In het kort
- Niets in de deal is wettelijk verplicht. De tekst van 2022 zegt dat de afspraken niet in rechte afdwingbaar zijn, en de opvolger voor 2027-2030 zegt hetzelfde.
- Elk doel met een getal in de tekst geldt voor de sector als geheel. Geen enkel doel is toegewezen aan een individuele organisatie, hoe vaak dat ook wordt beweerd.
- Het getal van 100 medewerkers dat vaak wordt genoemd, komt uit een afspraak om de reisbewegingen van medewerkers in kaart te brengen. Een voetnoot in de deal verwijst daarbij naar de wettelijke WPM-plicht.
De Green Deal Duurzame Zorg verplicht niemand tot iets, en dat staat in de deal zelf. Artikel 14a van de tekst van 2022: "Partijen komen overeen dat de nakoming van de afspraken van de Green Deal niet in rechte afdwingbaar is." De opvolger, op 9 oktober 2026 ondertekend voor 2027 tot en met 2030, zegt hetzelfde. Er is geen voorgeschreven rekenmethode voor CO2, geen rapportagesjabloon, geen plek om iets in te dienen, geen deadline voor een uitstootcijfer, geen eis van externe controle en geen sanctie. Heeft iemand je verteld dat de Green Deal in de zorg je verplicht om op een bepaalde datum iets te meten, dan staat dat niet in de tekst.
De deal van 2022 heet officieel Green Deal Samen werken aan duurzame zorg, nummer C-238, en is ondertekend op 4 november 2022. Hij liep tot en met 31 oktober 2026. De opvolger heet Green Deal Duurzame Zorg 2027-2030 Samen verder. Hieronder staan de beweringen die vaak worden herhaald, met wat de teksten werkelijk zeggen.
Is het regelgeving?
Nee. Het is een vrijwillige afspraak, en dat bepaalt welke woorden je erover kunt gebruiken.
De deal van 2022 was een convenant: een vrijwillige afspraak tussen de Nederlandse overheid en de zorgsector. Het was geen wetgeving, het schiep geen wettelijke plicht en niemand handhaafde het. De voortgang werd onder artikel 9 gevolgd door een Regiegroep, via een monitor. Er was geen toezichthouder, geen inspecteur en geen register van overtredingen, omdat je de deal niet kon overtreden. Volgens artikel 13a kon elke partij op elk moment opzeggen, met een opzegtermijn van drie maanden.
De opvolger heeft dezelfde status. Volgens de samenvatting van het programma zelf zijn de afspraken van de deal voor 2027-2030 "niet juridisch afdwingbaar". Ondertekenen betekent ook niet dat een organisatie zelf aan alle afspraken moet voldoen. Elke organisatie bepaalt zelf hoe ze invulling geeft aan de afspraken die voor haar relevant zijn. Bovendien heeft het ministerie van VWS in de nieuwe deal geen regierol meer.
Gebruik daarom woorden als "vraagt", "spreken ondertekenaars af" of "stelt als ambitie". Een pagina die zegt dat deze deal iets "vereist", "verplicht" of "voorschrijft", geeft de deal verkeerd weer.
Moet je een CO2-voetafdruk hebben?
Nee. De afspraken die het meest op zo'n eis lijken, zijn zwakker geformuleerd dan samenvattingen suggereren.
| Wat er volgens mensen wordt geëist | Wat de tekst van 2022 zegt |
|---|---|
| Een CO2-voetafdruk voor zorgaanbieders | Artikel 4.2.e vraagt aanbieders met meer dan 100 medewerkers om vanaf 2023 de CO2-uitstoot van de reisbewegingen van medewerkers in kaart te brengen en een mobiliteitsplan op te stellen |
| Een volledige scope 3-inventarisatie | Artikel 4.2.j vraagt partijen om die aanbieders te helpen andere hotspots in kaart te brengen, met een plan "waar mogelijk" |
| Een voorgeschreven rekenmethode | Die staat nergens in de deal |
| Een rapportagesjabloon en indiening | Geen van beide bestaat. Er is geen plek om iets in te dienen |
| Een deadline voor een uitstootcijfer | Die is er niet |
| Controle door een externe partij | Wordt niet genoemd |
| Individuele reductiedoelen | Elk doel met een getal in de tekst geldt voor de sector |
| Sancties als je een afspraak niet nakomt | Geen. Elke partij kon opzeggen met een termijn van drie maanden |
Lees artikel 4.2.j goed. Het wordt vaak aangehaald als een scope 3-verplichting voor de Nederlandse zorg. In werkelijkheid gaat het over ondersteuning: de partijen helpen, en de aanbieders maken een plan als dat mogelijk is. Dat is ongeveer de zwakste formulering die een convenant kan gebruiken.
