Kennisbank

Welke CO2-regels gelden voor een Nederlands mkb-bedrijf?

Waarschijnlijk geen. WPM geldt nu vanaf 250 werknemers, CSRD vanaf 1.000 en de Ladder is geen wet. Zo toets je deze regels en de EUDR, en dit doe je als geen ervan voor je geldt. Sinds 14 november 2026 geldt WPM pas vanaf 250 werknemers, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026.

In het kort

  • Sinds 14 november 2026 geldt WPM pas vanaf 250 werknemers, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026. Heb je minder werknemers, dan was je rapportage over 2025 de laatste. WPM vroeg bovendien nooit om een CO2-voetafdruk.
  • De Europese tekst van de CSRD geldt nu alleen nog voor ondernemingen met meer dan EUR 450 miljoen omzet én meer dan 1.000 werknemers. Geen mkb-bedrijf valt er rechtstreeks onder.
  • De CO2-Prestatieladder is geen wet. Hij levert een voordeel op in aanbestedingen, en voor veel Nederlandse mkb-bedrijven is hij de enige van de vier regels op deze pagina die invloed heeft op de omzet.

Voor de meeste Nederlandse mkb-bedrijven geldt geen enkele CO2-wet rechtstreeks. WPM, de plicht om de kilometers van woon-werkverkeer en zakelijk reizen te melden, geldt sinds 14 november 2026 pas vanaf 250 werknemers, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026. De CSRD geldt ook niet voor je, want de Europese tekst is in februari 2026 beperkt tot ondernemingen met meer dan EUR 450 miljoen omzet én meer dan 1.000 werknemers. De CO2-Prestatieladder is helemaal geen wet, en of de EUDR voor je geldt, hangt af van je rol in een grondstoffenketen en niet van je omvang. Valt je bedrijf onder geen van de vier, dan komt je echte verplichting van een klant, niet van een toezichthouder.

Hoe toets je de vier regels?

Loop ze in deze volgorde na. Elke toets kost een minuut, en voor de meeste mkb-bedrijven is de uitkomst steeds nee.

RegelDe precieze toetsIs het een wet?Wat de regel vraagt
WPM250 of meer werknemers op 1 januari van het rapportagejaar, per KvK-nummer (100 tot en met rapportagejaar 2025)Ja, van kracht sinds 1 juli 2024Kilometers per vervoermiddel en brandstofsoort, uiterlijk 30 juni gemeld bij RVO
CSRDMeer dan EUR 450.000.000 netto-omzet én meer dan 1.000 werknemersJa. Een Europese richtlijn, die via Nederlandse wetgeving gaat geldenEen volledige duurzaamheidsverklaring, met scope 1, 2 en de materiële delen van scope 3
CO2-PrestatieladderJe wilt een aanbesteding winnen waarin de opdrachtgever een gunningsvoordeel aan de Ladder koppeltNee. Een private certificeringEen geauditeerde inventarisatie van de organisatie, scope 1 en 2 vanaf trede 1, scope 3 vanaf trede 2
EUDRJe brengt een product met een van de grondstoffen uit de verordening in de EU op de markt, levert het daar of voert het uitJa, vanaf 30 december 2026Geolocatie van de percelen en bewijs dat legaal is geproduceerd. Geen uitstootcijfer

Moet je onder WPM CO2 berekenen?

Nee. En sinds november 2026 hoeven de meeste mkb-bedrijven helemaal niet meer onder WPM te rapporteren.

WPM is de rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit. Je rapporteert als je onderneming of rechtspersoon is ingeschreven in het handelsregister van de KvK en op 1 januari van het rapportagejaar 250 of meer werknemers had. Je meldt het totaal aantal kilometers voor woon-werkverkeer en zakelijk reizen, uitgesplitst naar de combinatie van vervoermiddel en brandstofsoort. Het ministerie rekent die kilometers zelf om naar CO2 en controleert zo of de uitstoot van alle werkgevers samen onder een maximum blijft. Geen werkgever hoeft onder WPM een aantal ton CO2 te melden of een CO2-voetafdruk te hebben.

Drie details bepalen of je eronder valt. Je telt per KvK-nummer, niet per concern, dus zusterbedrijven met een eigen inschrijving maken elk hun eigen telling. Een werknemer telt alleen mee als hij een arbeidsovereenkomst of publiekrechtelijke aanstelling heeft voor minstens 20 betaalde uren per maand. Uitzendkrachten, gedetacheerden, zzp'ers, vrijwilligers, stagiairs en oproepkrachten tellen niet mee. En je maakt de telling elk jaar opnieuw, op 1 januari.

