In het kort
- De beperking van ketenvragen is nu een recht dat jij als leverancier hebt, en een contractbepaling die daartegen ingaat, is niet bindend.
- Het recht geldt alleen voor verzoeken voor CSRD-rapportage en niet voor due diligence of gewone inkoopvragen.
- Je klant is verplicht je te vertellen welke vragen verder gaan dan de standaard, dus vraag daar ook om.
Een klant die gegevens verzamelt voor zijn eigen duurzaamheidsverslag, mag van jou niet meer eisen dan de vrijwillige standaard voorschrijft, als je gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers hebt en in zijn waardeketen zit. Tot februari 2026 was dat alleen een aanwijzing voor de opstellers van de standaarden. Richtlijn (EU) 2026/470 heeft het als recht van de leverancier opgenomen in de artikelen 19 bis, lid 3, en 29 bis, lid 3, van de Jaarrekeningrichtlijn, met de bepaling dat een contractbepaling die daarmee in strijd is, niet bindend is. De meeste leveranciers weten niet dat ze dit recht hebben, en de meeste vragenlijsten zijn opgesteld alsof het niet bestaat.
Wat is er in februari 2026 precies veranderd?
De regel is sinds februari 2026 niet meer gericht aan de opstellers van de standaarden, maar aan de klant.
Onder de oorspronkelijke CSRD gold deze beperking van ketenvragen, in het Engels de value chain cap, alleen voor de standaarden zelf. De European Sustainability Reporting Standards mochten geen informatie voorschrijven waarvoor een rapporterende onderneming bij mkb-bedrijven in haar keten meer zou moeten opvragen dan de standaard voor beursgenoteerde mkb-bedrijven bevatte. Het was dus een instructie aan EFRAG en de Europese Commissie voor het schrijven van de standaarden. Jij kon je er als leverancier niet op beroepen, omdat de regel niet aan jou was gericht.
Richtlijn (EU) 2026/470 heeft er een recht van de leverancier en een verbod voor de klant van gemaakt. Beschermde ondernemingen hebben nu het recht om informatie te weigeren die verder gaat dan de vrijwillige standaarden, als een klant die opvraagt voor de duurzaamheidsrapportage die de richtlijn verplicht stelt. Rapporterende ondernemingen mogen die informatie niet van beschermde ondernemingen eisen. Een contractbepaling die met dat verbod in strijd is, is niet bindend.
Die laatste bepaling heeft de grootste gevolgen. Heb je in 2024 een leveranciersovereenkomst getekend waarin staat dat je "alle redelijkerwijs gevraagde duurzaamheidsgegevens verstrekt", dan kan je klant zich daar niet meer op beroepen, voor zover het gaat om een verzoek voor rapportage dat verder gaat dan de standaard.
Ben jij een beschermde onderneming?
Je moet aan twee voorwaarden voldoen. Die zijn strenger dan de toets of je zelf onder de CSRD valt, dus controleer ze allebei.
Je hebt op je balansdatum over het voorgaande boekjaar gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers gehad. Daarnaast zit je in de waardeketen van een rapporterende onderneming.
Er geldt geen grens voor de omzet. Een bedrijf met EUR 600 miljoen omzet en 400 werknemers is dus een beschermde onderneming. Een bedrijf met EUR 40 miljoen omzet en 1.200 werknemers is dat niet, ook al valt het zelf ruim buiten de CSRD. Weet je niet zeker aan welke kant van deze grenzen je zit, lees dan ons artikel over wat VSME inhoudt, waarin de bijbehorende regels op een rij staan.
De richtlijn maakt het administratief ook eenvoudig. Een rapporterende onderneming mag uitgaan van jouw eigen verklaring over je omvang en hoeft die niet te controleren, tenzij zij weet dat de verklaring duidelijk onjuist is. In de praktijk hoef je dus alleen een zin op te schrijven en geen certificaat te leveren. Geef je aantal werknemers vroeg en eenmalig schriftelijk door. Daarmee staat het gegeven vast waar de hele regeling van afhangt.
