In het kort
- VSME is een standaard van EFRAG die alleen in een niet-bindende aanbeveling van de Europese Commissie staat. Niemand is verplicht hem te gebruiken.
- De belangrijke vraag is niet of VSME voor je geldt, maar of de standaard beperkt wat je klanten van je mogen vragen.
- De Commissie heeft de gedelegeerde handeling die de inhoud van de vrijwillige standaard vastlegt in juli 2026 aangenomen. Eind augustus lag die handeling nog ter toetsing bij het Europees Parlement en de Raad.
Juridisch is niemand verplicht om VSME te gebruiken, en dat heeft praktische gevolgen. VSME is een standaard die EFRAG heeft opgesteld. In het EU-recht staat hij alleen in Aanbeveling (EU) 2025/1710 van de Europese Commissie, en een aanbeveling is voor niemand bindend. Met de vraag of VSME voor je geldt, kom je dus niet ver. Nuttiger is de vraag of VSME gevolgen heeft voor je bedrijf. Dat hangt af van drie aparte vragen: of de wettelijke grens voor ketenvragen je beschermt, of een klant je werkelijk om gegevens gaat vragen, en of de inhoud van de standaard al vaststaat. Op elk van die vragen kan het antwoord anders zijn.
Met de drie vragen hieronder kom je wel tot een plan.
Geldt VSME juridisch gezien voor iemand?
Nee, VSME is voor niemand verplicht. Het is wel nuttig om precies te weten welke juridische status de standaard dan heeft.
EFRAG heeft de standaard op verzoek van de Europese Commissie ontwikkeld en in december 2024 opgeleverd. Op dit moment staat VSME in het EU-recht alleen in Aanbeveling (EU) 2025/1710 van 30 juli 2025. Die aanbeveling neemt de standaard op in bijlage I en beveelt niet-beursgenoteerde mkb-ondernemingen en micro-ondernemingen die vrijwillig willen rapporteren aan om hem te gebruiken. Een aanbeveling op grond van artikel 292 VWEU is niet bindend. In overweging 15 noemt de Commissie de aanbeveling zelf een tussenoplossing: ze moet tegemoetkomen aan de vraag uit de markt totdat de Commissie met een gedelegeerde handeling een vrijwillige standaard vaststelt die op het werk van EFRAG is gebaseerd.
Twee uitspraken die je vaak hoort, kloppen daarom niet. VSME is geen standaard van de Commissie en ook geen EU-verordening. Wie dat beweert, baseert zich op een samenvatting en niet op de tekst van de aanbeveling zelf.
Wat betekent VSME in jouw situatie?
De echte vraag is of VSME jouw positie verandert. In de tabel staan de situaties die we tegenkomen, en wat de standaard in elk van die situaties voor je betekent.
| Jouw situatie | Verplicht VSME je tot iets? | Wat VSME in de praktijk voor je doet |
|---|---|---|
| Minder dan 1.000 werknemers, in de keten van een rapporterend bedrijf | Nee | Er geldt een wettelijk maximum voor wat die klant van je mag vragen |
| Minder dan 1.000 werknemers, nog geen verzoek van een klant | Nee | Je kunt de standaard als sjabloon gebruiken, en je weet waar je naartoe werkt als het eerste verzoek komt |
| Meer dan 1.000 werknemers, onder de CSRD-drempels | Nee | Juridisch niets: je hebt geen rapportageplicht en er geldt ook geen maximum voor wat klanten mogen vragen |
| Boven beide CSRD-drempels | Nee | Niet relevant als je eigen standaard, maar hij bepaalt wel wat je van je leveranciers mag vragen |
| Een beursgenoteerde mkb-onderneming | Nee | De EU heeft in februari 2026 zowel de rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-ondernemingen als de bijbehorende standaard geschrapt |
In de tweede kolom staat dus in elke rij nee. De verschillen tussen de situaties zie je alleen in de derde kolom.
Val je onder de definitie van beschermde onderneming?
