In het kort
- Het verzoek om klimaatcijfers komt meestal van je verwerker of je coöperatie en niet van een toezichthouder.
- Methaan en lachgas vormen het grootste deel van de uitstoot, dus een berekening met alleen CO2 valt voor een boerenbedrijf veel te laag uit.
- De gegevens die je nodig hebt, staan al in je dier-, gewas-, voer- en kunstmestadministratie.
Op een boerenbedrijf komt de vraag naar klimaatcijfers meestal van een voedselverwerker en niet van een toezichthouder. Verwerkers hebben gegevens per bedrijf nodig voor hun eigen scope 3-rapportage, dus je levert die cijfers samen met je melk, vlees of gewas aan je afnemer. Ze hebben daarbij geen CO2-cijfer nodig, maar een cijfer in CO2-equivalent (CO2e). Het grootste deel van de uitstoot van een agrarisch bedrijf bestaat uit methaan van het vee en lachgas uit de bodem en de kunstmest, en daarnaast telt het landgebruik mee. Een carbon tool die alleen brandstof en elektriciteit meetelt, komt voor een boerenbedrijf daarom veel te laag uit. Wat je nodig hebt, is een CO2e-inventarisatie die je elk jaar op dezelfde manier opstelt uit de administratie die je al bijhoudt.
Wie vraagt een boerenbedrijf om klimaatcijfers, en wanneer?
In de praktijk is de aanleiding commercieel en niet wettelijk. Voedselverwerkers vragen gegevens per bedrijf op om hun eigen scope 3-inventarisatie compleet te maken. Dat verzoek krijg je via je afnemer, via je coöperatie of bij de verlenging van je contract, en niet via een inspectie.
Daar moet je in je planning op drie punten rekening mee houden.
De deadline hangt af van je contract, niet van een verslagjaar. Verzoeken komen meestal tegelijk met nieuwe leveringsafspraken of een contractverlenging. Je hebt dan weinig tijd, en je moet het format gebruiken dat de verwerker hanteert.
De verwerker bepaalt het format, niet jij. Elke verwerker stelt andere vragen in een eigen spreadsheet. Als je de berekening één keer goed opzet, kun je al die vragen beantwoorden met dezelfde onderliggende cijfers.
Je mag bezwaar maken tegen de omvang van een verzoek. Een grote afnemer die gegevens uit de keten verzamelt, kan van een kleine leverancier niet onbeperkt informatie op maat eisen. In ESG-vragen weigeren die je niet hoeft te beantwoorden leggen we uit waar die grens ligt. Dat geldt voor agrarische bedrijven net zo goed als voor andere leveranciers.
Waar ontstaan de emissies op een agrarisch bedrijf?
De grootste bronnen zijn niet de energierekeningen waarmee een standaard carbon tool begint.
Methaan. Methaan ontstaat bij de pensfermentatie van herkauwers en bij het beheer van mest. Op een veehouderij is dit meestal de grootste bron. Een tool die bij de energierekeningen begint, ziet deze uitstoot helemaal niet.
Lachgas. Lachgas komt vrij uit de bodem en bij het uitrijden van kunstmest. Op de meeste akkerbouw- en gemengde bedrijven is dit de op één na grootste bron.
Landgebruik. In de landbouw hoort landgebruik bij de berekening, wat in de meeste andere sectoren niet zo is.
Brandstof en elektriciteit. Deze uitstoot is echt en goed te meten. Het meten kost relatief veel moeite, maar het gaat om een veel kleiner deel van het totaal dan die moeite doet vermoeden.
Een voetafdruk die alleen op diesel en stroom is gebaseerd, levert dus een cijfer op dat nauwkeurig en goed te onderbouwen is, maar veel te laag uitvalt. Iemand met kennis van de landbouw die het cijfer controleert, ziet binnen een minuut dat het te laag is.
Waarom volstaat een cijfer met alleen CO2 hier niet?
De gassen die op een boerenbedrijf het zwaarst wegen, zijn geen koolstofdioxide, en ze hebben een ander effect op het klimaat.
Een agrarische inventarisatie druk je daarom uit in CO2-equivalent. Methaan en lachgas reken je om met gepubliceerde waarden voor het opwarmingspotentieel, en je vermeldt welke set waarden je hebt gebruikt. Een verwerker die bedrijven met elkaar vergelijkt, moet dat weten, want de cijfers van twee bedrijven die verschillende waarden gebruiken, zijn niet vergelijkbaar.
Daarom zorgt de term "carbon footprint" in de landbouw ook voor verwarring. De verwerker vraagt eigenlijk om een broeikasgasinventarisatie in CO2e. Biedt een tool of een sjabloon alleen een veld voor CO2, dan is het niet voor deze sector gemaakt. Zeg dat dan tegen de verwerker, in plaats van je bedrijf in dat sjabloon te passen.
Waar komen de gegevens eigenlijk vandaan?
