In het kort
- MVOI is geen criterium en heeft geen weging. Een aanbestedende dienst kan in een aanbesteding dus nooit punten geven voor het naleven van MVOI.
- De dienst beoordeelt wat zij zelf in die specifieke aanbesteding heeft opgenomen. Waar die eis in het document staat, bepaalt wat het beantwoorden ervan je kost.
- Commercieel levert het vooral op als je één geloofwaardig antwoord voor veel aanbestedingen kunt hergebruiken. Het heeft weinig zin om te proberen te voldoen aan beleid dat zelf geen punten toekent.
Een aanbestedende dienst kan MVOI niet scoren, omdat MVOI geen criterium is. Het is het beleid dat de dienst heeft gelezen voordat zij haar eigen criteria opstelde. Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen legt geen weging, geen punten, geen drempelwaarde en geen manier van bewijzen vast. Geen enkele Nederlandse aanbesteding kan daarom punten geven of aftrekken voor MVOI als zodanig. Wat wordt beoordeeld, is wat de aanbestedende dienst zelf in die ene aanbesteding heeft opgenomen. Dat kan een geschiktheidseis zijn, een gunningscriterium, een specificatie of een contractvoorwaarde, en commercieel maakt het veel uit welke van de vier het is. Je werk als inschrijver bestaat eruit uit te zoeken om welke soort eis het gaat.
Waar moet een inschrijver dan naar zoeken?
Een inschrijver moet zoeken naar de plek waar een echte verplichting staat. Dat is bijna nooit de alinea waarin MVOI wordt genoemd.
Nederlandse aanbestedingsdocumenten beginnen vaak met een alinea over beleid. Daarin staat dat de organisatie maatschappelijk verantwoord inkoopt en welk manifest ze heeft ondertekend, en soms verwijst ze naar haar eigen MVOI-actieplan. Die alinea geeft alleen achtergrond. Er volgt geen verplichting voor de inschrijver uit, er zijn geen punten mee te verdienen en er valt niets te beantwoorden.
De eisen die er echt toe doen, staan verderop: in de geschiktheidseisen, het programma van eisen, de gunningscriteria en de contractvoorwaarden. Als duurzaamheid gevolgen heeft voor je inschrijving, staat dat daar, met een concreet getal.
Op welke vier plekken kan een duurzaamheidseis staan, en wat kost elk ervan je?
| Waar de eis staat | Wat het is | Wat er gebeurt als je er niet aan voldoet |
|---|---|---|
| Geschiktheidseis | Een eis waaraan je moet voldoen voordat de dienst je inschrijving inhoudelijk beoordeelt | Je wordt uitgesloten. Je kunt dit niet compenseren met andere punten |
| Programma van eisen, de specificatie | Een minimum waaraan het geleverde product of de geleverde dienst moet voldoen | Je inschrijving is ongeldig. Je krijgt geen gedeeltelijke punten |
| Gunningscriterium | Je inschrijving wordt vergeleken met andere inschrijvingen, met een vooraf bekendgemaakte weging | Je verliest punten, maar je kunt de opdracht nog winnen op andere criteria |
| Contractvoorwaarde of uitvoeringsvoorwaarde | Een toezegging die je doet voor de uitvoering van het contract | Je wint de opdracht en moet de toezegging daarna nakomen. Doe je dat niet, dan gelden de sancties uit het contract |
Het verschil dat inschrijvers het meeste geld kost, is dat tussen de eerste twee rijen en de derde. Aan een geschiktheidseis of een specificatie moet je voldoen, anders valt je inschrijving af. De enige vraag is dus of je eraan kunt voldoen. Bij een gunningscriterium maak je een economische afweging, en soms is het verstandig om op dat criterium laag te scoren en de opdracht te winnen op prijs en kwaliteit.
Het risico van de vierde rij wordt vaak onderschat. Een duurzaamheidstoezegging in de contractvoorwaarden kost je bij de inschrijving niets, maar kan tijdens de uitvoering veel kosten. Je hebt dan beloofd iets te leveren zonder dat je er bij de gunning punten mee hebt verdiend.
Wat moet je aanleveren, en wanneer?
Je levert aan wat het aanbestedingsdocument vraagt, op de datum die daarin staat. Dat is geen ontwijkend antwoord: het document bepaalt het, niet MVOI.
MVOI schrijft geen vorm voor, dus er bestaat geen standaardinzending voor MVOI. In de praktijk vragen Nederlandse overheidsaanbestedingen die over milieuprestaties gaan om een combinatie van vier onderdelen.
Een beschrijving van je aanpak. Een plan waarin je beschrijft hoe je het contract uitvoert met minder milieu-impact. De dienst beoordeelt dat plan kwalitatief, meestal aan de hand van aspecten die in het document staan. Je scoort punten door concreet te zijn over dit contract, niet door de ambities van je bedrijf te beschrijven.
Bewijs over je organisatie. Een beleidsdocument, een managementsysteem en soms een certificaat. Wil een aanbestedende dienst een door een auditor gecontroleerde CO2-prestatie van je organisatie zien, dan noemt zij meestal het instrument dat ze wil. In Nederland is dat meestal de CO2-Prestatieladder, die Rijkswaterstaat, ProRail en een aantal decentrale overheden gebruiken bij aanbestedingen van werken. De CO2-Prestatieladder is een apart certificeringsschema met eigen regels en staat los van MVOI.
Gegevens over producten of materialen. Milieugegevens over wat je levert. Daarvoor is een levenscyclusanalyse nodig en geen berekening van de uitstoot van je organisatie. Dat is ander werk, met andere kosten.