Voor welke verzoeken geldt het recht?
Veel commentatoren stellen het recht ruimer voor dan het is, dus het is belangrijk om precies te zijn. De beperking geldt alleen voor het verzamelen van informatie voor duurzaamheidsrapportage volgens de Jaarrekeningrichtlijn. Verzoeken voor due diligence, risicobeheer of gewone commerciële vragen vallen er niet onder.
Stel bij elk verzoek daarom eerst de vraag waarvoor de klant de gegevens gebruikt.
| Het verzoek | Doel | Geldt de beperking? |
|---|---|---|
| Een vragenlijst voor de ESRS-rapportage van je klant over zijn waardeketen | Duurzaamheidsrapportage volgens de richtlijn | Ja, voor alles boven de vrijwillige standaard |
| Emissiegegevens die je klant nodig heeft voor een van zijn eigen scope 3-categorieën | Duurzaamheidsrapportage volgens de richtlijn | Ja, voor alles boven de vrijwillige standaard |
| Een due diligence-screening van de toeleveringsketen | Due diligence | Nee |
| Een risicobeoordeling voordat een klant een nieuwe leverancier toelaat | Risicobeheer | Nee |
| Een vraag in een aanbesteding die meetelt bij de gunning | Gewoon commercieel | Nee |
| Een klant die iets vraagt omdat hij het wil weten | Gewoon commercieel | Nee |
Houd rekening met nog twee grenzen, zodat je je niet op meer beroept dan je recht geeft. De beperking verbiedt je niet om vrijwillig informatie te delen, dus je mag altijd meer geven als je dat wilt. Ook verandert de beperking niets aan een bestaande contractuele of wettelijke verplichting om informatie te geven die binnen de vrijwillige standaard valt. Alleen informatie die verder gaat dan de standaard is beschermd, en alleen als de klant die voor zijn rapportage gebruikt.
Wat moet je klant jou vertellen?
Dit deel van de bepaling is het minst bekend, en het maakt het gesprek met je klant een stuk makkelijker.
Vraagt een rapporterende onderneming toch informatie die verder gaat dan de vrijwillige standaard, dan moet zij ervoor zorgen dat beschermde ondernemingen horen welke informatie verder gaat dan de standaard. Ze moet hen ook laten weten dat ze het wettelijke recht hebben om die informatie te weigeren.
De klant die de vraag stelt, moet dus aangeven waar de grens ligt, en niet de leverancier die antwoordt. Je hoeft niet per onderwerp te discussiëren over wat er wel of niet in de standaard staat. Je kunt je klant vragen dat aan te geven. Daarmee vraag je de klant om zijn eigen verplichting na te komen, en weiger je zelf niets.
Daardoor krijgt het gesprek een heel andere toon. Je zegt niet "dit beantwoorden we niet", maar "wilt u aangeven welke onderdelen verder gaan dan de vrijwillige standaard, zoals de richtlijn voorschrijft?"
Hoe zeg je nee zonder de klant kwijt te raken?
Met vier zinnen, in deze volgorde, kom je in bijna elke situatie uit.
Begin met wat je wél levert. "Hierbij ons verslag, met gegevens over uitstoot, energie, personeel en bestuur." Een gesprek dat begint met een inhoudelijk antwoord, verloopt anders dan een gesprek dat begint met een weigering.
Vraag waarvoor de gegevens dienen. "Kunt u bevestigen of dit verzoek bedoeld is voor uw duurzaamheidsrapportage volgens de Jaarrekeningrichtlijn, of voor due diligence of inkoop?" Daarmee houd je niets tegen. Het antwoord bepaalt welke regels gelden, en een deskundige klant weet dat antwoord.
