In het kort
- De wijzigingen staan in twee richtlijnen: Richtlijn (EU) 2025/794 verschoof de data, Richtlijn (EU) 2026/470 verving de drempels en schrapte twee van de drie groepen.
- Geschrapt is iets anders dan uitgesteld. De rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-bedrijven, de bevoegdheid voor sectorstandaarden en de geplande overstap naar redelijke zekerheid staan niet meer in de tekst.
- De grens voor vragen in de waardeketen werkt nu anders. Eerst bepaalde de regel hoeveel informatie de standaarden bij leveranciers mochten laten opvragen. Nu is het een recht van de leverancier zelf.
De CSRD is in anderhalf jaar twee keer ingeperkt, door twee aparte richtlijnen, en de tweede inperking is in de meeste handleidingen nog niet verwerkt. Richtlijn (EU) 2025/794 van april 2025 verschoof de data. Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026 verving de toets wie moet rapporteren door twee drempels die allebei overschreden moeten zijn: EUR 450 miljoen netto-omzet en 1.000 werknemers. Dezelfde richtlijn schrapte de rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-bedrijven, schafte de sectorstandaarden af, schrapte de geplande overstap naar redelijke zekerheid en maakte van de grens voor vragen in de waardeketen een recht van de leverancier. Werk je met informatie van vóór maart 2026, dan is bijna elk getal daarin veranderd.
Wie moet nu rapporteren, en wie moest dat eerst?
Dit is de belangrijkste wijziging. Ze bepaalt of de rest van dit artikel voor jou van belang is.
| Wat veranderde | Voor 24 februari 2026 | Daarna |
|---|---|---|
| Afzonderlijke ondernemingen | Grote ondernemingen: twee van de drie criteria van EUR 25 miljoen balanstotaal, EUR 50 miljoen netto-omzet en 250 werknemers | Netto-omzet boven EUR 450 miljoen EN gemiddeld meer dan 1.000 werknemers |
| Opbouw van de toets | Twee van de drie criteria | Twee drempels, allebei overschreden |
| Balanstotaal als criterium | Ja | Nee |
| Beursgenoteerde mkb-bedrijven | Rapportageplichtig, met een eigen standaard | Volledig uit de regeling gehaald |
| Groepen van buiten de EU | EUR 150 miljoen netto-omzet in de EU | EUR 450 miljoen in de EU, plus een dochter of bijkantoor in de EU met meer dan EUR 200 miljoen omzet |
| Moedermaatschappijen | Op geconsolideerde basis | Op geconsolideerde basis, ongewijzigd |
Daaruit volgen twee dingen. Ten eerste bestaat de toets van twee van de drie criteria nog wel in het EU-recht, maar ze bepaalt niet meer wie onder de CSRD valt. Ze hoort bij de aparte definitie van een grote onderneming in artikel 3, lid 4, van de Jaarrekeningrichtlijn, met een balanstotaal van EUR 25 miljoen als criterium. Handleidingen die de twee door elkaar halen, beschrijven een toets die niet bestaat. Ten tweede moeten echt allebei de drempels overschreden zijn. Een bedrijf met EUR 2 miljard omzet en 600 werknemers valt erbuiten. Een bedrijf met 4.000 werknemers en EUR 300 miljoen omzet ook.
Wat gebeurde er met de drie groepen bedrijven die in fasen moesten gaan rapporteren?
Elke groep kreeg een andere behandeling. Veel samenvattingen gaan de mist in omdat ze dat als één verhaal vertellen.
De eerste groep bleef erin en kreeg geen stop-the-clock. Grote organisaties van openbaar belang met meer dan 500 werknemers rapporteerden over boekjaar 2024 en kregen achteraf geen vrijstelling. Richtlijn (EU) 2026/470 beperkte hun plicht wel voor de toekomst. Artikel 5, lid 2, onder a, van Richtlijn (EU) 2022/2464 geldt nu voor boekjaren die beginnen tussen 1 januari 2024 en 31 december 2026. Vanaf boekjaar 2027 rapporteert een bedrijf uit deze groep alleen als het beide nieuwe drempels overschrijdt. Daarnaast kregen lidstaten de mogelijkheid, niet de plicht, om ondernemingen onder de nieuwe drempels vrij te stellen voor boekjaren die beginnen tussen 1 januari 2025 en 31 december 2026. Of een bedrijf over die twee jaren moest rapporteren, hangt dus af van zijn eigen lidstaat.
