In het kort
- Voor scope 2 rapporteer je twee cijfers: location-based en market-based, allebei bruto. In de herziene standaarden vanaf 2027 zijn het totaal en de uitstoot per euro omzet vervallen.
- Vanaf 2027 gaat de afbakening voor broeikasgassen standaard uit van financial control. Je mag ook equity share of operational control gebruiken.
- Ontbrekende ketendata is geen reden om scope 3 weg te laten. Je schat eerst alle vijftien categorieën in en rapporteert daarna elke significante categorie.
Voor het broeikasgasdeel van een CSRD-verslag vraagt Disclosure Requirement E1-8 van de herziene ESRS, die vanaf boekjaar 2027 gelden, om bruto scope 1, bruto scope 2 en bruto scope 3, in ton CO2-equivalent. Of je bestaande gegevens bruikbaar zijn, hangt af van drie details. Scope 2 rapporteer je twee keer, location-based en market-based. Scope 3 rapporteer je voor elke significante categorie, nadat je alle vijftien categorieën hebt doorgelicht. En voor de afbakening ga je standaard uit van financial control. Het totaal en de uitstoot per euro netto-omzet, die de versie van 2023 nog vroeg, zijn vervallen. Ontbrekende ketendata schat je, en je laat ze niet weg.
Op welke versie van de standaarden is deze lijst gebaseerd?
Op de herziene versie, die in november 2026 wet is geworden.
De herziene European Sustainability Reporting Standards (ESRS) verschenen op 21 september 2026 in het Publicatieblad als Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563. Ze zijn op 10 november 2026 in werking getreden en gelden voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Dat is ook het eerste jaar van de versmalde rapportageplicht. Voor een boekjaar dat in 2026 begint, mag je nog de oudere versie gebruiken: Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772, zoals gewijzigd bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416. Je vermeldt dan welke versie je toepast. De paragraafnummers op deze pagina komen uit de herziene tekst, tenzij we iets anders zeggen. Waar de versie van 2023 afwijkt, vermelden we dat, omdat veel sjablonen nog op die versie zijn gebaseerd.
Wat vraagt E1-8 precies?
Paragraaf 30 van de herziene ESRS E1 beschrijft het. De onderneming rapporteert in ton CO2-equivalent haar bruto scope 1-, scope 2- en scope 3-emissies, en de methode waarmee ze die meet. Volgens paragraaf 31 rapporteer je directe biogene CO2 apart van scope 1. In de versie van 2023 heette dit E1-6, en die vroeg ook om een totaal en om de uitstoot per euro omzet.
| Veld | Wat je rapporteert | Wat vaak wordt gemist |
|---|---|---|
| Bruto scope 1 | Tonnen CO2-equivalent | Ook het percentage dat onder het EU-emissiehandelssysteem (EU ETS) valt, als je daaronder uitstoot hebt |
| Bruto scope 2 | Twee cijfers | Location-based én market-based, allebei bruto |
| Uitsplitsing scope 1 en 2 | Uitgesplitst | Tussen de geconsolideerde groep en de overige uitstoot die door je afbakening meetelt |
| Bruto scope 3 | Significante categorieën | Elke significante categorie, als totaal en per categorie, nadat je alle vijftien hebt doorgelicht |
| Totaal | Niet meer verplicht | In de versie van 2023 twee keer gepresenteerd; vervallen vanaf 2027 |
| Uitstoot per euro omzet | Niet meer verplicht | In de versie van 2023 de totale uitstoot per euro netto-omzet; vervallen vanaf 2027 |
Veel systemen lopen vast op scope 2, omdat je die op twee manieren moet berekenen. Een tool die per locatie één emissiecijfer opslaat, kan dat niet. Voor het market-based cijfer heb je leverancierscontracten, certificaten en gegevens over de residual mix nodig. Voor het location-based cijfer heb je gemiddelde emissiefactoren van het elektriciteitsnet nodig. Beide moet je naast elkaar bewaren, voor dezelfde locatie en dezelfde periode.
Staat in je sjabloon nog een rij voor de uitstoot per euro omzet, dan kun je die voor verslagen over 2027 schrappen. Het was een financieel cijfer dat moest aansluiten op de jaarrekening, en de herziene E1 vraagt er niet meer om. Alleen als je een reductiedoel per euro omzet stelt, rapporteer je nog zo'n cijfer.
Welke entiteiten moeten in de data zitten?
Beantwoord deze vraag als eerste, want het antwoord bepaalt aan wie je gegevens vraagt.
Volgens paragraaf 60 van de herziene ESRS 1 gaat het duurzaamheidsverslag over dezelfde onderneming als de jaarrekening. Je consolidatiekring is dus je rapportagekring.
