Kennisbank

Welke data heb je nodig voor de CO2-Prestatieladder?

Per trede: welke emissies je moet rapporteren, uit welk jaar je cijfers mogen komen en wat de certificerende instelling controleert. Wat je oplevert, is een geauditeerde broeikasgasinventarisatie van je organisatie in CO2-equivalenten. Geen productfootprint en geen beleidsdocument.

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

In het kort

  • Wat je oplevert, is een geauditeerde broeikasgasinventarisatie van je organisatie in CO2-equivalenten. Geen productfootprint en geen beleidsdocument.
  • Voor trede 1 rapporteer je scope 1 en 2 en ook andere broeikasgassen dan CO2. Trede 2 vraagt daarnaast scope 3 in cijfers, een klimaattransitieplan en een kwalitatief onderzoek naar emissies buiten de scopes.
  • Onder Handboek 4.0 mag het basisjaar bij een initiële audit niet meer dan drie jaar vóór het jaar van die audit liggen.

Voor de CO2-Prestatieladder lever je één ding op: een geauditeerde broeikasgasinventarisatie van je organisatie, in CO2-equivalenten, die een certificerende instelling tot de bron kan terugvolgen. Alle andere eisen bouwen daarop voort. De trede waarvoor je je laat certificeren, bepaalt hoe breed die inventarisatie is: je eigen bedrijfsvoering bij trede 1, de keten bij trede 2, en bij trede 3 alles wat je kunt beïnvloeden plus een uitgewerkte route naar nul uitstoot. De ladder stelt ook eisen aan het jaar waaruit je cijfers komen: je basisjaar mag niet te lang vóór de initiële audit liggen. Van alle eisen ontdekken organisaties deze het vaakst te laat.

Wat vraagt elke trede aan data?

OnderdeelTrede 1Trede 2Trede 3
Scope 1- en scope 2-emissiesIn kaart gebrachtIn kaart gebrachtIn kaart gebracht
Andere broeikasgassen dan CO2Verplicht te rapporterenVerplichtVerplicht
Energieverbruik en de vermindering ervanVereistVereistVereist
Benoemde medewerkers op sleutelposities voor CO2-beleidVereistVereistVereist
ReductiedoelenKorte termijn, één tot drie jaarStrategie voor vijf tot tien jaarRoute naar nul uiterlijk in 2050
Scope 3-emissiesNiet vereistVerplicht in cijfersVerplicht in cijfers
KlimaattransitieplanNiet vereistVoor de kernactiviteitenVoor alle activiteiten, met een route naar nul in scope 1, 2 en 3
Emissies buiten de standaardscopes (OBE)Niet vereistKwalitatief onderzochtInzicht in cijfers
Deelname aan een initiatief of samenwerkingWeten met welke partners je kunt samenwerkenActief deelnemenEen leidende rol
Overleg met externe deskundigen over het planNiet vereistNiet vereistOverleg met onafhankelijke externe deskundigen

Volgens SKAO kost trede 1 ongeveer evenveel werk als niveau 3 onder het oude Handboek 3.1, en trede 2 ongeveer evenveel als niveau 5. Trede 3 heeft geen tegenhanger in 3.1, dus je kunt de hoeveelheid werk niet vergelijken met eerdere ervaring.

Waarom zorgt de rapportage van andere gassen dan CO2 vaak voor problemen?

Omdat je inventarisatie daardoor al vanaf trede 1 een CO2-equivalente inventarisatie wordt, en niet alleen een CO2-inventarisatie.

Onder Handboek 3.1 was rapportage over andere broeikasgassen dan CO2 vrijwillig. Onder Handboek 4.0 is die verplicht vanaf trede 1. Je rekent dan niet alleen de emissies die je al telde om naar een andere eenheid. Er komen bronnen bij waarover je misschien nooit gegevens hebt verzameld, en die gegevens liggen vaak bij afdelingen die er nog nooit om zijn gevraagd.

