In het kort
- De vraag om CO2-cijfers komt van je klanten en niet van een toezichthouder: retailers en foodservicebedrijven die onder CSRD vallen, vragen hun leveranciers om gegevens over hun waardeketen.
- Het grootste deel van de uitstoot zit in ingekochte landbouwgrondstoffen. Landgebruik en koudemiddelen wegen in deze sector zwaarder dan in bijna elke andere sector.
- Met een footprint van je hele bedrijf kun je geen vraag over één product beantwoorden, omdat dat twee verschillende berekeningen zijn.
De meeste producenten van voedingsmiddelen en dranken krijgen de vraag naar hun CO2-uitstoot via een vragenlijst van een klant, niet via een brief van een toezichthouder. Retailers en foodservicebedrijven die onder CSRD vallen, moeten rapporteren over hun waardeketen. Daarom vragen ze hun leveranciers om gegevens, en die vragen gaan vooral over de ingrediënten die je inkoopt. Daar zit ook echt de meeste uitstoot: landbouwgrondstoffen maken het grootste deel uit, en landgebruik en koudemiddelen wegen zwaarder dan in de meeste andere sectoren. De software moet dus een jaarlijkse inventarisatie van scope 1, 2 en 3 opleveren die je aan verschillende klanten in hun eigen formaat kunt aanleveren, zonder alles telkens opnieuw te berekenen.
Welke regels gelden voor voedingsmiddelen en dranken, en vanaf wanneer?
De regel waar je in de praktijk zeker mee te maken krijgt, is de CSRD-rapportage over de waardeketen, en die raakt je indirect. Je klanten in retail en foodservice rapporteren over hun eigen waardeketen en vragen daarvoor gegevens op bij de bedrijven die aan hen leveren. Je bent wettelijk niet verplicht om te antwoorden. Een klant kan je product wel uit het assortiment halen als je geen antwoord geeft, en dat drukmiddel werkt beter dan een boete.
Eén verordening heeft wel een vaste datum, en die staat los van de vragenlijsten van klanten. Het is goed om de actuele datum te noemen, want de meeste bronnen noemen nog een verouderde. De EU-ontbossingsverordening (EUDR) geldt vanaf 30 december 2026. Voor micro- en kleine marktdeelnemers die op 31 december 2024 al als zodanig bestonden, geldt ze vanaf 30 juni 2027. De startdatum is twee keer uitgesteld: oorspronkelijk was het 30 december 2024, daarna 30 december 2025, en de wijziging van december 2025 schoof de datum opnieuw op. In haar evaluatie van mei 2026 heeft de Europese Commissie besloten de datum niet voor een derde keer te verschuiven.
De EUDR geldt voor rundvee, cacao, koffie, oliepalm, rubber, soja en hout, dus bijna elke producent van voedingsmiddelen en dranken heeft er ergens mee te maken. Commercieel is vooral de vraag belangrijk welke rol je hebt. Breng je het product als eerste op de EU-markt, dan moet je de volledige due diligence uitvoeren en een due diligence-verklaring indienen. Koop je grondstoffen in waarvoor een leverancier dat al heeft gedaan en maak je daar een product van, dan ben je sinds de wijziging van december 2025 een marktdeelnemer verderop in de keten (downstream operator). Zo'n marktdeelnemer hoeft helemaal geen due diligence-verklaring in te dienen. In beide gevallen gaat de EUDR niet over CO2: de verordening vraagt om de geolocatie van percelen en om bewijs dat de grondstof legaal is geproduceerd, niet om een emissiecijfer. Je hebt er wel dezelfde ingrediëntgegevens voor nodig als voor je scope 3-berekening, en dat is de enige echte reden dat de twee vaak samen worden besproken.
Breng je verpakte producten op de EU-markt, dan geldt sinds 12 augustus 2026 de Verordening verpakkingen en verpakkingsafval (PPWR). De verplichting die direct inging en voedingsmiddelen rechtstreeks raakt, is de grenswaarde voor PFAS in verpakkingen die met voedsel in contact komen. De eisen voor gerecycled materiaal en etikettering volgen later, in 2028 en 2030.
De klantvragen via CSRD hebben voor jou als leverancier twee praktische gevolgen.
