In het kort
- Klanten vragen je om CO2-gegevens voor hun eigen rapportage over de waardeketen, lang voordat een regel jouw bedrijf zelf noemt.
- Voor importeurs die per jaar meer dan 50 ton invoeren, heeft CBAM vaste datums: het definitieve regime geldt sinds 1 januari 2026, de verkoop van certificaten begint op 1 februari 2027 en de eerste rapportage en inlevering zijn op 30 september 2027.
- De meeste uitstoot zit in ingekochte goederen en energie. Met de stuklijst koppel je je inkoopgegevens aan de materialen in je producten.
Een productiebedrijf krijgt om twee redenen met carbon accounting te maken. De eerste reden zijn klanten die onder de CSRD vallen. Zij moeten over hun waardeketen rapporteren en vragen daarom gegevens op bij hun leveranciers, ook als geen enkele regel jouw bedrijf zelf noemt. De tweede reden is CBAM, dat een eigen tijdpad heeft. Het definitieve regime geldt sinds 1 januari 2026. De verkoop van certificaten voor invoer in 2026 begint op 1 februari 2027, en op 30 september 2027 moeten importeurs voor het eerst rapporteren en certificaten inleveren. De uitstoot van een productiebedrijf zit vooral in ingekochte goederen en energie, plus procesemissies als je productieproces die veroorzaakt. De software moet dat berekenen op basis van de inkoopgegevens in je ERP en niet op basis van meterstanden.
Welke regels gelden er eigenlijk voor een productiebedrijf, en wanneer?
Verzoeken van klanten, het hele jaar door. Bedrijven die onder de CSRD vallen, moeten gegevens over hun waardeketen rapporteren. Dat kunnen ze alleen door hun leveranciers om die gegevens te vragen. Bij de meeste productiebedrijven die wij spreken, begint het zo. Het verzoek komt als vragenlijst van een grote klant, met een datum waarop je moet antwoorden, en niet als brief van een toezichthouder. Negeer je de vragenlijst, dan scoor je slechter bij de volgende aanbesteding.
CBAM, met vaste datums en alleen boven een drempel. Het definitieve regime geldt sinds 1 januari 2026 voor de invoer van cement, ijzer en staal, aluminium, kunstmest, elektriciteit en waterstof. De verkoop van certificaten voor invoer in 2026 begint op 1 februari 2027. Uiterlijk 30 september 2027 moeten importeurs voor het eerst rapporteren en certificaten inleveren. Die datums gelden alleen voor jou als je invoer boven de drempel komt. Voer je per jaar in totaal niet meer dan 50 ton ijzer en staal, aluminium, kunstmest of cement in, dan val je helemaal buiten CBAM. Voor elektriciteit en waterstof geldt geen drempel in tonnen. Volgens de Europese Commissie valt door deze drempel ongeveer 90 procent van de importeurs buiten CBAM, terwijl ongeveer 99 procent van de ingebedde emissies eronder blijft vallen. Zoek dus eerst uit hoeveel ton je per jaar invoert, voordat je leveranciers om gegevens vraagt. Verkoop je aan een importeur die wel onder CBAM valt, dan vraagt die je om gegevens over ingebedde emissies, ook als CBAM voor je eigen invoer niet geldt. In onze uitleg over CBAM lees je hoe het systeem werkt.
Voor de twee verplichtingen heb je verschillende gegevens nodig. Voor een vragenlijst van een klant heb je de voetafdruk van je organisatie nodig, het liefst in een bekend rapportageformaat. Voor CBAM heb je de ingebedde emissies van specifieke producten nodig. Behandel je beide als één opdracht, dan krijg je een cijfer dat je voor geen van beide goed kunt gebruiken.
Waar zit de uitstoot van een productiebedrijf?
De meeste uitstoot zit in ingekochte goederen, daarna in energie, en bij sommige bedrijven ook in procesemissies.
