In het kort
- Bepaal wat voor verzoek het is aan de hand van het doel, niet aan de hand van de regelgeving die erin genoemd wordt. Het doel bepaalt wat je rechten zijn.
- Alleen voor een verzoek voor de eigen duurzaamheidsrapportage van je klant geldt een wettelijk maximum, en alleen als je bedrijf gemiddeld 1.000 werknemers of minder heeft.
- Verzoeken voor due diligence, aanbestedingen en ratings zijn commercieel. Je kunt ze weigeren, maar de wet biedt je daarbij geen steun.
Kijk bij een verzoek om CO2-gegevens naar het verzoek zelf en niet naar de regelgeving die erin wordt genoemd. Er zijn vier verschillende redenen waarom een klant een CO2-vragenlijst naar een leverancier stuurt, en maar bij één daarvan legt de wet een maximum op aan wat de klant mag vragen. Welke reden het is, stel je vast met één vraag: waarvoor zijn deze gegevens bedoeld? Je klant kan ze nodig hebben voor het eigen duurzaamheidsverslag, voor het eigen due-diligencedossier, voor een score in een aanbesteding of voor een rating waarvoor een abonnement is afgesloten. Wat je daarna wel en niet kunt doen, hangt af van het antwoord.
De meeste handleidingen voor leveranciers slaan deze stap over en gaan meteen over op het invullen. Dat is de verkeerde volgorde. Twee identieke spreadsheets kunnen een heel verschillende status hebben, afhankelijk van de afdeling die ze heeft verstuurd.
Hoe stel je binnen een minuut vast waar een verzoek vandaan komt?
Kijk eerst naar het doel, daarna naar de afzender en ten slotte naar de deadline.
Het doel staat meestal ergens in de begeleidende e-mail, en juridisch is dat het enige wat telt. Formuleringen als "onze duurzaamheidsverklaring", "onze rapportage over de waardeketen" of een verwijzing naar de Jaarrekeningrichtlijn wijzen op de eigen rapportageplicht van je klant. Woorden als screening, onboarding, risico of naleving van een gedragscode wijzen op due diligence. Een score, een weging of een fictieve korting wijst op een aanbesteding.
De afzender bevestigt wat je uit het doel hebt afgeleid. Komt het verzoek van een duurzaamheids- of financeteam, dan gaat het meestal om rapportage. Komt het van inkoop of van het team voor leverancierskwaliteit, dan gaat het meestal om screening of om een score. Schrijft een ratingplatform namens je klant, dan heeft je klant daar een abonnement op afgesloten.
De deadline laat zien hoeveel ruimte er is om te onderhandelen. Een rapportageverzoek hangt samen met de afsluiting van het boekjaar, en daarover kun je meestal nog praten. Een deadline in een aanbesteding ligt vast.
Wat zijn de vier oorsprongen, en waar heeft je klant bij elk ervan recht op?
In de tabel hieronder staan de vier naast elkaar. Dat overzicht vind je elders nergens.
| Hoe het verzoek eruitziet | Waar het vandaan komt | Waar je klant recht op heeft | Grens aan wat je moet leveren |
|---|---|---|---|
| Noemt de ESRS, de Jaarrekeningrichtlijn of "onze duurzaamheidsverklaring" | De eigen rapportageplicht van je klant onder de CSRD | Informatie uit de waardeketen voor de eigen verslaggeving | De vrijwillige standaard, als je gemiddeld 1.000 werknemers of minder hebt |
| Noemt screening, onboarding, een gedragscode of risico's in de keten | De due-diligence- en risicoprocessen van je klant | Wat het contract en de wet die voor dat proces geldt toestaan | Geen, want de wettelijke grens voor waardeketenverzoeken geldt hier niet |
| Maakt deel uit van een aanbesteding, met een score of weging erbij | De gunningscriteria van een inkoper | Op niets: als je niet antwoordt, krijg je een lagere score | Geen wettelijke grens, alleen een commerciële afweging |
| Komt als uitnodiging van een ratingplatform | Een abonnement op een rating dat je klant heeft afgesloten | Op niets: deelname gebeurt op verzoek en je kunt weigeren | Geen wettelijke grens, alleen een commerciële afweging |
Alleen in de eerste rij bepaalt een wettelijke regel waar de grens ligt. In de andere drie rijen hangt dat af van je zakelijke relatie met de klant.
Bij welk verzoek geldt een wettelijk maximum?
Alleen bij het rapportageverzoek, en alleen sinds de richtlijn van februari 2026.
Richtlijn (EU) 2026/470 heeft een recht toegevoegd aan artikel 19 bis, lid 3, en artikel 29 bis, lid 3, van Richtlijn 2013/34/EU. Een onderneming die op haar balansdatum over het voorgaande boekjaar gemiddeld niet meer dan 1.000 werknemers had en die in de waardeketen van een rapporterende onderneming zit, is een beschermde onderneming. Zo'n onderneming mag weigeren om meer informatie te geven dan de vrijwillige standaarden voorschrijven, als het verzoek wordt gedaan voor de duurzaamheidsrapportage die de richtlijn verplicht stelt. Een rapporterende onderneming mag niet meer eisen, en een contractbepaling die dat toch doet, is niet bindend.
Er gelden drie beperkingen. Het recht geldt alleen voor rapportageverzoeken en dus niet voor due diligence, risicobeheer of gewone commerciële vragen. Het recht verbiedt je niet om meer te delen als je dat wilt. En het recht doet niets af aan een bestaande contractuele of wettelijke verplichting om informatie te leveren die binnen de vrijwillige standaard valt.