Gelden de doelen voor jouw organisatie?
Nee. Ze gelden voor de sector als geheel. Juist hier gaat het in interne stukken van zorgorganisaties het vaakst mis.
De tekst van 2022 bevatte drie doelen met een getal. Artikel 4.1 noemt 55 procent minder directe CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 2018, en klimaatneutraal in 2050. Artikel 4.2.a noemt eind 2026 gemiddeld 30 procent minder CO2 voor vastgoed en energie op sectorniveau ten opzichte van 2018. Het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg volgde dat via portefeuilleroutekaarten. Thema IV noemt 25 procent minder gebruik van primaire grondstoffen, en minder afval. De opvolger voor 2027-2030 herschrijft artikel 4.2.a tot een streven naar gemiddeld 55 procent minder directe CO2-uitstoot in 2030 ten opzichte van 2018, waarbij ziekenhuizen een referentiejaar tussen 1990 en 2018 mogen kiezen. Ook dat is een gemiddelde.
Geen van deze doelen is toegewezen aan een individuele ondertekenaar. Staat er in een bestuursstuk van een ziekenhuis dat de Green Deal dat ziekenhuis verplicht om in 2030 55 procent minder uit te stoten, dan heeft het ziekenhuis die verdeling zelf gemaakt, niet de deal. Dat mag het ziekenhuis intern zo besluiten. Maar het staat niet in de deal, en het ziekenhuis moet het ook niet zo aan leveranciers presenteren.
Vraagt de deal iets van leveranciers?
Nee. Je bent geen partij bij de deal.
De ondertekenaars van 2022 waren zorgaanbieders, hun brancheorganisaties, de zorgverzekeraars, de banken, TNO, de Groene Zorg Alliantie, Milieuplatform Zorgsector en vier ministeries. Individuele zorgorganisaties tekenden later mee; de programmasite meldde in december 2025 ongeveer 650 ondertekenaars. De deal voor 2027-2030 is ondertekend door dertien brancheorganisaties, en VWS is daar niet een van. Organisaties die de deal van 2022 hebben ondertekend, doen automatisch mee aan de nieuwe, tenzij ze laten weten dat ze willen stoppen. In de samenvatting van de nieuwe deal komen leveranciers helemaal niet voor.
Een leverancier aan de Nederlandse zorg wordt geen partij doordat zijn klanten hebben getekend. Geen enkele bepaling geeft een klant het recht om gegevens van je te eisen, en je kunt de deal niet overtreden. Wat je wel krijgt, is een commerciële verwachting: via een aanbesteding, een vragenlijst of een contractverlenging. Behandel zo'n verzoek dus als een commerciële vraag, niet als een wettelijke plicht.
Bij NHS Evergreen in het Verenigd Koninkrijk is dat precies andersom: dat is een inkoopeis met een datum. Onze uitleg over wat leveranciers aan de NHS vanaf april 2027 moeten aanleveren laat het verschil duidelijk zien. Gaan de vragen van een Nederlandse zorgklant verder dan wat een opdrachtgever redelijkerwijs mag vragen, lees dan over de grens aan ESG-vragen in de keten.
Wat moet je anders doen?
Er zijn drie dingen die je kunt corrigeren. Elk ervan bespaart geld of voorkomt gezichtsverlies.
Noem het geen regelgeving in je eigen documenten. Staat in je biedingsteksten, op je website of in je bestuursstukken dat de Green Deal een regel voor de Nederlandse zorg is, dan valt dat iemand met kennis van zaken op. Beschrijf hem liever zoals hij is: een vrijwillige afspraak met doelen voor de sector, die door honderden organisaties is ondertekend. Dat overtuigt meer en kost niets.
