In het kort
- De CO2-Prestatieladder is vrijwillig en kent geen drempel voor omvang, sector of omzet, dus juridisch valt geen enkel bedrijf eronder. Of hij voor jou telt, is een commerciële vraag.
- Hij telt voor jou als een opdrachtgever aan wie je wilt verkopen er een voordeel bij de gunning aan koppelt. Elke aanbestedende dienst beslist dat per aanbesteding.
- Je hoeft niet eerst te certificeren. Bij de inschrijving geef je aan op welk ambitieniveau je het project uitvoert, en tijdens de uitvoering toon je dat aan.
Juridisch geldt de CO2-Prestatieladder voor niemand. Het is een private certificeringsregeling van SKAO en geen Nederlandse wet, en er is geen toezichthouder die naleving controleert. De regeling stelt ook geen eisen aan omvang, omzet of sector. De vraag die je wel moet stellen is commercieel: koppelt een opdrachtgever aan wie je wilt verkopen een voordeel bij de gunning aan de Ladder? Als dat zo is, heeft de Ladder invloed op je omzet, ook al ben je er wettelijk niet aan gebonden. Met drie vragen kun je dat vaststellen.
Wat is de test precies?
Beantwoord de vragen in deze volgorde en stop bij het eerste nee.
| # | Vraag | Waar je het antwoord vindt | Bij ja | Bij nee |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Schrijf je in op Nederlandse overheidsopdrachten, of lever je aan een bedrijf dat dat doet? | Je eigen verkooppijplijn en je grootste klanten | Ga naar vraag 2 | De regeling heeft geen gevolgen voor jou |
| 2 | Staat de CO2-Prestatieladder in die aanbestedingen als gunningscriterium? | De aanbestedingsdocumenten zelf, die per aanbesteding op TenderNed staan | Ga naar vraag 3 | Houd het in de gaten, maar onderneem nog niets |
| 3 | Levert het volgende ambitieniveau meer voordeel op dan het werk kost om het te halen? | De staffel in de aanbestedingsdocumenten, afgezet tegen je eigen inschrijfvolume | De Ladder geldt voor jou | De Ladder geldt voor jou, maar levert je niets op |
Vraag 2 wordt het vaakst overgeslagen. Elke aanbestedende dienst beslist per aanbesteding of hij de Ladder gebruikt. De Handreiking Aanbesteden van SKAO is een advies aan opdrachtgevers en geen verplichting. Er bestaat dus geen register waarin je kunt zien of je volgende aanbesteding de Ladder meeweegt. Je moet de documenten lezen van de aanbestedingen waarop je echt wilt inschrijven.
Waarom is "geldt hij voor mij" de verkeerde vraag?
Omdat de regeling daar geen antwoord op geeft. Elke organisatie mag zich laten certificeren, maar geen enkele organisatie is dat verplicht. SKAO stelt geen toelatingseisen. Een ingenieursbureau van twee mensen en een landelijke aannemer mogen allebei certificeren, en mogen het allebei laten.
Het belang van de Ladder komt van de opdrachtgevers. Volgens SKAO is de Ladder gebruikt in meer dan 5.000 aanbestedingen en door meer dan 300 aanbestedende diensten. Of de Ladder voor jou telt, hangt dus af van wat die opdrachtgevers doen, en niet van kenmerken van je eigen bedrijf.
In de praktijk werkt de Ladder daarom meer als een prijsfactor dan als regelgeving. Schrijf je nooit in op aanbestedingen waarin de Ladder meetelt, dan kost het je niets om hem te negeren. Schrijf je wel in op zulke aanbestedingen, dan geef je met het negeren een voordeel weg aan een concurrent die wel gecertificeerd is.
Welke opdrachtgevers wegen hem echt mee?
Twee voorbeelden laten dat beter zien dan een lijst, omdat deze opdrachtgevers de Ladder elk anders wegen.
Rijkswaterstaat werkt sinds 1 juli 2026 met Handboek 4.0, voor aanbestedingen die na die datum op TenderNed zijn gepubliceerd. Rijkswaterstaat weegt de Ladder mee via een fictieve korting: een korting op de inschrijfsom die alleen voor de beoordeling wordt toegepast. Die korting is 2 procent voor trede 1, 4 procent voor trede 2 en 6 procent voor trede 3.
ProRail gebruikt de Ladder sinds 1 december 2010 bij zijn aanbestedingen en zegt dat de korting kan oplopen tot 10 procent, bij vrijwel al zijn aanbestedingen. Vanaf 1 januari 2027 wil ProRail Handboek 4.0 gebruiken voor nieuwe aanbestedingen op TenderNed waarin de Ladder een gunningscriterium is. De weging is dan 4, 7 en 10 procent per trede. ProRail noemt die weging zelf voorlopig en waarschuwt dat bij sommige aanbestedingen een andere weging kan gelden.
Hetzelfde certificaat levert bij ProRail dus ongeveer twee keer zoveel voordeel op als bij Rijkswaterstaat. Wie beweert dat de Ladder een vast percentage waard is, heeft de aanbestedingen niet naast elkaar gelegd.
Bepaalt je sector het antwoord?
Nee, maar je sector geeft wel een goede indicatie.
