Kennisbank

Wat Omnibus I heeft geschrapt, en wat gewoon is gebleven

Geschrapt: de rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-bedrijven, de sectorstandaarden en redelijke zekerheid. Gebleven: de verplichtingen van de eerste golf, scope 3 en de vragenlijst aan leveranciers.

In het kort

  • Vier onderdelen zijn definitief geschrapt en niet uitgesteld: de rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-bedrijven, de aparte standaard voor die groep, de sectorspecifieke standaarden en de stap naar redelijke zekerheid.
  • De eerste rapportagegolf kreeg geen uitstel. Die golf geldt nog voor boekjaren die uiterlijk op 31 december 2026 beginnen. Vrijstelling voor 2025 en 2026 is een keuze die elke lidstaat zelf maakt.
  • Klanten blijven gegevens bij leveranciers opvragen. Rapporterende ondernemingen hebben nog steeds scope 3-gegevens van hun leveranciers nodig, dus de vragenlijsten blijven komen.

Omnibus I is Richtlijn (EU) 2026/470 en is sinds 18 maart 2026 in werking. De richtlijn verplicht lidstaten om haar uiterlijk 19 maart 2027 in nationale wetgeving om te zetten. Voor een bedrijf geldt dus de nationale wet, niet de richtlijn zelf. De richtlijn heeft vier onderdelen definitief geschrapt: de rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-bedrijven, de aparte standaard voor die groep, de sectorspecifieke ESRS en de stap naar redelijke zekerheid. Drie zaken waarvan veel mensen denken dat ze ook zijn verdwenen, bestaan nog: de verplichtingen van de eerste golf, de scope 3-plicht voor wie onder CSRD blijft vallen, en de vragenlijst aan leveranciers. Controleer daarom per onderdeel of het is geschrapt of is gebleven, voordat je je planning erop afstemt.

Dat onderscheid heeft financiële gevolgen. Een geschrapte bevoegdheid komt alleen terug als er nieuwe wetgeving komt. De eerste golf geldt niet voor latere boekjaren, maar voor de boekjaren die er wel onder vallen, blijft de rapportageplicht bestaan. En een plicht die voor je klant blijft bestaan, komt bij jou terecht als vraag om gegevens.

Wat is definitief geschrapt?

Vier onderdelen zijn uit de vastgestelde tekst geschrapt en niet naar een latere datum verplaatst.

De rapportageplicht voor beursgenoteerde mkb-bedrijven. Punt (c) van de eerste en de derde alinea van artikel 5(2) van Richtlijn (EU) 2022/2464 is geschrapt. Volgens overweging 21 sluit de richtlijn kleine en middelgrote ondernemingen waarvan de effecten zijn toegelaten tot een gereglementeerde markt in de Unie uit van de duurzaamheidsrapportage. Deze groep krijgt dus geen uitstel, maar hoeft helemaal niet te rapporteren.

De aparte standaard voor beursgenoteerde mkb-bedrijven. Artikel 29c van de jaarrekeningrichtlijn gaf de Commissie de bevoegdheid om een lichtere standaard voor deze groep vast te stellen. Dat artikel is ook geschrapt. Er is nu geen aparte verplichte standaard voor kleinere beursgenoteerde bedrijven, en de Commissie heeft ook niet meer de bevoegdheid om er een te maken.

Sectorspecifieke ESRS. De derde alinea van artikel 29b(1) bevatte de bevoegdheid om sectorstandaarden vast te stellen en de opdracht om uiterlijk 30 juni 2026 een eerste set klaar te hebben. Beide zijn geschrapt. Volgens overweging 20 wilde de wetgever zo het aantal verplichte datapunten beperken. De Commissie mag nog wel niet-bindende richtsnoeren per sector publiceren, maar daar staat geen datum voor.