De drempel is eind 2026 veranderd. Tot en met rapportagejaar 2025 lag hij op 100 werknemers. Een besluit van 3 november 2026, gepubliceerd als Staatsblad 2026, 381 en van kracht sinds 14 november 2026, heeft de drempel verhoogd naar 250, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026. Had je 100 tot 249 werknemers, dan was de rapportage over 2025, die je uiterlijk 30 juni 2026 indiende, je laatste. Over 2026 rapporteer je niet. Uitleg die vóór half november 2026 is geschreven, noemt nog 100.

Een veelgehoorde norm klopt niet. De norm van 96 gram CO2 per reizigerskilometer die rondgaat als norm "vanaf 2025", is nooit in werking getreden. Hij staat in artikel 18.12 van het Besluit activiteiten leefomgeving, maar de bepalingen die hem van kracht zouden maken, zijn nooit in werking gezet. Volgens de toelichting van het ministerie van april 2026 kan de norm op zijn vroegst in 2030 gaan gelden.

Valt je bedrijf echt onder de CSRD?

Vrijwel zeker niet. De uitleg die je hebt gelezen, gaat waarschijnlijk over een reikwijdte die inmiddels is geschrapt.

Richtlijn (EU) 2026/470 van 24 februari 2026 heeft artikel 19a, lid 1, en artikel 29a, lid 1, van Richtlijn 2013/34/EU herschreven. De toets is nu een netto-omzet van meer dan EUR 450.000.000 én gemiddeld meer dan 1.000 werknemers in het boekjaar. Je moet aan beide voorwaarden voldoen, niet aan één van de twee. Beursgenoteerde mkb-bedrijven, die eerder als aparte derde groep later moesten rapporteren, zijn helemaal uit de regeling gehaald: dezelfde richtlijn schrapte artikel 29c.

Let bij je eigen toets op twee fouten. Er zit geen balanstotaal in deze toets. Een grens van EUR 225 miljoen balanstotaal, die je soms nog ziet, hoort er dus niet bij. De opbouw met twee van de drie criteria, waaronder een balanstotaal, hoort bij de aparte definitie van "grote onderneming" in artikel 3, lid 4, van dezelfde richtlijn. Daarnaast worden sectorspecifieke ESRS nog vaak aangekondigd voor 30 juni 2026, maar die zijn afgeschaft: de bevoegdheid om ze vast te stellen is geschrapt.

De CSRD is een richtlijn. De verplichting gaat dus via Nederlandse wetgeving voor een Nederlands bedrijf gelden, niet rechtstreeks. Voor de wijzigingen van 2026 moeten de lidstaten de richtlijn uiterlijk 19 maart 2027 in nationale wetgeving hebben omgezet.

Waarom vraagt je klant erom als de CSRD niet voor je geldt?

Omdat de rapportageplicht van je klant leidt tot vragen aan zijn leveranciers. Dat is een commerciële verplichting, geen wettelijke.

Een grote klant die onder de CSRD valt, moet begrijpen welke belangrijke effecten hij via zijn zakelijke relaties heeft. Daarom stelt hij vragen aan zijn leveranciers. Geen wet verplicht je om te antwoorden. Wel kun je het contract verliezen als je niet antwoordt, en dat is voor de meeste leveranciers een sterkere reden dan een boete.

Dezelfde richtlijn die de reikwijdte beperkte, beschermt je ook tegen te veel vragen. Heeft je bedrijf gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers en zit je in de keten van een rapporterend bedrijf, dan heb je nu het wettelijke recht om informatie te weigeren die verder gaat dan de vrijwillige standaard. Een afspraak in een contract die dat recht opzij zet, is niet bindend. Dat is goed om te weten voordat je instemt met een uitgebreide gegevensaanvraag. Zie de grens aan ESG-vragen in de keten, en de VSME-standaard voor het formaat waarmee je iedereen in één keer kunt antwoorden.

Is de CO2-Prestatieladder eigenlijk een regel?

Nee. Het is een certificeringsschema van SKAO, en het is vrijwillig in de strikte zin: geen organisatie hoeft zich te laten certificeren en geen aanbestedende dienst hoeft de Ladder te gebruiken.

Toch is de Ladder voor een Nederlands mkb-bedrijf in de bouw, de grond-, weg- en waterbouw, het spoor, de installatietechniek of het ingenieursadvies het onderdeel op deze pagina met de meeste invloed op de omzet. Overheidsopdrachtgevers koppelen er namelijk een gunningsvoordeel aan. Je geeft bij inschrijving een CO2-ambitieniveau op en toont dat tijdens de uitvoering aan met een certificaat of een projectverklaring. Je hebt het certificaat dus niet nodig om in te schrijven. Hoe groot het voordeel is, bepaalt elke aanbestedende dienst zelf, niet SKAO.

Speelt de Ladder voor je bedrijf, onthoud dan 14 januari 2027. Over die datum gaan veel onjuiste berichten rond. Handboek 4.0 is gepubliceerd op 14 januari 2025, niet in 2027. In januari 2027 eindigt de mogelijkheid om je te laten auditen tegen Handboek 3.1 en om aan te besteden met het criterium van 3.1. Een 3.1-certificaat dat je vóór die datum haalt, kan geldig blijven tot 14 januari 2028. Onze introductie op de Ladder voor het mkb legt uit wat certificering inhoudt.