Bij de meeste productiebedrijven valt de fabriek het meest op, maar de fabriek veroorzaakt het kleinste deel van de uitstoot. Je kunt het energieverbruik van compressoren en ovens precies meten, maar daarmee breng je maar een beperkt deel van het totaal in beeld. Het grootste deel van je voetafdruk zit in de materialen die je inkoopt. Die staan in je boekhouding als duizenden inkoopregels met een leverancier, een bedrag en een omschrijving, maar zonder enig CO2-gegeven.
Procesemissies zijn een apart onderwerp. Komen er bij je productieproces door een chemische reactie broeikasgassen vrij, en dus niet alleen door energieverbruik, dan vallen die emissies onder jouw scope 1. Een auditor controleert juist deze emissies het strengst. Je kunt ze namelijk niet berekenen met een factor van een leverancier, maar alleen met gegevens uit je eigen productieproces.
Welke gegevens heb je al, en wat ontbreekt er?
Bijna alle gegevens staan al in vier systemen. Wat ontbreekt, is de juiste indeling van die gegevens.
| Systeem | Wat je eruit haalt | Wat ontbreekt |
|---|---|---|
| Inkoopgegevens in het ERP | Elke materiaalregel, met leverancier en bedrag | Een CO2-categorie per regel |
| Energiemeters | Elektriciteit, gas en warmte per locatie | Uitsplitsing per productielijn of per product |
| Productievolumes | Het getal waardoor je deelt om een intensiteit te berekenen | Een koppeling met de materialen en energie die ervoor zijn gebruikt |
| Stuklijst | Het gewicht aan materiaal per product | Emissiefactoren per materiaal |
Het eigenlijke werk is het koppelen van de inkoopgegevens in de bovenste rij aan de stuklijst in de onderste rij. Koppel je elke inkoopregel aan een materiaalcategorie en staat in de stuklijst het gewicht van elk materiaal en niet alleen de kosten, dan kun je uit dezelfde gegevens zowel de voetafdruk van je bedrijf als een schatting per product berekenen. Sla je die koppeling over, dan blijf je werken met een spend-based totaal. Daarmee kun je nooit laten zien dat je uitstoot daalt. Koop je materiaal met minder CO2 voor dezelfde prijs, dan verandert een berekening op basis van uitgaven namelijk niet.
Wat moet de software opleveren?
De software moet vijf dingen opleveren. Hieronder staan ze in de volgorde waarin klanten erom vragen.
De voetafdruk van je organisatie in een erkend formaat. Scope 1, scope 2 en de scope 3-categorieën die voor jouw bedrijf relevant zijn, in een vorm die je kunt overnemen in de spreadsheet die een klant je stuurt.
Een eigen cijfer van een leverancier in plaats van de standaardfactor. Geeft een leverancier je het werkelijke cijfer voor een materiaal, dan moet je de standaardfactor daardoor kunnen vervangen. De oude waarde moet zichtbaar blijven, zodat je kunt vergelijken.
Een verdeling van je energie-uitstoot die je kunt onderbouwen. Scope 2 berekend volgens de market-based en de location-based methode geeft verschillende uitkomsten, en in vragenlijsten wordt steeds vaker naar allebei gevraagd.
Cijfers die je van jaar tot jaar kunt vergelijken. Emissiefactoren worden bijgewerkt. Vraag de leverancier rechtstreeks wat er dan met je basisjaar gebeurt, en of je een eerder jaar kunt herberekenen terwijl de oorspronkelijke berekening bewaard blijft.
Een export die je aan een klant kunt geven. Elke grote klant gebruikt een eigen sjabloon. Test de export tijdens de proefperiode met een echt sjabloon van een van je klanten.
Vragen je klanten vooral naar de uitstoot in je waardeketen, dan heb je ondersteuning voor scope 3 nodig. In ons artikel over wat VSME is en wat een klant mag vragen lees je welke gegevens een klant redelijkerwijs van je mag verlangen.
Bedrijfsvoetafdruk of productvoetafdruk: welke van de twee vraagt je klant?