Vraag de klant aan te geven wat verder gaat dan de standaard. "Als onderdelen verder gaan dan de vrijwillige standaard, wilt u dan aangeven welke, zoals de richtlijn voorschrijft?" Zo trekt de partij die daartoe verplicht is de grens.
Bied tegen betaling aan wat voor de klant echt belangrijk is. "Als gegevens per locatie voor u essentieel zijn, kunnen we dat als apart project aanbieden." Sommige klanten betalen daarvoor. De meeste klanten merken dan dat ze de gegevens niet echt nodig hadden.
Vermijd twee dingen: de richtlijn als dreigement aanhalen tegenover een inkoper, en iets weigeren voordat je zelf iets hebt geleverd. Een leverancier met een echt verslag en een duidelijke grens is geloofwaardig. Een leverancier zonder cijfers die zich op een wettelijk recht beroept, zegt eigenlijk alleen nee, maar dan met meer woorden. Hoe je dit commercieel aanpakt, lees je in ons artikel over welke ESG-vragen je mag weigeren.
Vanaf wanneer kun je je er echt op beroepen?
Dat kan later dan veel berichten suggereren, en dat voorbehoud ontbreekt in de meeste artikelen over dit onderwerp.
De CSRD is een richtlijn, dus het recht geldt voor jou via de nationale wetgeving. Lidstaten moeten de artikelen 1, 2 en 3 van Richtlijn (EU) 2026/470 uiterlijk op 19 maart 2027 in nationale wetgeving hebben omgezet. De Europese Commissie stelde op 3 juli 2026 de gedelegeerde handeling C(2026) 5011 vast, die bepaalt wat de vrijwillige standaard bevat. Op 28 augustus 2026 lag die handeling nog ter toetsing bij het Europees Parlement en de Raad. Volgens artikel 3 geldt de handeling vanaf boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen.
De opzet van de regeling staat dus vast, maar in de wet staat nog niet precies welke informatie je mag weigeren. Tot dat vastligt, blijft de praktische aanpak dezelfde als altijd: rapporteer volgens de standaard, geef iedere klant hetzelfde document en onderhandel over alles wat daarboven gevraagd wordt.
Wat heb je nodig om je op dit recht te beroepen?
Je hebt een verslag met echte cijfers nodig, en vooral een cijfer voor je uitstoot, omdat klanten daar het vaakst naar vragen.
Het platform van Hedgehog ondersteunt het GHG Protocol-deel daarvan. Je krijgt een AI-gids voor de inrichting, je kunt in de app GHG-experts bereiken, er zijn meer dan 20.000 spend-based en activity-based emissiefactoren beschikbaar en je kunt je eigen leverancierspecifieke gegevens toevoegen. Het platform heeft meer dan 5.000 gebruikers, je maakt gratis een account aan zonder verkoopgesprek, en Pro kost vanaf EUR 1.200 per jaar.
Houd rekening met één beperking als je één verslag voor veel klanten wilt gebruiken. Een reviewer uit het segment Mid-Market schreef in juni 2026 op G2 dat hij graag meer koppelingen met andere software zou zien. Wil elke klant dat je gegevens invult in zijn eigen portaal, dan blijft dat voorlopig handwerk.
Voor de onderdelen van een verslag die niet over uitstoot gaan, kom je met VSME-advies sneller tot een resultaat. Ligt er deze week een vragenlijst op je bureau, plan dan een gesprek, dan lezen we die samen met je door.
Bronnen: Richtlijn (EU) 2026/470, artikelen 19 bis, lid 3, en 29 bis, lid 3, en overweging 12, Richtlijn 2013/34/EU, Aanbeveling (EU) 2025/1710 van de Commissie, en Gedelegeerde Verordening C(2026) 5011 zoals vastgesteld en nog niet in werking. Gecontroleerd aan de hand van de tekst in het Publicatieblad, gelezen op 28 augustus 2026. Hedgehog-gegevens gelezen op 27 augustus 2026. Pagina geverifieerd op 17 september 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-17.