Geldt de EUDR voor een klein Nederlands bedrijf?

Mogelijk wel, en dan maakt het niet uit hoe klein je bedrijf is. De toets is je positie in de keten.

Breng je in de EU een product op de markt dat runderen, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja of hout bevat, lever je het daar of voer je het uit, dan val je in een van de rollen die de verordening noemt. Wie het product als eerste op de markt brengt, is marktdeelnemer, moet de volledige zorgvuldigheid betrachten en dient een zorgvuldigheidsverklaring in, hoe klein het bedrijf ook is. Een bedrijf dat grondstoffen koopt waarvoor iemand anders al een verklaring heeft ingediend, is een downstream marktdeelnemer, en die dient helemaal geen verklaringen in.

Je omvang bepaalt alleen vanaf wanneer de verplichtingen gelden, en ook dat maar beperkt. De verplichtingen gelden vanaf 30 december 2026, en vanaf 30 juni 2027 voor marktdeelnemers die op 31 december 2024 al een micro- of kleine onderneming waren. Producten die onder de oude EU-houtverordening vielen, krijgen dat uitstel niet. De EUDR is bovendien geen CO2-regel: de verordening vraagt om de geolocatie van percelen en bewijs van legale productie, nooit om een uitstootcijfer.

Wat als je bedrijf onder geen van de vier valt?

Dan heb je geen wettelijke CO2-verplichting. Zeg dat dan ook duidelijk, en geef geen geld uit om je in te dekken tegen een verplichting die er niet is.

Wat je wel kunt hebben, is een commerciële verplichting. Die komt meestal op drie manieren binnen: via een vragenlijst van een klant, via een aanbesteding of via een bank. In alle drie de gevallen gaat het om hetzelfde: een jaarlijkse inventarisatie van scope 1 en 2, met het deel van scope 3 dat de vrager echt nodig heeft. Geef die inventarisatie een afbakening die je in één zin kunt uitleggen, en houd die elk jaar gelijk. Maak hem één keer en verwijs iedereen ernaar. Dat is goedkoper dan vier spreadsheets op vier manieren invullen. En alleen met zo'n vaste inventarisatie kun je je eigen uitstoot ook echt volgen en verminderen.

Twee dingen kun je eerst doen, en elk kost een middag. Haal een export uit je salarisadministratie en tel per KvK-nummer het aantal werknemers met een contract van 20 of meer betaalde uren per maand op 1 januari. Zitten ze onder de 250, dan is WPM afgehandeld. En werk je in een sector waar overheidsopdrachtgevers de Ladder gebruiken, kijk dan of je laatste drie aanbestedingen dat criterium hadden. Dan weet je of certificering omzet oplevert of je alleen afleidt van ander werk.

De kilometers voor WPM en de categorieën 6 en 7 van scope 3 gaan grotendeels over dezelfde gegevens. Een enquête over woon-werkverkeer die je voor het ene houdt, beantwoordt dus ook het andere. Je kunt gratis een eerste inventarisatie maken op het Hedgehog-platform, dat 5.000+ gebruikers meldt, zonder verkoopgesprek. Houd er bij je planning rekening mee dat een reviewer uit het segment kleine bedrijven in augustus 2026 op G2 schreef dat alles goed werkt zodra de gegevens zijn ingeladen, en dat het inladen het lastige deel is. Ligt de deadline van een klant al vast, dan is carbon footprint consulting de snellere route.

Bronnen: Staatsblad 2023, 472, Staatsblad 2026, 381 en afdeling 18.1 van het Besluit activiteiten leefomgeving, de uitleg van RVO over de rapportage WPM en wetgevingskalender WGK028577; Richtlijn 2013/34/EU zoals gewijzigd door Richtlijn (EU) 2026/470; SKAO Overgangsregeling 3.1 naar 4.0 v1.1 en de Handreiking Aanbesteden 4.0; Verordening (EU) 2023/1115 zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2025/2650. Gegevens over Hedgehog van het Hedgehog-platform en Hedgehog op G2. Geverifieerd op 22 november 2026.

Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-11-22.

Frequently asked questions

No items found.
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform
Start gratis

Start gratis versie Hedgehog Carbon Platform

Start nu met jouw CO₂-voetafdruk op de gratis versie van ons Hedgehog Carbon Platform.

Dit artikel is geschreven door:
Joost
Joost
Co-founder
EmailLinkedInBook a meeting

Neem contact op

Of je nu een grote of kleine onderneming bent, een start-up of een bedrijf met een lange historie; een product, proces of dienst aanbiedt, wij schakelen snel en vinden de oplossing voor jouw vraag.