordening komen. Op 22 november 2026 was die er nog niet, en er is geen datum vastgesteld |
| De regel komt uit de EU-textielstrategie, dus de strategie geldt ook | Onjuist | De strategie is een mededeling van de Commissie uit 2022 en verplicht niemand. De richtlijn is de wet |
| Wie het verbod op vernietiging van onverkochte voorraad naleeft, voldoet ook hieraan | Onjuist | Het zijn twee regels met twee toetsen. De ene gaat over het vernietigen van voorraad en hangt af van je omvang. Deze gaat over het op de markt brengen van producten |
Waarom blijft het misverstand over kleine bedrijven bestaan?
Omdat kleine bedrijven en uitzondering vaak in één adem worden genoemd, en de voorwaarden bij het navertellen worden weggelaten.
Volgens de richtlijn gelden de betreffende artikelen vanaf 17 april 2029 voor ondernemingen met minder dan 10 personen in dienst, waarvan de jaaromzet en het jaarlijkse balanstotaal niet hoger zijn dan EUR 2 miljoen. Daaruit volgen twee dingen die vaak wegvallen. Er zijn twee voorwaarden die allebei moeten gelden, het aantal mensen en de financiële grens. Een bedrijf met negen mensen en EUR 3 miljoen omzet valt er dus niet onder. En het is uitstel, geen vrijstelling: dezelfde zin die deze bedrijven tot 2029 buiten de regel houdt, brengt ze er vanaf die datum onder.
Het wordt nog verwarrender door de ecodesignregels, die wel een echte uitzondering hebben voor micro- en kleine ondernemingen, zonder einddatum, en die voor middelgrote ondernemingen pas vanaf 19 juli 2030 gelden. Het zijn twee regels in dezelfde sector met twee totaal verschillende grenzen voor omvang, en koppen in het nieuws behandelen ze vaak als één onderwerp.
Vraagt UPV om CO2-gegevens?
Nee, op geen enkel niveau. Van alle misverstanden in dit overzicht is dit het duurste.
Producentenverantwoordelijkheid gaat over fysieke producten en geld. De gegevens die je nodig hebt, gaan over wat je op een markt hebt gebracht: aantallen, gewichten en productcategorieën, per land. Daarin zit geen emissiefactor, en niets ervan wordt uitgedrukt in ton CO2-equivalent.
Ligt er een voorstel voor een CO2-project dat wordt onderbouwd met UPV voor textiel, dan klopt die onderbouwing niet, ook als het project om andere redenen verstandig is. De regels in deze sector die wel met een CO2-cijfer te maken hebben, zijn andere. De regels voor milieuclaims vragen je niets te berekenen, maar verbieden algemene claims en claims op basis van compensatie die je niet kunt onderbouwen. Zie daarvoor onze EmpCo-checklist voor claims. Daarnaast zijn er vragenlijsten van klanten. Die zijn commercieel en niet wettelijk, en sluiten meestal aan bij een formaat als de VSME-standaard.
Welke verplichtingen buiten Nederland konden we niet controleren?
Een aantal dingen. Dat iets niet in onze gegevens staat, betekent niet dat het niet verplicht is.
We kunnen niet zeggen dat er in jouw markten geen terugnameplicht is, geen bijdrage die varieert met materiaal of ontwerp, geen vaste rapportagetermijn en geen sanctieregeling. Die details staan in nationale wetgeving, en buiten Nederland hebben we de wet van geen enkel land gecontroleerd. Voor Nederland weten we wel een paar dingen: producenten melden zich bij Rijkswaterstaat, zelf of via een producentenorganisatie, ze brengen elk jaar vóór 1 augustus verslag uit over het vorige kalenderjaar, en de doelen voor hergebruik en recycling zijn uitgedrukt in gewicht. Een pagina die beweert dat je onder UPV voor textiel geen retouren in de winkel hoeft aan te nemen, kan dat niet onderbouwen. Zouden wij dat beweren, dan konden wij het ook niet onderbouwen.
Neem dat onderscheid over in je eigen overzicht van verplichtingen. Er zijn drie mogelijkheden, niet twee: gecontroleerd verplicht, gecontroleerd niet verplicht, en niet vastgesteld. Het meeste wat over deze richtlijn wordt geschreven, hoort in de derde groep, maar wordt gepresenteerd alsof het in een van de eerste twee hoort. Vraagt een leverancier in een vragenlijst je iets uit die derde groep te bevestigen, dan helpt ons artikel over welke ESG-vragen uit de waardeketen je mag weigeren je om je standpunt te bepalen.
Wat moet je anders doen?
Drie dingen, en bij twee daarvan gaat het erom dat je nog geen geld uitgeeft.
Begroot geen bijdrage op basis van een krantenkop. Verkoop je al in Nederland, dan is de bijdrage die je producentenorganisatie rekent het echte bedrag. Voor andere landen is elk bedrag een schatting zolang de nationale wet er nog niet is. Zorg voor de volumegegevens die elke berekening van de bijdrage nodig heeft, en bereken de kosten per land.
Koop hier geen software voor. De rapportage voor producentenverantwoordelijkheid is een dataset uit je supply chain en je financiële administratie. Wat je uiteindelijk nodig hebt, sluit aan op de systemen waarin je volumes en gewichten al staan.
Leg wel de gewichten per eenheid vast. Dit is de enige investering die zeker nuttig is: het gewicht per artikel, gekoppeld aan productcategorieën, per land waar je verkoopt. De Nederlandse doelen zijn al in gewicht uitgedrukt, en bijna elk merk mist dit gegeven.
Waar past Hedgehog, en waar niet?
Helemaal buiten deze regel. Dat is gewoon het juiste antwoord.
Wij doen carbon accounting. Producentenverantwoordelijkheid vraagt om kilo's product die je op een markt brengt, niet om uitstoot, en het Hedgehog-platform meldt je niet aan bij een nationaal stelsel en berekent geen bijdrage. Toch hebben de twee onderwerpen met elkaar te maken: een merk dat onder UPV valt, krijgt van klanten meestal ook de vraag om een CO2-voetafdruk. Daarvoor is het platform bedoeld: het heeft meer dan 20.000 spend-based en activity-based emissiefactoren, je kunt eigen gegevens van leveranciers toevoegen, en volgens de platformpagina heeft het 5.000+ gebruikers.
Eén beperking is hier relevant. Een reviewer van een middelgroot bedrijf gaf het platform in juni 2026 op G2 een 5 van de 5 en vroeg om meer koppelingen met andere software. Die zijn er nu nog weinig. Wilde je één datastroom vanuit je ERP-systeem die zowel je UPV-opgave als je CO2-inventaris voedt, controleer dat plan dan eerst. Zit de moeilijkheid in gegevens van leveranciers en in inhoudelijke afwegingen, dan is scope 3-consultancy de passende dienst.
Bronnen: Richtlijn (EU) 2025/1892 tot wijziging van Richtlijn 2008/98/EG, het Nederlandse Besluit uitgebreide producentenverantwoordelijkheid textiel en de pagina van de ILT daarover, Verordening (EU) 2024/1781, Richtlijn (EU) 2024/825 (EmpCo), COM(2022) 141 final, de feitenbasis van Hedgehog over regelgeving, en de platformpagina van Hedgehog. Geverifieerd op 28 augustus 2026, opnieuw gecontroleerd op 22 november 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.