De tweede groep werd uitgesteld en daarna verkleind. Voor de overige grote ondernemingen schoof Richtlijn (EU) 2025/794 de start op van boekjaar 2025 naar boekjaar 2027. Daarna gingen voor hen de nieuwe drempels van 2026/470 gelden. Het grootste deel van die groep heeft nooit gerapporteerd en zal dat ook niet meer doen.
De derde groep is geschrapt. Beursgenoteerde mkb-bedrijven vallen niet meer onder de duurzaamheidsrapportage. Richtlijn (EU) 2026/470 schrapte punt c van de eerste en de derde alinea van artikel 5, lid 2, van Richtlijn (EU) 2022/2464. Ze schrapte ook artikel 29c van de Jaarrekeningrichtlijn, de bevoegdheid voor een aparte standaard voor beursgenoteerde mkb-bedrijven. Overweging 21 zegt het onomwonden. Het gaat niet om uitstel tot 2028, zoals de stop-the-clock eerder voor deze groep regelde.
Wat is geschrapt in plaats van uitgesteld?
Drie onderdelen. Het onderscheid is belangrijk: voor een uitgestelde verplichting heb je nog steeds een plan nodig, voor een geschrapte niet.
Sectorspecifieke ESRS. De derde alinea van artikel 29b, lid 1, is geschrapt. Daarmee verdwenen zowel de bevoegdheid om sectorstandaarden vast te stellen als de verplichting om uiterlijk op 30 juni 2026 een eerste set te publiceren. Volgens overweging 20 wilde de wetgever voorkomen dat het aantal verplichte datapunten zou groeien. De Commissie mag nog wel niet-bindende richtsnoeren per sector uitbrengen, maar heeft daarvoor geen datum genoemd.
Redelijke zekerheid. De bevoegdheid om uiterlijk op 1 oktober 2028 standaarden voor redelijke zekerheid (reasonable assurance) vast te stellen, is geschrapt. De wetgever noemt als reden dat de kosten van assurance anders zouden stijgen. Bij de rapportageplicht hoort een oordeel met beperkte zekerheid (limited assurance) volgens artikel 34, lid 1, tweede alinea, onder aa. Een overstap naar redelijke zekerheid staat niet meer in de tekst.
De standaard voor beursgenoteerde mkb-bedrijven. Geschrapt samen met de rapportageplicht voor die groep, zoals hierboven beschreven.
Eén echt uitstel staat hier los van. De termijn waarbinnen de Commissie geharmoniseerde standaarden voor beperkte zekerheid moet vaststellen, is verschoven van 1 oktober 2026 naar 1 juli 2027. Tot die standaarden er zijn, werken accountants met nationale standaarden.
Wat veranderde er voor bedrijven die niet hoeven te rapporteren?
De grens voor vragen in de waardeketen, de zogeheten value chain cap. Die is niet alleen verschoven, maar van karakter veranderd.
In de oorspronkelijke CSRD was die grens een beperking voor de standaarden. De ESRS mochten een rapporterend bedrijf niet verplichten om bij mkb-bedrijven in zijn keten meer informatie op te vragen dan in de standaard voor beursgenoteerde mkb-bedrijven stond. Het was een instructie aan de Commissie, en een leverancier kon er zelf niets mee.