Voor broeikasgassen bepaalt toepassingsvereiste AR 19 van de herziene E1 daarna welke afbakening je gebruikt: standaard financial control zoals het GHG Protocol Corporate Standard die omschrijft, en als alternatief equity share of operational control. De versie van 2023 was strenger en anders. Daarin telden geassocieerde deelnemingen, joint ventures, niet-geconsolideerde dochters en gezamenlijke activiteiten voor 100 procent mee als je er operational control over had, en nooit naar rato van je belang.
Kies bewust als je joint ventures hebt. Bij operational control telt een belang van 30 procent in een installatie die jij exploiteert voor 100 procent van de uitstoot mee in je inventarisatie. Bij equity share telt het voor 30 procent mee. Welke methode je ook kiest, volgens paragraaf 30(c) splits je scope 1 en 2 tussen de geconsolideerde groep en de overige uitstoot, en die uitsplitsing volgt je gekozen afbakening.
Wat doe je met gegevens die je niet kunt krijgen?
Je schat ze. De herziene standaarden staan dat uitdrukkelijk toe, en voor scope 3 is schatten in de praktijk verplicht.
Volgens paragraaf 65 van de herziene ESRS 1 mag je gegevens gebruiken die je rechtstreeks bij partijen in je keten verzamelt, of schattingen op basis van sectorgemiddelden, uitgavendata of andere benaderingen. Paragraaf 91 staat toe dat je een cijfer voor een deel van de organisatie rapporteert als gegevens ontbreken, maar die regel geldt uitdrukkelijk niet voor de bruto scope 1-, 2- en 3-cijfers van E1-8. Je kunt scope 3 dus niet verkleinen omdat gegevens ontbreken: volgens E1 licht je alle vijftien categorieën door met schattingen.
Dat heeft twee gevolgen voor je planning. Ten eerste is "onze leveranciers hebben niet gereageerd" geen geldige toelichting. Je rapporteert nog steeds een cijfer, en je vermeldt dat het een schatting is en hoe je die hebt gemaakt. Ten tweede verandert het doel van een leveranciersvragenlijst: die verbetert een schatting die je al hebt, in plaats van een cijfer mogelijk te maken dat je anders niet zou hebben. Daardoor hoef je leveranciers meestal minder vaak na te bellen.
Vroeger was er één beperkte vrijstelling. Volgens bijlage C bij ESRS 1 in de versie van 2023, zoals vervangen bij Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416, mochten ondernemingen en groepen met gemiddeld niet meer dan 750 werknemers de gegevens over scope 3 en de totale emissies weglaten in het eerste jaar dat ze een duurzaamheidsverslag maakten. De herziene standaarden bevatten geen overgangsregeling voor scope 3 of andere datapunten over broeikasgassen. Een onderneming die onder de versmalde rapportageplicht vanaf boekjaar 2027 valt, heeft per definitie gemiddeld meer dan 1.000 werknemers. Een nieuwe rapporteerder vanaf 2027 krijgt dus geen vrijstelling.
Hoeveel van scope 3 moet je rapporteren?
Elke significante categorie, als totaal en per categorie. Toepassingsvereiste AR 24 van de herziene E1 beschrijft hoe je die vindt. Je licht eerst alle vijftien categorieën door met schattingen. Daarna kies je de significante categorieën op basis van de geschatte uitstoot en van criteria zoals uitgaven, invloed, transitierisico's of de wensen van belanghebbenden. Elke significante categorie werk je elk jaar bij, en de volledige scope 3-inventarisatie minstens elke drie jaar.
Dat is minder werk dan alles rapporteren, maar je moet wel kunnen uitleggen waarom je bepaalde categorieën hebt gekozen. Om de meeste categorieën te mogen uitsluiten, moet je ze eerst allemaal goed genoeg doorlichten. Assuranceverleners kijken juist daar kritisch naar, omdat een onderneming op die manier een te laag totaal kan rapporteren.
In de praktijk werk je in drie stappen. Eerst maak je een ruwe inschatting van alle categorieën op basis van uitgaven of activiteiten. Daarna leg je vast welke categorieën materieel zijn en waarom. Pas dan steek je echt tijd in het verzamelen van gegevens voor die categorieën. Kun je je keuze nog niet onderbouwen, dan kan scope 3-consultancy helpen.
Aan welke controle moeten de gegevens voldoen?
Aan een oordeel met beperkte zekerheid. Een cijfer alleen is dus niet genoeg: je moet ook kunnen laten zien waar het vandaan komt.