Redelijke zekerheid. Artikel 26a(3) van Richtlijn 2006/43/EG gaf de Commissie de bevoegdheid om uiterlijk 1 oktober 2028 standaarden voor redelijke zekerheid vast te stellen. Die bevoegdheid is geschrapt, met als reden dat de kosten van assurance anders zouden stijgen. Beperkte zekerheid blijft dus het vereiste niveau. Een stap naar redelijke zekerheid komt er niet.

Wat is gebleven, terwijl veel mensen denken dat het is verdwenen?

Zes misverstanden, en elk ervan kan geld kosten.

Wat vaak wordt gedachtWat er echt geldt
De eerste golf kreeg een stop-the-clockNee. De eerste golf blijft gelden voor boekjaren die tussen 1 januari 2024 en 31 december 2026 beginnen, en niet voor latere boekjaren
Iedereen onder de nieuwe drempels is vrijgesteld voor 2025 en 2026Alleen als de eigen lidstaat die keuze heeft gemaakt. Het is een bevoegdheid van de lidstaat, geen automatische vrijstelling
Scope 3-rapportage is geschraptNee. Rapporterende ondernemingen moeten nog steeds elke significante scope 3-categorie rapporteren
Vragenlijsten aan leveranciers houden opNee. Rapporterende ondernemingen hebben gegevens uit de waardeketen nodig en blijven daarom vragen
De EU-taxonomie is apart beperktDe taxonomie heeft geen eigen reikwijdte. Ze verwijst naar de artikelen 19a en 29a en geldt dus voor dezelfde ondernemingen
Assurance is afgeschaftNee. Een oordeel op basis van beperkte zekerheid blijft verplicht

Moeten bedrijven die al rapporteerden nog steeds rapporteren?

Ja. Ze kregen geen uitstel, al mag hun lidstaat ze voor 2025 en 2026 vrijstellen. Dit is het misverstand met de grootste gevolgen.

De eerdere stop-the-clock-richtlijn, (EU) 2025/794 van 14 april 2025, stelde de tweede en de derde golf twee jaar uit. De eerste golf bleef buiten die richtlijn. Omnibus I heeft daarna de periode van de eerste golf aangepast: die geldt nu voor boekjaren die tussen 1 januari 2024 en 31 december 2026 beginnen. Voor boekjaren die later beginnen, geldt de eerste golf dus niet meer, maar voor de boekjaren binnen die periode blijft de rapportageplicht bestaan.

Daarnaast bevat de richtlijn een keuzemogelijkheid. Voor boekjaren die tussen 1 januari 2025 en 31 december 2026 beginnen, mogen lidstaten ondernemingen vrijstellen die niet boven de nieuwe grenzen uitkomen. Dat is een keuze van de lidstaat, geen verplichting. Of een bedrijf over boekjaar 2025 moest rapporteren, hangt dus af van de nationale wet die voor dat bedrijf geldt. Twee even grote bedrijven in verschillende landen kunnen daardoor een tegenovergesteld antwoord krijgen. Neem het standpunt voor een land daarom niet over van de website van een leverancier, ook niet van deze, maar controleer de nationale omzettingswet.

Is de vraag naar jouw gegevens verdwenen?

Nee, die is gebleven, en dat raakt leveranciers direct.

Een onderneming die onder de artikelen 19a en 29a blijft vallen, moet informatie over haar waardeketen rapporteren en elke significante scope 3-categorie opnemen. Lukt het haar niet om die gegevens na redelijke inspanning te verzamelen, dan moet ze volgens ESRS 1 een schatting maken op basis van redelijke en onderbouwde informatie, zoals sectorgemiddelden en andere benaderingen. Je klant kan dus echte gegevens bij jou opvragen, een schatting voor jou maken, of allebei. Een schatting is voor je klant goedkoper, maar voor jou meestal ongunstiger, omdat een sectorgemiddelde zelden in je voordeel uitvalt.