Let ook op Harmonisatiebesluit 1 van 23 oktober 2025. Dat gaat over doelen voor zakelijk reisverkeer en over Well-to-Tank-emissies bij trede 1. Harmonisatiebesluiten gelden vanaf het moment van publicatie, niet pas bij een nieuwe versie van het handboek. Een eisenlijst die alleen op de handboektekst is gebaseerd, is dus al onvolledig. Op 22 november 2026 waren er vier harmonisatiebesluiten. Volgens het vierde, van 26 oktober 2026, telt groen gas alleen met een emissiefactor voor groen gas mee als het voldoet aan de Europese duurzaamheidscriteria en criteria voor broeikasgasreductie. Ook voor je gascontract moet je dus bewijs verzamelen.

Wat betekent het dat scope 3 bij trede 2 in cijfers verplicht is?

Dat je echte getallen moet rapporteren, geen beschrijving. Dit onderdeel bepaalt meestal of trede 2 dit jaar haalbaar is.

Onder Handboek 3.1 kwam scope 3 pas bij niveau 4, als rapportageplicht. Bij trede 2 van versie 4.0 moet je scope 3 in cijfers onderbouwen. Je moet dus gegevens uit je keten verzamelen en doorrekenen; een beschrijving van je aanpak is niet meer genoeg. Het probleem is vooral de doorlooptijd, niet de moeilijkheid: de gegevens liggen bij leveranciers die niet verplicht zijn je te antwoorden en die hun eigen planning volgen. Meestal heb je meerdere uitvraagrondes nodig voordat je bruikbare antwoorden hebt, en die krijg je niet rond in de laatste maand voor een audit.

Het klimaattransitieplan komt daar nog bij. Bij trede 2 gaat het plan over je kernactiviteiten, voor een periode van vijf tot tien jaar. Bij trede 3 gaat het over alle activiteiten, met een uitgewerkte route naar nul uitstoot in scope 1, 2 en 3 uiterlijk in 2050. Een plan is nooit beter dan de inventarisatie waarop het is gebaseerd. Of je bij trede 2 en 3 op tijd klaar bent, hangt dus af van je scope 3-cijfers. In de meeste organisaties is dat werk voor scope 3-consultancy, niet iets wat het team dat de inschrijving schrijft er even bij doet.

Wat is OBE en welk bewijs heb je daarvoor nodig?

OBE staat voor overige beïnvloedbare emissies: uitstoot buiten scope 1, 2 en 3 waar je organisatie wel invloed op heeft. OBE is nieuw in Handboek 4.0 en bestond niet in versie 3.1.

Welk bewijs je nodig hebt, hangt af van de trede. Bij trede 2 moet je OBE kwalitatief onderzoeken: je beschrijft en onderbouwt waar je invloed op hebt en hoe. Bij trede 3 moet je OBE ook in cijfers kunnen laten zien. Houd daar rekening mee in je planning: de stap van trede 2 naar trede 3 vraagt nieuw rekenwerk, niet alleen een nettere versie van het trede 2-verslag.

Uit welk jaar moeten je cijfers komen?

Een nulmeting die je te vroeg opbouwt, kun je later mogelijk niet gebruiken, en dat merk je vaak pas bij de audit.

Volgens paragraaf 9.1.4 van Handboek 4.0 mag het basisjaar bij de initiële audit niet meer dan drie jaar vóór het jaar van die audit liggen. Onder eerdere handboeken mochten organisaties hun basisjaar grotendeels zelf kiezen. SKAO heeft de regel ingevoerd om certificaathouders met elkaar vergelijkbaar te maken en om de ladder te laten aansluiten op de CSRD. Die aansluiting is een van de vier veranderingen die SKAO bij versie 4.0 noemt.

Harmonisatiebesluit 3 van 1 juni 2026 maakt één uitzondering: een ouder basisjaar mag als een wettelijke verplichting dat vereist. Dat is een beperkte uitzondering, geen algemene vrijstelling.