Volgens artikel 34, lid 1, tweede alinea, onder aa, van de Jaarrekeningrichtlijn geeft de assuranceverlener een oordeel op basis van een opdracht met beperkte zekerheid. Dat oordeel gaat over de naleving van de richtlijn en de standaarden, het proces waarmee de onderneming heeft bepaald welke informatie ze rapporteert, de digitale opmaak volgens artikel 29d en de rapportage onder artikel 8 van de EU-taxonomie.
Het proces valt dus ook onder de controle, niet alleen het resultaat. Je assuranceverlener vraagt hoe een cijfer tot stand kwam, uit welk brondocument het komt, wie er verantwoordelijk voor is en wat er sinds vorig jaar is veranderd. Geharmoniseerde Europese standaarden voor beperkte zekerheid komen pas uiterlijk op 1 juli 2027. Tot die tijd werken assuranceverleners met nationale standaarden, en daardoor verschillen de verwachtingen per land en per kantoor.
Voor je datamodel betekent dat: elk gerapporteerd cijfer moet herleidbaar zijn tot een bronbestand, met de gebruikte emissiefactor en de omrekening zichtbaar. Een audit trail die je achteraf inbouwt, na een jaar verzamelen, kost veel meer dan een audit trail die je vanaf het begin opzet.
Welke gegevens moet je verzamelen?
Op basis van de eisen hierboven moet aan het eind van het rapportagejaar het volgende klaarliggen.
Per locatie en per periode. Gegevens over brandstof en processen voor scope 1, met een markering voor alles wat onder het EU ETS valt. Het verbruik van elektriciteit, warmte, stoom en koeling voor scope 2, plus contracten, certificaten en bewijs over de residual mix, zodat je het market-based cijfer los van het location-based cijfer kunt berekenen.
Per entiteit. Of de entiteit in de consolidatie zit, of je er financial control of operational control over hebt, en je eigendomspercentage. Dan kun je scope 1 en 2 uitsplitsen volgens je afbakening en laten aansluiten op je financiële consolidatie.
Per significante scope 3-categorie. De activiteit of de uitgaven waarop je de berekening baseert, de bron van de emissiefactor, en of het cijfer is verzameld of geschat.
Van finance. Alleen voor een verslag over 2026 volgens de versie van 2023: het bedrag van de netto-omzet dat je gebruikt voor de uitstoot per euro omzet, met de post of toelichting in de jaarrekening waarop die aansluit.
Doorlopend. Notities over de methode, de versies van de emissiefactoren en de namen van de verantwoordelijken. Het verslag van volgend jaar moet namelijk vergelijkbaar zijn met dit verslag.
Waar helpt software, en waar niet?
Het platform begeleidt je bij de inrichting volgens het GHG Protocol en helpt je je databronnen, data-eigenaren en documenten in kaart te brengen. Het bevat 20.000+ spend-based en activity-based factoren, kan meerdere rechtspersonen met verschillende locaties en vestigingen beheren, en je kunt collega's, consultants en auditors uitnodigen met hun eigen rol. Het platform heeft 5.000+ gebruikers, en voor een gratis account is geen verkoopgesprek nodig. Vergelijk je verschillende tools, lees dan eerst de juiste carbon accounting software kiezen.
Omdat dit artikel over datakwaliteit gaat, noemen we ook de beperkingen. Een reviewer van een middelgroot bedrijf gaf ons in juni 2026 op G2 3,5 uit 5 en schreef dat het platform minder compleet is als breed ESG-data- en rapportageplatform, bijvoorbeeld voor de CSRD. Er is geen functie voor databronbeheer en geen monitoring van reductiedoelen. Heb je formeel databronbeheer nodig voor het hele verslag, dan ontbreekt dat, en het bredere verslag is werk voor CSRD-consultancy.
Hedgehog is gemaakt voor de emissiedata zelf. Begin met je rapportagegrens en met de twee scope 2-cijfers, want die twee keuzes bepalen de rest van de lijst.
Bronnen: Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563, bijlage I, ESRS 1 paragrafen 60, 65 en 91, en ESRS E1 paragrafen 30 en 31, AR 19 en AR 24; voor de versie van 2023: Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772, ESRS 1 paragrafen 62 tot en met 69 en bijlage C, en ESRS E1 paragrafen 44 tot en met 55; Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416; Richtlijn 2013/34/EU, artikelen 29d en 34, zoals gewijzigd bij Richtlijn (EU) 2026/470. Gelezen tegen de tekst in het Publicatieblad, geverifieerd op 28 augustus 2026 en opnieuw gecontroleerd tegen de herziene tekst op 22 november 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-24. Gecorrigeerd op 22 november 2026: herschreven naar de herziene ESRS (Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1563), die sinds 10 november 2026 wet zijn.