Dit is de toets die er echt toe doet, en het is een andere toets dan die voor de reikwijdte van de CSRD.
Richtlijn (EU) 2026/470 definieert een beschermde onderneming als een onderneming die op haar balansdatum over het voorgaande boekjaar gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers had, en die deel uitmaakt van de waardeketen van een rapporterende onderneming. De definitie bestaat dus uit twee voorwaarden: het aantal werknemers en je plaats in de keten van een andere onderneming.
Er is geen voorwaarde voor de omzet, en dat leidt tot een uitkomst die veel mensen in eerste instantie niet verwachten. Een bedrijf met EUR 800 miljoen omzet en 250 medewerkers is beschermd. Een bedrijf met EUR 70 miljoen omzet en 1.150 medewerkers is dat niet, hoewel het zelf ver onder de rapportagedrempels blijft. Een omzet onder de CSRD-drempel houdt je buiten de rapportageplicht, maar alleen het aantal werknemers bepaalt of je als leverancier beschermd bent.
Val je wel onder de definitie, dan heb je een aantal concrete rechten. Je mag weigeren informatie te geven die verder gaat dan de vrijwillige standaard, als een klant daarom vraagt voor zijn duurzaamheidsrapportage onder de jaarrekeningrichtlijn. De rapporterende klant mag niet meer van je eisen, en een bepaling in een contract die daarvan afwijkt, is niet bindend. Bovendien moet de klant je laten weten welke vragen verder gaan dan de standaard en dat je dit recht hebt. In het artikel over welke ESG-vragen je mag weigeren leggen we uit hoe je dat recht gebruikt.
Gaat een klant je echt om gegevens vragen?
Waarschijnlijk wel, en dat komt door de manier waarop de CSRD werkt.
Een bedrijf dat onder de CSRD valt, moet informatie over zijn waardeketen rapporteren en moet scope 3 opnemen voor elke significante categorie die voor dat bedrijf prioriteit heeft. Waar het geen gegevens kan verzamelen, moet het volgens ESRS 1 schatten met sectorgemiddelden en benaderingen. Schatten is dus de normale werkwijze en geen noodoplossing. Een schatting is wel minder nauwkeurig dan een meting, en daarom blijven rapporterende bedrijven hun leveranciers om gegevens vragen.
Om die reden bestaan de vragenlijsten voor leveranciers nog steeds, ook nu de EU de CSRD heeft ingeperkt. Sinds februari 2026 moeten veel minder bedrijven rapporteren, maar het aantal leveranciers dat vragen krijgt, is niet kleiner geworden.
In de praktijk betekent dit het volgende. Verkoop je aan grote Europese ondernemingen, ga er dan van uit dat er een verzoek komt. Verkoop je alleen aan consumenten of kleine bedrijven, dan krijg je misschien nooit een verzoek. Een rapportagestandaard invoeren voordat iemand erom vraagt, kost dan geld terwijl er geen klant is die het rapport gebruikt.
Staat de inhoud van de standaard al vast?
Niet helemaal. Wie je nu al een definitieve lijst met datapunten geeft, loopt vooruit op de besluitvorming.
Artikel 29 quater bis van Richtlijn 2013/34/EU, ingevoegd door Richtlijn (EU) 2026/470, verplicht de Commissie om met een gedelegeerde handeling standaarden voor vrijwillige duurzaamheidsrapportage vast te stellen. Die standaarden moeten gebaseerd zijn op de oorspronkelijke versie van Aanbeveling (EU) 2025/1710. De Commissie heeft die handeling op 3 juli 2026 aangenomen als C(2026) 5011. Volgens de titel stelt de handeling standaarden vast voor vrijwillig gebruik door ondernemingen die door de wettelijke grens voor ketenvragen worden beschermd. Artikel 4 bepaalt dat artikel 3 van toepassing is op boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen.
Op 28 augustus 2026 lag de handeling nog ter toetsing bij het Europees Parlement en de Raad, en een handeling die nog wordt getoetst, is niet in werking. De opzet staat dus vast, maar welke informatie een klant precies maximaal mag vragen, is nog geen wet.