Voor je planning betekent dit het volgende. Bouw je nu zorgvuldig een nulmeting op en laat je de initiële audit pas drie of vier jaar later uitvoeren, dan is die nulmeting te oud op het moment dat je hem nodig hebt. Leg dus eerst de auditdatum vast en kies daarna het basisjaar.

Wat controleert de certificerende instelling?

Of elk cijfer herleidbaar is tot de bron. Het bewijs daarvoor lever je steeds vaker aan in de online omgeving van SKAO zelf, niet in je eigen systemen.

Onder versie 4.0 verzamel je het bewijs in de online omgeving van SKAO, Mijn CO2-Prestatieladder, en niet meer in een map die je voor de auditdag samenstelt. De certificerende instelling volgt een cijfer terug naar de bron. Het is dus niet genoeg dat het totaal klopt: elk ingevoerd gegeven moet te verdedigen zijn. Bij de meeste vrijwillige rapportages is een aannemelijk totaal wel voldoende, dus dit is een strengere eis.

Voor bevindingen geldt nu ook een termijn. Volgens Harmonisatiebesluit 2 van 11 december 2025 moet je binnen drie maanden na een kleine afwijking (minor) een plan met correctieve maatregelen indienen. Het handboek zei eerst: uiterlijk bij de volgende jaarlijkse audit. Een bevinding die je vroeger in de volgende cyclus oploste, moet je nu dus binnen drie maanden afhandelen.

Wat betekent dit voor de systemen waarin je de gegevens bijhoudt?

Je moet elk jaar een geauditeerde inventarisatie opleveren, aan de eis voor het basisjaar voldoen en een klimaattransitieplan onderbouwen, en de certificerende instelling volgt je cijfers terug naar de bron. Met een spreadsheet lukt dat niet goed. Die loopt meestal vast op de vraag welke emissiefactor bij een bepaalde post is gebruikt en wanneer die factor is veranderd.

Op de platformpagina staat de CO2-Prestatieladder bij de rapportages die het Hedgehog-platform maakt. Het bevat 20.000+ spend-based en activity-based factoren, die je kunt aanvullen met eigen gegevens van je organisatie of je leveranciers, en volgens de platformpagina heeft het 5.000+ gebruikers. Er is één beperking die je vóór je audit op je eigen data moet testen, niet pas tijdens de audit: een reviewer van een middelgroot bedrijf gaf het platform in juli 2026 op G2 4 uit 5 en schreef dat de gebruikte conversiefactoren en afstandsberekeningen niet zichtbaar zijn. Daardoor kun je in de interface niet altijd nagaan hoe een ingevoerd gegeven tot een bepaald cijfer in je inventarisatie heeft geleid. Omdat de ladder precies dat controleert, is het verstandig om dit vroeg te testen met je lastigste dataset.

Twijfel je vooral over het basisjaar of over de trede, dan is dat een vraag voor carbon footprint consultancy en niet voor software. Kies je voor het eerst een tool, lees dan onze gids over de juiste carbon accounting software kiezen. Onze introductie tot de CO2-Prestatieladder voor het mkb legt uit hoe de ladder zelf werkt.

Bronnen: SKAO-documenten bij Handboek 4.0 en migratierichtlijnen, Overgangsregeling 3.1-4.0 v1.1 van 1 juli 2025, Handboek 3.1, Harmonisatiebesluiten 1 tot en met 4, Hedgehog-platform, Hedgehog op G2. Geverifieerd op 28 augustus 2026, harmonisatiebesluiten opnieuw gecontroleerd op 22 november 2026.

Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.

Frequently asked questions

No items found.
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis
Maak dit rapport in het Hedgehog-platform
Gratis startenGratis startenGratis startenGratis starten

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform

Start nu met jouw CO₂-voetafdruk op de gratis versie van ons Hedgehog Carbon Platform.

Dit artikel is geschreven door:
Joost
Joost
Co-founder
EmailLinkedInBook a meeting

Neem contact op

Of je nu een grote of kleine onderneming bent, een start-up of een bedrijf met een lange historie; een product, proces of dienst aanbiedt, wij schakelen snel en vinden de oplossing voor jouw vraag.