De meeste certificaathouders werken in de bouw, de grond-, weg- en waterbouw, het spoor, de installatietechniek, het ingenieursadvies en de toeleveringsketens daarvan. Dat komt niet doordat de regeling andere sectoren uitsluit. Het komt doordat de aanbestedende diensten die op de Ladder gunnen vooral in die markten inkopen. Een softwarebedrijf dat aan dezelfde diensten levert, mag zich ook laten certificeren, maar komt zelden een aanbesteding tegen waarin de Ladder meetelt.
Werk je buiten die sectoren, dan is het antwoord op vraag 2 meestal nee. Controleer het toch als je levert aan een hoofdaannemer. Die kan de eis via het contract aan jou doorgeven, ook als de Ladder in je eigen aanbesteding geen criterium is.
Wat doe je als de Ladder voor jou geldt?
Iets anders dan de meeste mensen denken. Je hebt geen certificaat nodig om in te schrijven. Bij de inschrijving geef je aan op welk CO2-Ambitieniveau je het project gaat uitvoeren. Tijdens de uitvoering toon je dat aan met een certificaat of met een projectverklaring voor dat specifieke contract. Zo kun je inschrijven voordat je audit heeft plaatsgevonden.
De eerste stap is daarom kiezen welke trede je onder Handboek 4.0 wilt halen.
| Trede | Wat de trede vraagt | Inspanning, volgens SKAO |
|---|---|---|
| Trede 1 | CO2-reductie in je eigen organisatie. Doelen voor de korte termijn van één tot drie jaar, scope 1 en 2 in kaart gebracht, lager energieverbruik en benoemde verantwoordelijken. Rapportage over andere broeikasgassen dan CO2 is verplicht | Vergelijkbaar met niveau 3 van versie 3.1 |
| Trede 2 | CO2-reductie in de waardeketen. Scope 3 gekwantificeerd, een klimaattransitieplan voor de kernactiviteiten over vijf tot tien jaar, actieve deelname aan een initiatief en kwalitatief inzicht in emissies buiten de standaardscopes | Vergelijkbaar met niveau 5 van versie 3.1 |
| Trede 3 | Uiterlijk in 2050 nul emissies in scope 1, 2 en 3 voor alle activiteiten, met kwantitatief inzicht in emissies buiten de scopes en overleg met onafhankelijke externe deskundigen | Geen tegenhanger in versie 3.1 |
Het jaartal 2050 in de laatste rij is een certificeringseis voor trede 3. Het is geen deadline die de regeling aan iedereen oplegt, en ook geen wettelijke deadline.
Wat als de Ladder niet voor jou geldt?
Dan kun je de Ladder laten rusten. Je hoeft niets te melden of in te dienen en er zijn geen gevolgen, omdat er geen verplichting is.
Twee dingen zijn wel verstandig. Stel vraag 2 elk jaar opnieuw, want een aanbestedende dienst kan de Ladder toevoegen aan een aanbesteding die eerder zonder dat criterium liep. En houd deze vraag gescheiden van andere rapportagevragen. Als een klant of een bank je om emissiegegevens vraagt, gaat het om een ander instrument met andere regels. Voor een niet-beursgenoteerd bedrijf is de VSME-standaard dan meestal de lichtere oplossing. Met VSME-consulting kunnen we je daarbij helpen.
Welke gegevens heb je nodig als de Ladder voor jou geldt?
Je hebt een geauditeerde broeikasgasinventarisatie van je organisatie nodig, die je elk jaar bijwerkt en die een certificerende instelling tot aan de bron kan controleren. Vanaf trede 1 gaat het om scope 1 en 2, vanaf trede 2 ook om gekwantificeerde scope 3. Onder Handboek 4.0 mag het basisjaar bij een initiële audit niet meer dan drie jaar vóór het jaar van die audit liggen. Een footprint die je één keer hebt berekend en daarna niet hebt bijgewerkt, keurt de auditor dus af.
Daarvoor heb je een systeem nodig, geen spreadsheet. Het Hedgehog platform noemt de CO2-Prestatieladder als rapportage die het platform levert, bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren die je kunt aanvullen met gegevens van je leveranciers, en meldt op de platformpagina 5.000+ gebruikers. Er is ook een beperking, en die noemen we liever zelf. Een reviewer van een klein bedrijf gaf het platform op G2 in augustus 2026 een 5 van de 5, maar schreef ook dat het laden van gegevens handwerk is en veel moeite kost, terwijl het platform daarna goed werkt. Houd in je planning rekening met de tijd voor het laden.
Loop je vast op het kwantificeren van scope 3 voor trede 2, dan helpt scope 3-consulting. Wil je eerst meer weten over de regeling zelf, lees dan onze introductie tot de CO2-Prestatieladder voor het mkb.
Bronnen: SKAO-pagina's over de regeling en over aanbesteden, Overgangsregeling 3.1-4.0 v1.1 van 1 juli 2025, Handreiking Aanbesteden 4.0, leverancierspagina van ProRail, nieuwsbericht van Rijkswaterstaat van 18 maart 2026, Hedgehog platform, Hedgehog op G2. Gelezen op 28 augustus 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-17.