Richtlijn (EU) 2026/470 maakte er een recht van de leverancier en een verbod voor de klant van, in artikel 19a, lid 3, en artikel 29a, lid 3. Een beschermde onderneming heeft gemiddeld hoogstens 1.000 werknemers en zit in de waardeketen van een rapporterend bedrijf. Zo'n onderneming mag weigeren informatie te geven die verder gaat dan de vrijwillige standaard, als de vraag wordt gesteld voor een CSRD-verslag. Rapporterende bedrijven mogen niet meer informatie eisen dan de vrijwillige standaard, en een contractbepaling die iets anders zegt, is niet bindend. Vraagt een klant toch meer, dan moet hij de leverancier vertellen welke vragen verder gaan dan de standaard en dat de leverancier wettelijk mag weigeren.
De tekst bepaalt ook waar de grens ophoudt. Een leverancier mag nog steeds vrijwillig informatie delen. Een bestaande verplichting om informatie binnen de vrijwillige standaard te geven, blijft gelden. En de grens geldt alleen voor vragen voor een CSRD-verslag, dus vragen voor due diligence, risicobeheer en gewone inkoop vallen erbuiten. Hoe je de grens gebruikt zonder te ver te gaan, lees je in wat een klant je niet mag vragen. De standaard waaraan de vragen worden gemeten, staat in de VSME-standaard.
Wat veranderde er aan de standaarden?
Ook de standaarden zijn vervangen, en de nieuwe versie is wet.
De Commissie stelde op 3 juli 2026 twee gedelegeerde verordeningen vast. Beide verschenen op 21 september 2026 in het Publicatieblad. Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 vervangt de ESRS. Ze is sinds 10 november 2026 van kracht en geldt voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 bevat de standaard voor vrijwillig gebruik die de grens voor vragen in de waardeketen bepaalt. Ook die geldt voor de rapportage vanaf boekjaar 2027.
Voor boekjaar 2026 mag een onderneming nog kiezen tussen de oudere standaarden, zoals gewijzigd door Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416, en de herziene versie. In het verslag moet staan welke versie is gebruikt. Vanaf 2027 bestaat alleen nog de herziene versie. Voor broeikasgassen verandert er meer dan alleen de nummering van de paragrafen. Een totaal van de uitstoot en de uitstoot per euro omzet (intensiteit) zijn niet meer verplicht. Welke onderdelen van het bedrijf meetellen voor de uitstoot, bepaal je in principe op basis van financial control. Equity share of operational control mag je als alternatief gebruiken. Ons artikel over wat er aan de ESRS is veranderd, behandelt dit per veld.
Wat doe je met al deze informatie?
Doe eerst de toets met je eigen cijfers opnieuw, voordat je iets anders verandert. Valt je bedrijf er nu buiten, dan is het meeste van dit artikel voor jou niet van belang.
Val je er nog onder, dan blijft de kern van het werk gelijk. Je hebt een inventaris van broeikasgassen nodig die een controle met beperkte zekerheid doorstaat en die is opgezet volgens de herziene standaarden. De rapportagegrens begint bij je financiële consolidatie, en voor uitstoot leg je vast of je financial control, equity share of operational control gebruikt. Begin daarmee voordat boekjaar 2027 start, want gegevens die je tijdens een jaar niet verzamelt, krijg je achteraf niet meer terug.
Val je erbuiten, dan is je taak vragen van klanten goed te beantwoorden en te weigeren wat boven de grens uitkomt. Met een gratis account maak je een eerste inventaris zonder verkoopgesprek. Het platform heeft 5.000+ gebruikers.
Eén ding om vooraf te weten. Een reviewer van een klein bedrijf gaf ons in augustus 2026 op G2 een 5 van de 5 en schreef dat het laden van gegevens veel handwerk kostte, al werkte alles goed zodra de gegevens erin stonden. Facturen worden inmiddels waar mogelijk automatisch verwerkt. Toch kost het eerste laden van je eigen gegevens nog steeds het meeste werk als je een verdedigbaar cijfer wilt.
Bronnen: Richtlijn (EU) 2022/2464, Richtlijn (EU) 2025/794 van 14 april 2025, Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026, Richtlijn 2013/34/EU, Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772, Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416, Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563 en Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560. Gecontroleerd aan de hand van de tekst in het Publicatieblad en geverifieerd op 22 november 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.