Lees de vraag goed voordat je iets koopt. Productiebedrijven krijgen beide soorten verzoeken, en voor elk is ander werk nodig.
Een bedrijfsvoetafdruk laat zien hoeveel broeikasgassen je bedrijf in een jaar heeft uitgestoten. Een productvoetafdruk laat zien hoeveel uitstoot er hoort bij één eenheid van een product dat je verkoopt. Daarvoor maak je een LCA, met eigen regels, meer gedetailleerde gegevens en een eigen beoordeling. Een platform dat een uitstekend cijfer voor je bedrijf oplevert, maakt geen productverklaring die je kunt onderbouwen, en andersom.
Wat doet Hedgehog voor productiebedrijven?
Het platform begeleidt je bij het inrichten volgens het GHG Protocol, bij het plannen van de dataverzameling en bij het opbouwen van je inventarisatie. Een AI-assistent helpt bij de inrichting, en in het platform kun je GHG-experts van Hedgehog bereiken. Het platform bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren. Je kunt ook eigen CO2-gegevens van je organisatie of van leveranciers toevoegen. Zo vervang je standaardfactoren voor materialen door de werkelijke cijfers van leveranciers zodra je die krijgt. Het platform ondersteunt de CSRD, SECR en SB253, en maakt rapportages volgens het GHG Protocol, PPN 006 en de CO2-Prestatieladder. Met het entiteitenbeheer leg je meerdere fabrieken of werkmaatschappijen vast. Een gratis account open je zonder verkoopgesprek. Pro kost vanaf EUR 1.200 per jaar.
Onze eigen klanten noemen op een openbare pagina drie beperkingen.
De boekhouding inladen is het grootste werk. Een reviewer uit het Small-Business-segment schreef in augustus 2026 op G2 dat alles perfect werkt zodra de data erin staat, maar dat het laden ervan het lastige deel is. Met duizenden inkoopregels ben je daar de eerste maand mee bezig.
Hedgehog is geen breed ESG-pakket. Een reviewer uit het Mid-Market-segment gaf ons in juni 2026 op G2 een 3,5 van de 5. Volgens die reviewer is Hedgehog als breder platform voor ESG-data en -rapportage minder compleet, omdat een functie voor het beheer van databronnen en een functie voor het monitoren van decarbonisatiedoelen ontbreken. Wil je één systeem voor de hele CSRD-rapportage, dan is dat een goede reden om ook naar andere pakketten te kijken. Het verschil lees je in ons artikel over ESG-rapportagesoftware en carbon accounting.
Productvoetafdrukken zijn een dienst. LCA's, EPD's, MKI-berekeningen en PCF's doet Hedgehog als consultancy, niet via het platform. Het platform berekent de voetafdruk van je organisatie.
Wat moet je als eerste doen?
Zoek uit of CBAM echt voor je geldt. Voer je per jaar meer dan 50 ton ijzer en staal, aluminium, kunstmest of cement in, of voer je elektriciteit of waterstof in, dan liggen de datums in 2027 vast en bepalen die je planning. Voer je minder in, dan hoef je je niet met CBAM bezig te houden.
Haal daarna de inkoopgegevens van de afgelopen twaalf maanden uit je ERP en bekijk de vijftig leveranciers bij wie je het meeste inkoopt. Die leveranciers zijn meestal samen goed voor het grootste deel van je voetafdruk. Je ziet dan ook of het koppelen van de inkoopregels een week of een kwartaal gaat kosten.
Je kunt een gratis account openen en met je meterstanden een cijfer voor scope 1 en 2 berekenen voordat je aan de boekhouding begint.
Bronnen: het Hedgehog-platform, Hedgehog op G2, feitenbasis van Hedgehog over sectoren, Verordening (EU) 2023/956 zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2025/2083. Gelezen op 27 augustus 2026. De CBAM-datums moeten opnieuw worden gecontroleerd vóór elke update in 2027.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-17.