Omnibus I heeft wel een grens ingevoerd voor wat een klant van jou mag vragen. Een leverancier met gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers die in de waardeketen van een rapporterende onderneming zit, mag informatie weigeren die verder gaat dan de vrijwillige standaarden, als de vraag wordt gesteld voor de CSRD-rapportage. Een contractbepaling die dit opzij zet, is niet bindend, en je klant moet aangeven welke delen van een vraag verder gaan dan die grens. Vragen voor de beoordeling bij inkoop, voor due diligence of voor risicobeheer vallen hier niet onder, en veel vragenlijsten zijn juist daarvoor bedoeld. De vrijwillige standaarden die de grens bepalen, zijn op 21 september 2026 gepubliceerd als Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560 en gelden voor boekjaren die op of na 1 januari 2027 beginnen. Meer uitleg staat in wat een klant je niet mag vragen.

Is er iets veranderd aan de assurance?

De stap naar redelijke zekerheid is geschrapt en de planning is verschoven, maar de verplichting tot assurance blijft.

Een oordeel op basis van beperkte zekerheid blijft verplicht onder artikel 34(1), tweede alinea, punt (aa) van de jaarrekeningrichtlijn. Dat oordeel gaat over de naleving van de ESRS, het proces waarmee is bepaald wat er wordt gerapporteerd, de machineleesbare opmaak en de informatie over de EU-taxonomie onder artikel 8. Wat wel is veranderd: de Commissie hoeft de geharmoniseerde standaarden voor beperkte zekerheid pas uiterlijk 1 juli 2027 vast te stellen, en niet meer uiterlijk 1 oktober 2026. Tot die datum werken accountants met nationale standaarden, en wat er in de praktijk wordt gevraagd, verschilt daardoor per land.

Wat zet je in de plaats van wat is geschrapt?

Is een verplichting voor jou vervallen, bepaal dan bewust wat je wel doet.

Bedrijven die buiten CSRD zijn gevallen, hebben nog steeds klanten, kredietverstrekkers en aanbestedende diensten die er wel onder vallen. Een logische vervanging voor een vervallen rapportageplicht is een inventarisatie die je elk jaar kunt herhalen en die is afgestemd op de vrijwillige standaard in plaats van de volledige ESRS. Wat daarin hoort, staat in de VSME-standaard. Begin met een gratis account op het platform, dat 5.000+ gebruikers heeft, en kijk welke gegevens je eigen systemen al leveren.

Bedrijven die onder CSRD blijven vallen, krijgen geen sectorstandaard. Sommige wachtten daarop en hebben daardoor tijd verloren. Er komt geen verplichte methode per sector, dus werk met de algemene standaard en behandel eventuele richtsnoeren per sector als toelichting. Bij die keuze helpt CSRD-consulting.

Eén beperking willen we noemen. Hedgehog heeft op dit moment weinig koppelingen met andere software. Een mid-market-reviewer die Hedgehog in juni 2026 op G2 een 5 van de 5 gaf, vroeg toch om meer koppelingen. Moeten je gegevens automatisch uit een ERP-systeem komen, vraag ons dan eerst naar jouw systeem voordat je ervan uitgaat dat het werkt.

Bronnen: Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026, Richtlijn (EU) 2025/794 van 14 april 2025, Richtlijn (EU) 2022/2464, Richtlijn 2013/34/EU, Richtlijn 2006/43/EG, Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772 en Gedelegeerde Verordening (EU) 2026/1560, gelezen in de tekst van het Publicatieblad. Gecontroleerd op 22 november 2026. 2026/470 is een richtlijn. Vanaf wanneer elk geschrapt onderdeel in jouw land wegvalt, hangt dus af van de nationale omzetting.

Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.

Frequently asked questions

No items found.
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform

Start nu met jouw CO₂-voetafdruk op de gratis versie van ons Hedgehog Carbon Platform.

Dit artikel is geschreven door:
Joost
Joost
Co-founder
EmailLinkedInBook a meeting

Neem contact op

Of je nu een grote of kleine onderneming bent, een start-up of een bedrijf met een lange historie; een product, proces of dienst aanbiedt, wij schakelen snel en vinden de oplossing voor jouw vraag.