De gegevens staan in de administratie die je al om andere redenen bijhoudt. Dat maakt het werk een stuk eenvoudiger.
| Bron | Wat het oplevert | Hoeveel werk het is |
|---|---|---|
| Dieradministratie | Aantallen dieren per categorie, de basis voor de methaanuitstoot uit de pens | Wordt al bijgehouden, moet nog per periode worden ingedeeld |
| Gewas- en perceelsregistratie | Oppervlakten, opbrengsten en bouwplan | Wordt al bijgehouden |
| Voeraankopen | Hoeveelheden en soorten aangekocht voer, een post uit de keten vóór je bedrijf (upstream) | De facturen zijn er, het werk zit in het indelen in categorieën |
| Kunstmestgebruik | Giften en productsoorten, de belangrijkste bron van lachgas | Meestal vastgelegd, soms alleen op papier |
| Brandstof en energie | Diesel, gas en elektriciteit | Het eenvoudigst, en het kleinste aandeel |
Niets in dit overzicht vraagt om nieuwe meetapparatuur. Je moet de gegevens over één afgebakende periode op één plek verzamelen en ze steeds op dezelfde manier indelen. Dat is administratief werk en geen meetwerk.
Wat moet de software opleveren?
De software moet vijf dingen opleveren. Ze staan in de volgorde waarin een verwerker er in zijn verzoek naar vraagt.
Een cijfer in CO2e waarin de gassen apart staan. De software toont methaan, lachgas en CO2 afzonderlijk en opgeteld. Een verwerker die zijn eigen scope 3 berekent, heeft niet genoeg aan één totaalcijfer.
Een vastgelegde periode en afbakening. Je legt vast welke bedrijfsonderdelen, welke grond en welk jaar in de berekening zitten.
Een methode die je elk jaar kunt herhalen. Het cijfer van volgend jaar moet vergelijkbaar zijn met dat van dit jaar. Anders kun je geen daling laten zien, en dan levert de berekening je commercieel niets op.
Een export die past in het sjabloon van de verwerker. Verwerkers vragen dezelfde cijfers in verschillende formats op. Probeer dat uit met een echte spreadsheet van een verwerker voordat je voor een tool kiest.
Een verwijzing naar de oorspronkelijke registratie. Als een afnemer vragen stelt over een post, moet je kunnen laten zien waar dat cijfer vandaan komt.
Wat doet Hedgehog voor boerenbedrijven, en wat niet?
Het platform begeleidt je bij het inrichten volgens het GHG Protocol, bij het opstellen van een plan voor de gegevensverzameling en bij het maken van een broeikasgasinventarisatie. Een AI-assistent helpt bij de inrichting, en je kunt in de app GHG-experts van Hedgehog bereiken. Het platform bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based emissiefactoren. Je kunt ook eigen cijfers van je organisatie of van leveranciers toevoegen, zodat je gegevens van je coöperatie of voerleverancier kunt gebruiken. Bestaat je boerenbedrijf uit meerdere ondernemingen, dan beheer je die met de functie voor meerdere entiteiten. Je kunt zonder verkoopgesprek een gratis account openen, en Pro kost vanaf EUR 1.200 per jaar.
Houd voordat je begint rekening met twee beperkingen.
Het invoeren van de gegevens kost de meeste tijd. Een reviewer uit het segment Small Business schreef in augustus 2026 op G2 dat het platform perfect werkt zodra de gegevens erin staan, maar dat het invoeren ervan het lastige deel is. Op een boerenbedrijf zit de administratie verspreid over een managementsysteem voor het vee, een spuitregistratie, een brandstofrekening en een doos met losse facturen. Reken voor een eerste inventarisatie daarom op een paar weken administratief werk en niet op een middag.
Een voetafdruk per product is een dienst en geen functie van het platform. Vraagt je verwerker om de voetafdruk van een liter melk of een ton van een bepaald gewas, en niet van je bedrijf als geheel, dan gaat het om een berekening op productniveau met een vastgestelde functionele eenheid. Hedgehog levert die via carbon footprint consulting en LCA-consulting. Het platform berekent de voetafdruk van de organisatie. Beide zijn nuttig, maar zoek uit welke van de twee gevraagd wordt voordat je er een koopt.
Wat doe je als eerste?
Lees het verzoek dat je hebt gekregen en ga na of het over je bedrijf gaat of over een product. Dat onderscheid bepaalt alle volgende stappen, en de meeste boerenbedrijven stellen het niet vast.
Kies daarna één volledig jaar en verzamel voor dat jaar vijf soorten stukken in één map: je dier- of gewasadministratie, voerfacturen, kunstmestregistratie, brandstofafrekeningen en elektriciteitsrekeningen. In die map staan alle gegevens voor je inventarisatie. Wat daarna volgt, is indelen en rekenen.
Heb je nog nooit een broeikasgasinventarisatie gemaakt, begin dan met carbon accounting vanaf nul. Wil je een eerste cijfer zien, dan kun je een gratis account starten zonder dat je eerst met iemand hoeft te praten.
Bronnen: de platformpagina van Hedgehog en ons G2-profiel, gelezen op 27 augustus 2026. De sectorfeiten over de landbouw komen uit de feitenbasis van Hedgehog, geverifieerd op 27 augustus 2026. Neem de waarden voor het opwarmingspotentieel over uit de gepubliceerde set die je verwerker voorschrijft.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-08-27.