Dat hoeft je niet ongerust te maken. De standaard in de aanbeveling heeft een basismodule en een uitgebreide module, en je moet de basismodule rapporteren voordat je de uitgebreide module kunt gebruiken. Wie nu volgens de basismodule werkt, loopt weinig risico dat de tekst nog verandert, want de gedelegeerde handeling moet gebaseerd zijn op de aanbevolen versie. In ons artikel over de VSME-standaard houden we bij wat vaststaat en wat nog niet.
En als je zelf onder de CSRD valt?
Dan rapporteer je niet volgens VSME, maar heb je er wel mee te maken.
Je rapporteert volgens de ESRS. Als je gegevens verzamelt voor dat rapport, bepaalt de wettelijke grens wat je mag eisen van leveranciers met minder dan 1.000 werknemers. Je bent ook verplicht om aan te geven welke van je vragen verder gaan dan die grens. In een vragenlijst voor leveranciers die vóór februari 2026 is opgesteld, staat dat vrijwel zeker niet aangegeven.
Dankzij de regel over zelfverklaring kost het je weinig moeite om hieraan te voldoen. Je mag uitgaan van wat een leverancier zelf over zijn omvang verklaart en hoeft dat niet te controleren, tenzij je weet dat de verklaring kennelijk onjuist is. Met een vraag over de omvang bovenaan de vragenlijst en een aparte, gemarkeerde sectie voor alle vragen die verder gaan dan de standaard, heb je het grootste deel geregeld.
Wat doe je nu?
Loop de drie situaties hieronder in volgorde langs en volg het advies bij de eerste die op jou van toepassing is.
Ben je beschermd en heb je een verzoek gekregen? Begin dan niet met weigeren. Stel het rapport op, vraag de klant om te bevestigen waarvoor hij de gegevens nodig heeft, en vraag hem aan te geven welke vragen verder gaan dan de standaard. Met VSME-consulting ben je sneller klaar met de delen van het rapport die niet over emissies gaan.
Ben je beschermd en heb je nog geen verzoek gekregen? Breng dan je CO2-uitstoot in kaart en laat de rest voorlopig liggen. Klanten vragen het vaakst naar dat cijfer, en het kost de meeste tijd om de gegevens ervoor te verzamelen. Je hebt er bovendien ook iets aan als niemand er ooit om vraagt.
Heb je meer dan 1.000 werknemers en val je buiten de CSRD? Dan heb je geen rapportageplicht en beschermt de wettelijke grens je niet. Een betrouwbare CO2-inventarisatie en een duidelijk commercieel standpunt over wat je wel en niet deelt, zijn dan alles wat je nodig hebt.
Je kunt je CO2-uitstoot zelf in kaart brengen met een gratis account, zonder verkoopgesprek. Volgens de platformpagina heeft Hedgehog meer dan 5.000 gebruikers. Het platform bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based emissiefactoren, en je kunt specifieke gegevens van leveranciers toevoegen als je die hebt. Vergelijk je nog verschillende tools, lees dan onze vergelijking van software voor het mkb, die neutraal is opgesteld.
Houd bij je beslissing rekening met één beperking. Een reviewer uit het segment Small Business schreef in augustus 2026 op G2 dat het platform geen prognoses maakt, en dat wij hadden laten weten dat die functie op de ontwikkellijst staat. Heb je een prognose nodig in plaats van een gemeten voetafdruk, dan kan het platform dat nu nog niet.
Bronnen: Aanbeveling (EU) 2025/1710 van de Commissie, overwegingen 15 en 16, Richtlijn (EU) 2026/470 inclusief het nieuwe artikel 29 quater bis en de artikelen 19 bis, lid 3, en 29 bis, lid 3, van Richtlijn 2013/34/EU, Gedelegeerde Verordening C(2026) 5011 zoals aangenomen en niet in werking, Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772 ESRS 1. Geverifieerd op 28 augustus 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-08-28.