Zoek de verplichting die echt bestaat. De harde plicht op dit gebied staat niet in het convenant. De rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit (WPM) geldt voor Nederlandse werkgevers, of ze nu iets hebben ondertekend of niet. De deal van 2022 verwijst ernaar in voetnoot 39 bij artikel 4.2.e. Sinds 14 november 2026 geldt WPM vanaf 250 werknemers, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026; tot en met rapportagejaar 2025 lag de grens op 100. Een zorgaanbieder met 250 of meer medewerkers voldoet dus grotendeels aan de afspraak over reisbewegingen door te doen wat de wet vraagt. Voor een aanbieder met 100 tot 249 medewerkers is 2025 het laatste jaar waarover hij wettelijk moest rapporteren. Moet je kiezen waar je tijd in steekt, begin dan met de plicht die in de wet staat.
Houd ambitie en verplichting in je planning uit elkaar. Vrijwillige afspraken zijn de moeite waard om te maken en te publiceren. Het zijn alleen geen deadlines. Behandel je ze als deadline, dan krijg je haastig en mager werk waar niemand iets aan heeft. Behandel je ze als vrijblijvend, dan gebeurt er meestal niets. Zeg dus steeds wat een ambitie is en wat een verplichting.
Wat gebeurde er toen de deal afliep?
De deal van 2022 liep af op 31 oktober 2026, en ook die datum werd vaak verkeerd genoemd.
Artikel 16a zegt dat de deal "loopt tot en met 31 oktober 2026". Vaak werd gezegd dat hij tot eind 2026 liep. De einddatum in de tekst was 31 oktober, niet 31 december.
De opvolger werd al vóór die datum ondertekend. Op 9 oktober 2026 tekenden dertien brancheorganisaties de Green Deal Duurzame Zorg 2027-2030 Samen verder: ActiZ, de Nederlandse ggz, GZA, InEen, KNMP, LHV, MPZ, NHG, NVZ, UMCNL, VGN, VIG en ZN. Het programma beschrijft de nieuwe deal als een voortzetting en niet als een nieuwe koers, met meer nadruk op het toepassen van bestaande kennis in de praktijk. De juridische status is niet veranderd, en de positie van leveranciers ook niet.
Ook de commerciële druk blijft. Zorgorganisaties die vier jaar aan duurzaamheidsprogramma's hebben gewerkt, blijven leveranciers om gegevens vragen, onder de nieuwe deal of daarbuiten.
Waar helpt software wel, en waar niet?
Software helpt bij het berekenen van je CO2-uitstoot. Voor het convenant zelf heb je het niet nodig, want je hoeft niets in te dienen.
Het Hedgehog-platform bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren, die je kunt aanvullen met eigen gegevens van je leveranciers. Je kunt er meerdere entiteiten, locaties en vestigingen in beheren, met rollen voor data-eigenaren, auditors en managers. De platformpagina meldt 5.000+ gebruikers, en voor een gratis account heb je geen verkoopgesprek nodig. Is een vrijwillige rapportage je eigenlijke doel, dan past de VSME-standaard waarschijnlijk het best bij een organisatie van deze omvang.
Er is ook een beperking. Een reviewer uit het Mid-Market-segment gaf het platform in juni 2026 op G2 een 3,5 van de 5. Volgens die reviewer is het minder compleet als breed platform voor ESG- of CSRD-rapportage, omdat het geen functie heeft voor het beheren van databronnen en geen functie om decarbonisatiedoelen te volgen. De Green Deal gaat vooral over doelen en afspraken en minder over berekeningen. Reken er dus op dat het platform de uitstootberekening afdekt en dat je het volgen van de afspraken ergens anders organiseert. Wil je hulp bij het kiezen en volgen van doelen en afspraken, dan past carbon footprint consulting beter.
Bronnen: de volledige tekst van de Green Deal Samen werken aan duurzame zorg (C-238), in het bijzonder de artikelen 4.1, 4.2.a, 4.2.b, 4.2.e, 4.2.j, 9, 13a, 14a en 16a; greendealduurzamezorg.nl, waaronder de aankondiging van de Green Deal Duurzame Zorg 2027-2030 Samen verder en de samenvatting ervan; Staatsblad 2026, 381; Hedgehog-platform, Hedgehog op G2. Geverifieerd op 22 november 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.