Eén punt verrast veel mensen. De definitie van een beschermde onderneming kijkt alleen naar het aantal werknemers en niet naar de omzet. Een bedrijf met EUR 700 miljoen omzet en 300 werknemers is beschermd. Een bedrijf met EUR 60 miljoen omzet en 1.400 werknemers is niet beschermd, hoewel het ver onder de drempels voor de CSRD zelf blijft. Hoe je dit recht gebruikt, lees je in ons artikel over welke ESG-vragen je mag weigeren.
Wat doe je als je klant niet wil zeggen om welk soort verzoek het gaat?
Vraag het schriftelijk. Het antwoord hoort bij de verplichtingen van je klant en is geen gunst aan jou.
Als een rapporterende onderneming meer informatie vraagt dan de vrijwillige standaard voorschrijft, moet zij beschermde ondernemingen laten weten welke informatie verder gaat dan de standaard en dat zij het wettelijke recht hebben om die te weigeren. Die plicht ligt bij de partij die de vraag stelt. Je hoeft het verzoek dus niet te weigeren. Je kunt beter schrijven: "Wilt u bevestigen of dit een rapportageverzoek is onder de Jaarrekeningrichtlijn, en zo ja, aangeven welke onderdelen verder gaan dan de vrijwillige standaard?"
In de praktijk krijg je een van drie reacties. De klant bevestigt dat het om rapportage gaat en geeft aan welke onderdelen verder gaan dan de standaard, zodat je precies weet wat je wel en niet hoeft te leveren. De klant bevestigt dat het om due diligence of een aanbesteding gaat, zodat je weet dat de wettelijke grens niet van toepassing is en dat je commercieel onderhandelt. Of niemand bij de klant weet het, wat vaak voorkomt, en dan blijkt het verzoek een sjabloon te zijn dat de klant ooit van een consultant heeft overgenomen. In dat laatste geval is de zaak meestal het snelst opgelost.
Welke verzoeken lijken op een wettelijke verplichting, maar zijn dat niet?
Er zijn er verschillende. Leveranciers die ze verkeerd inschatten, doen veel onnodig werk en dat kost ze echt geld.
Een uitnodiging van een ratingplatform. EcoVadis is een commerciële duurzaamheidsrating voor leveranciers. Het bedrijf dat wordt beoordeeld, betaalt daarvoor een jaarabonnement. Volgens EcoVadis gebeurt een rating altijd op verzoek, nooit zonder medeweten, toestemming en medewerking van het beoordeelde bedrijf, en kan een bedrijf een beoordeling altijd weigeren. Het is geen certificering, geen standaard en geen wettelijke verplichting, en de wettelijke grens voor waardeketenverzoeken geldt er dus niet voor. Dit hebben we gelezen op 28 augustus 2026 in de gepubliceerde toelichting op de methodologie.
Een criterium in een aanbesteding. In Nederland is de CO2-Prestatieladder daarvan het duidelijkste voorbeeld. Het is een private certificeringsregeling van SKAO. De regeling is vrijwillig: geen organisatie is verplicht zich te laten certificeren en geen overheid is verplicht de regeling te gebruiken. Bedrijven laten zich certificeren omdat inkopers er bij de gunning een voordeel aan koppelen. Je betaalt dan voor een betere kans in de aanbesteding, maar een wettelijke plicht is het niet. Hetzelfde geldt voor inkoopkaders van overheden in andere landen, zoals de routes die we beschrijven voor Britse leveranciers onder PPN 006 en voor NHS Evergreen.
Een verzoek over een specifiek geïmporteerd product in plaats van over je bedrijf als geheel valt onder een heel andere regeling. Dat behandelen we apart in ons artikel over CBAM.
Wat moet je deze week doen?
Sorteer eerst de verzoeken en beantwoord ze daarna in één keer.
Deel de verzoeken die je hebt liggen in volgens de vier rijen in de tabel hierboven. Stuur bij de rapportageverzoeken de korte vraag om verduidelijking en wacht met antwoorden tot je een reactie hebt. Bij de andere drie soorten maak je een commerciële afweging: wat is de klant je waard, en wat kost het om te antwoorden?
Maak daarna één keer de berekening. Alle vier de soorten verzoeken vragen om een broeikasgasvoetafdruk van je organisatie, met een duidelijke afbakening en onderbouwd met activiteitsdata. Met één berekening kun je ze dus allemaal beantwoorden. Heb je gemiddeld 1.000 werknemers of minder, richt je dan op de vrijwillige standaard en niet op de volledige ESRS. Wat die standaard omvat, lees je in ons artikel over de VSME-standaard.
Die eerste inventarisatie kun je opbouwen in een gratis account, zonder verkoopgesprek. Het platform heeft meer dan 5.000 gebruikers, bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren en kan meerdere entiteiten en locaties beheren. Voor het deel over de waardeketen hebben bedrijven meestal hulp nodig, en die bieden we met scope 3-consulting.
Houd rekening met één beperking voordat je je werkwijze op het platform inricht. Een reviewer uit het middensegment schreef in juni 2026 op G2 graag meer koppelingen met andere software te zien. Willen vier klanten elk dat je hun eigen portaal invult, dan blijft die laatste stap voorlopig handwerk.
Bronnen: Richtlijn (EU) 2026/470, artikel 19 bis, lid 3, en artikel 29 bis, lid 3, en overweging 12; Richtlijn 2013/34/EU; toelichting op de methodologie van de EcoVadis Sustainability Rating; regelingsdocumenten van SKAO voor de CO2-Prestatieladder. Gecontroleerd op 28 augustus 2026. De CSRD is een richtlijn, dus de precieze datum waarop het recht in jouw land ingaat, hangt af van de omzetting in nationale wetgeving. Die moet uiterlijk op 19 maart 2027 klaar zijn.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-17.