Een toezegging voor de uitvoering. Doelen, rapportages tijdens de looptijd van het contract, of een persoon die ervoor verantwoordelijk is.
Wanneer je iets moet aantonen, hangt af van de rij waarin de eis staat. Aan geschiktheidseisen en specificaties moet je bij de inschrijving aantonen dat je voldoet. Gunningscriteria beantwoord je bij de inschrijving, en de dienst controleert je antwoorden voordat ze de opdracht gunt. Contractvoorwaarden toon je tijdens de uitvoering aan, volgens de planning in het contract. Op dat moment wordt een inschrijving waarin te veel is beloofd een praktisch probleem voor collega's die de inschrijving niet zelf hebben geschreven.
Wat levert het commercieel op?
Het levert minder op dan een beleidspagina doet vermoeden, maar meer dan een scepticus denkt. Hoeveel precies, verschilt per aanbestedende dienst, omdat elke dienst zelf de weging bepaalt.
Met drie vragen bepaal je wat het voor jouw aanbestedingen waard is.
Hoe vaak is duurzaamheid een geschiktheidseis? Een geschiktheidseis weegt zwaarder dan punten, omdat die bepaalt of je überhaupt mag inschrijven. Eén geschiktheidseis die bij een groep aanbestedende diensten steeds terugkomt, is meer waard dan een gunningscriterium in elke aanbesteding.
Hoe zwaar weegt het criterium als er punten voor worden gegeven? Een criterium dat een paar procent van de totale beoordeling bepaalt, verandert zelden de uitkomst. Bepaalt het een vijfde van de beoordeling, dan moet je je aanpak erop aanpassen.
Hoeveel van je antwoord kun je hergebruiken? Hier zit het echte commerciële voordeel. Een beschrijving van je aanpak schrijf je per contract. Een inventarisatie van de uitstoot van je organisatie maak je één keer en gebruik je in veel inschrijvingen. Schrijf je dertig keer per jaar in op een overheidsopdracht, dan verdien je het meeste aan het deel dat je kunt hergebruiken.
Welke cijfers liggen in Nederlandse aanbestedingen echt vast?
Er liggen maar weinig cijfers vast, en geen daarvan komt uit MVOI.
Het duidelijkste voorbeeld is de Regeling bevordering schone wegvoertuigen. Die regeling legt minimumpercentages schone voertuigen vast in aanbestedingen voor de aankoop, huur en lease van voertuigen en voor bepaalde vervoersdiensten. De tweede referentieperiode loopt van 1 januari 2026 tot en met 31 december 2030. Voor personenauto's en lichte bedrijfsvoertuigen geldt 38,5 procent, waarbij vanaf 1 januari 2026 alleen emissievrije voertuigen meetellen. Voor zware voertuigen geldt 15 procent en voor bussen 65 procent, waarvan minstens de helft emissievrij moet zijn. Deze regeling bevat dus harde cijfers en geldt voor aanbestedende diensten, ook voor instellingen in het hoger onderwijs. De regeling bepaalt wat de aanbestedende dienst in haar specificatie moet opnemen. Ze geeft geen punten aan inschrijvers.
Al het andere in het duurzaamheidsdeel van een Nederlandse aanbesteding kiest de aanbestedende dienst zelf. Daarom zijn de aanbestedingsdocumenten de enige bron die je echt moet lezen.
Hoe maak je een antwoord dat je kunt hergebruiken?
Begin bij de vragen die je steeds opnieuw krijgt, en niet bij het beleid waar die vragen volgens anderen uit voortkomen.
Haal de onderdelen over duurzaamheid uit je laatste tien inschrijvingen op overheidsopdrachten en verdeel ze over de vier rijen uit de tabel hierboven. De meeste inschrijvers zien dat steeds dezelfde drie of vier vragen terugkomen. Die vragen vormen je uitgangspunt. Werk daar één keer een goed antwoord op uit, en pas dat bij elke nieuwe aanbesteding aan in plaats van steeds opnieuw uit te zoeken wat er gevraagd wordt.
Meestal is een inventarisatie van de uitstoot van je organisatie het belangrijkste onderdeel, omdat je daarmee de vragen over bewijs beantwoordt en je toezeggingen onderbouwt. Het Hedgehog platform heeft 5.000+ gebruikers en bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren. Zo kun je een eerste inventarisatie maken op basis van financiële gegevens en die factoren later vervangen door cijfers van je leveranciers, zodra je die ontvangt. Houd wel rekening met één beperking voordat je je inschrijvingsproces op het platform inricht. Een Small Business-reviewer gaf het platform in augustus 2026 op G2 een 5 van de 5, maar schreef ook dat er geen functie voor prognoses (forecasting) is. Volgens de reviewer heeft Hedgehog laten weten dat die functie op de ontwikkellijst staat. Wil je doorrekenen wat een toezegging voor de uitvoering je over een contract van drie jaar kost voordat je die toezegging doet, dan moet je dat nu buiten het platform doen. Vragen opdrachtgevers steeds om gegevens van je eigen leveranciers, dan is dat werk voor scope 3-consulting. Ons artikel over wat een leverancier redelijkerwijs gevraagd mag worden helpt je om bezwaar te maken tegen een vragenlijst zonder de opdracht te verliezen.
Bronnen: PIANOo, ontwikkelingen MVI en beleid MVOI; PIANOo, productgroepen en MVI-criteria; PIANOo Rbsw; Aanbestedingswet 2012; Hedgehog platform; Hedgehog op G2. Gelezen op 28 augustus 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-17.