Je klant bepaalt de deadline, niet de wet. Je moet de gegevens aanleveren wanneer de inkoper van je klant het formulier stuurt. In de praktijk gebeurt dat vooral in het eerste kwartaal nadat de jaarverslagen zijn gepubliceerd.
Je klant bepaalt ook het formaat. Elke klant gebruikt een eigen spreadsheet, en de vragen komen zelden met elkaar overeen. Daarom moet je inventarisatie herbruikbaar zijn. De VSME-standaard is juist bedoeld om een kleinere leverancier één keer te laten rapporteren en alle klanten naar dezelfde cijfers te verwijzen. De standaard legt ook vast wat een grote klant redelijkerwijs mag vragen. Lees die grens na voordat je instemt met een aparte gegevensuitvraag op maat. We bespreken hem in welke ESG-vragen je mag weigeren.
Daarnaast is er een aparte regeling voor milieuclaims. Zet je een milieuclaim op de verpakking of in je marketing, dan valt die claim vanaf 27 september 2026 onder de EmpCo-regels. Dat is een ander soort werk dan een inventarisatie. In onze checklist voor claims lees je welke onderbouwing je voor een claim nodig hebt.
Waar zit de uitstoot van voedingsmiddelen en dranken?
Het overgrote deel zit bij je leveranciers, in de landbouwgrondstoffen. De melk, het graan, de cacao, het vlees, de olie of de groente en het fruit die je inkoopt, hebben op de boerderij al een footprint gekregen voordat ze bij jouw bedrijf aankomen. Die uitstoot is meestal veel groter dan alles wat op je eigen locatie gebeurt.
Dat is lastig voor een producent. Je eigen bedrijfsvoering kun je nauwkeurig meten en snel veranderen, maar die is minder dan de helft van het totaal. Twee eigenschappen van deze sector maken scope 3 hier moeilijker dan gemiddeld.
Landgebruik telt mee in het cijfer. Bij landbouwgrondstoffen is de uitstoot die met landgebruik samenhangt een wezenlijk deel van het totaal, geen afrondingsverschil. Generieke emissiefactoren gaan daar niet consequent mee om. Als een leverancier primaire data kan aanleveren, krijg je daardoor een ander cijfer, niet alleen een preciezer cijfer.
Koudemiddelen zijn een echte scope 1-post. Koelinstallaties in de koelketen verliezen koudemiddel. In een sector waarin het grootste deel van de footprint uit inkoop komt, is dat verlies een van de weinige grote posten die volledig voor je eigen rekening komen. De post ontbreekt vaak helemaal in een eerste inventarisatie, omdat niemand eraan denkt het logboek op te vragen bij het bedrijf dat de koelinstallaties onderhoudt.
Waar komen de gegevens vandaan?
De tabel noemt vier bronnen en hoeveel werk elke bron ongeveer kost.
| Bron | Wat de bron dekt | Werk |
|---|---|---|
| Inkoopgegevens van ingrediënten | Het grootste deel van scope 3, per categorie | Veel. Je moet de gegevens eerst aan categorieën en factoren koppelen voordat je kunt rekenen |
| Energie van koelketen en locaties | Scope 1 en 2: koelcellen, vriezers, verwerking | Weinig. Het staat op meters en facturen |
| Logboeken van koudemiddelen | Lekverliezen in scope 1, vaak over het hoofd gezien | Weinig, zodra je weet wie ze bijhoudt |
| Gegevens van leveranciers | Vervangen generieke factoren door echte cijfers | Doorlopend. Alleen zinvol voor je grootste inkoopposten |
Begin met de inkoopgegevens per ingrediëntcategorie en gebruik in de eerste ronde spend-based factoren, zoals iedereen doet. Blijf daar alleen niet permanent bij, want met een spend-based inventarisatie kun je geen reductie laten zien. Als je tegen dezelfde prijs overstapt naar een leverancier met een lagere uitstoot, blijft je cijfer precies hetzelfde.
Wat moet de software opleveren?
De software moet vijf dingen kunnen, en alleen het eerste heeft elke producent nodig.
De software maakt een volledige jaarlijkse inventarisatie van scope 1, 2 en 3, met een afbakening die je in één zin kunt uitleggen.
Ze toont de ingekochte goederen per categorie, want een klant die naar zuivel vraagt, heeft niets aan een totaal voor je hele bedrijf.
Ze gebruikt leveranciersspecifieke factoren naast generieke factoren, zodat je gemiddelden vervangt door primaire data zodra je die hebt, te beginnen bij je grootste inkoopposten.
Ze exporteert naar de template van iemand anders. Test dat vóór je koopt met een echt formulier van een klant, niet met een demobestand.
Ze houdt de methode van jaar tot jaar gelijk. Als je factoren of je afbakening veranderen, komt de reductie die je claimt uit een andere rekenmethode en niet uit minder uitstoot.
Is een footprint van je hele bedrijf genoeg als een klant naar één product vraagt?
Nee, en op dit punt gaat het in deze sector het vaakst mis.
Een inkoper die vraagt naar de footprint van een specifiek artikel (SKU), vraagt om een product carbon footprint. Dat is een levenscyclusberekening met een eigen afbakening, eigen allocatieregels en een eigen onderbouwing. Je kunt zo'n cijfer niet geloofwaardig maken door de inventarisatie van je organisatie te delen door het aantal verkochte eenheden.
Het zijn twee afzonderlijke opdrachten, en het is goedkoper om dat te weten voordat je software koopt dan nadat je een klant een cijfer hebt beloofd. Bij Hedgehog maakt het platform footprints van organisaties. Productfootprints, dus LCA, EPD, MKI en PCF, leveren we als consultancy.
Wat doet Hedgehog voor producenten van voedingsmiddelen en dranken?
Het platform begeleidt je met een AI-assistent bij de opzet volgens het GHG Protocol, het opbouwen van de inventarisatie, het uploaden van gegevens en het rapporteren. Het bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based emissiefactoren. Je kunt daarnaast eigen CO2-gegevens van je organisatie of van leveranciers toevoegen, en zo vervang je generieke gemiddelden voor ingrediënten door echte cijfers van leveranciers. Met het entiteitenbeheer werk je met meerdere locaties of juridische entiteiten, met rollen voor data-eigenaren, auditors en managers. Het platform ondersteunt uitdrukkelijk de wetgeving CSRD, SECR en SB253, en het ondersteunt workflows voor EcoVadis, B Corp en SBTi. Naar die drie verwijzen de meeste inkopers van voedingsmiddelen in hun vragenlijsten.
Voor een gratis account hoef je geen verkoopgesprek te voeren. Pro kost vanaf EUR 1.200 per jaar, en de prijs hangt af van het aantal user seats en business entities.
Er zijn twee beperkingen die je vooraf moet kennen.
Het invoeren van de gegevens kost de meeste tijd. Een klant uit het kleinbedrijf schreef in augustus 2026 op G2 dat alles perfect werkt zodra de gegevens zijn ingeladen, maar dat het inladen het lastige deel is. Telt je inkoopadministratie enkele duizenden rijen met ingrediënten, dan bestaat je eerste project vooral uit dat werk.
Productfootprints zijn een dienst en geen functie van de software. Het platform levert het cijfer voor je organisatie. Een cijfer per artikel voor een retailklant is LCA-werk. Je kunt beide bij ons afnemen, maar zorg dat je weet welke van de twee je klant vraagt voordat je iets tekent.
Wat moet je als eerste doen?
Haal de inkoop van ingrediënten over de afgelopen twaalf maanden op en deel die op basis van de uitgaven in tien tot vijftien categorieën in. De grootste drie of vier categorieën vormen het grootste deel van je footprint. Aan die volgorde zie je al met welke leveranciers een gesprek over primaire data de moeite waard is.
Vraag in de tussentijd het logboek van de koudemiddelen op bij het bedrijf dat je koelinstallaties onderhoudt. Dat kost een middag, en daarmee vul je een gat in scope 1 dat de meeste eerste inventarisaties hebben.
Je kunt een eerste inventarisatie maken met een gratis account, of beginnen met carbon footprint consulting als je klant al een deadline heeft gesteld.
Bronnen: Hedgehog platform, Hedgehog op G2, de sectorgegevens van Hedgehog. Gelezen op 27 augustus 2026, en opnieuw te controleren vóór een update in 2027.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-09-17.
