In het kort
- WPM is een wettelijke plicht die om kilometers vraagt. De Ladder is een privaat certificeringsschema dat om een geauditeerde CO2-inventarisatie vraagt.
- De een kwijt je de ander niet mee. Een certificaat dient je WPM-rapportage niet in, en een ingediende rapportage bewijst een CI niets.
- De reisdata eronder is grotendeels dezelfde, dus de verstandige zet is één verzamelroutine die twee heel verschillende uitvoeren voedt.
Dit zijn twee tegenpolen die toevallig dezelfde ruwe cijfers willen. WPM is Nederlands recht: had je op 1 januari 100 of meer werknemers, dan moet je vóór 30 juni woon-werk- en zakelijke reiskilometers bij RVO indienen, en rekent het ministerie zelf om. De CO2-Prestatieladder is een privaat certificeringsschema van SKAO waar niemand aan mee hoeft te doen, en dat vraagt om een geauditeerde broeikasgasinventarisatie in tonnen. Allebei kunnen gelden. De een voldoen zegt niets over de ander.
Wat is het werkelijke verschil?
Plicht tegenover voordeel, en kilometers tegenover tonnen.
WPM, de rapportageverplichting werkgebonden personenmobiliteit, staat in afdeling 18.1 van het Besluit activiteiten leefomgeving en geldt sinds 1 juli 2024. Het is een dataverzamelplicht. Je dient kilometers in, uitgesplitst naar combinatie van vervoermiddel en brandstoftype; het ministerie doet het CO2-rekenwerk om een sectorbreed plafond te bewaken. Er rust onder deze regeling geen CO2-doel op een individuele werkgever.
De CO2-Prestatieladder is geen wet en niemand handhaaft hem. Het is een certificeringsschema dat tegelijk als gunningscriterium dient, en zijn kracht komt volledig voort uit Nederlandse publieke kopers die er een bidvoordeel aan hangen. SKAO stelt dat de Ladder in meer dan 5.000 aanbestedingen en door meer dan 300 aanbestedende diensten is gebruikt. Wat hij vraagt is een geauditeerd managementsysteem met een echte inventarisatie eronder.
Hoe verhouden ze zich regel voor regel?
| Onderdeel | WPM | CO2-Prestatieladder |
|---|---|---|
| Wat het is | Een wettelijke rapportageplicht | Een privaat certificeringsschema en gunningscriterium |
| Vastgesteld door | De Nederlandse overheid, in het Besluit activiteiten leefomgeving | SKAO, Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen |
| Vrijwillig | Nee, als je de drempel haalt | Ja, volledig. Het schema kent geen omvang-, sector- of omzettoets |
| Aanleiding | 100 of meer werknemers op 1 januari, per KvK-nummer | Zelf kiezen om te certificeren, meestal omdat kopers het belonen |
| Wat je indient | Kilometers naar vervoermiddel en brandstoftype, woon-werk en zakelijk | Een geauditeerde CO2-inventarisatie: scope 1 en 2 vanaf trede 1, gekwantificeerde scope 3 vanaf trede 2 |
| Eenheid | Kilometers | Ton CO2-equivalent, inclusief niet-CO2-gassen op trede 1 van versie 4.0 |
| Wie controleert | De regionale omgevingsdienst, op basis van de rapportage bij RVO | Een geaccrediteerde certificerende instelling, een Ladder-CI |
| Structuur | Eén rapportage, één deadline | Drie treden onder Handboek 4.0, vijf niveaus onder het oudere 3.1 |
| Deadline | 30 juni, jaarlijks, over het voorgaande kalenderjaar | Je eigen auditcyclus, plus 14 januari 2027 om versie 3.1 achter je te laten |
| Gevolg van niets doen | Bestuurlijke sancties door het bevoegd gezag, zonder bedrag in de bronnen | Geen sanctie. Je hebt eenvoudigweg geen certificaat en mist het bidvoordeel |
| Behandeling zakelijk reisverkeer | Centraal. Het is het merendeel van wat je rapporteert | Eén regel in een bredere inventarisatie, met een eigen harmonisatiebesluit op trede 1 |
Welke geldt voor jou, of allebei?
Doe twee losse toetsen, in deze volgorde.
De juridische toets. Was je een onderneming of rechtspersoon in het KvK-handelsregister met 100 of meer werknemers op 1 januari van het verslagjaar, waarbij alleen personeel meetelt met een contract van minstens 20 betaalde uren per maand? Zo ja, dan geldt WPM of je wilt of niet. Er is geen opt-out en geen sectorvrijstelling.
De commerciële toets. Schrijf je in op Nederlands publiek werk waar een aanbestedende dienst een gunningsvoordeel aan de Ladder hangt? Zo ja, dan is certificering je geld waard. Zo nee, dan is het een kostenpost zonder rendement, en verplicht niets je ertoe.
Genoeg organisaties antwoorden twee keer ja. Een civieltechnisch aannemer met 300 medewerkers die inschrijft op infrastructuurwerk is een helder geval: hij dient in juni kilometers bij RVO in en houdt een certificaat dat op zijn eigen cyclus wordt geauditeerd. Genoeg antwoorden één keer ja. Een ziekenhuis met 900 medewerkers dat nooit inschrijft heeft WPM en geen reden om te certificeren. Een ingenieursbureau van twintig man dat op gemeentelijke aanbestedingen jaagt heeft het omgekeerde.
Eén waarschuwing over de drempel, en controleer hem voordat je ernaar handelt. Een wijziging die de WPM-drempel van 100 naar 250 werknemers tilt is door het kabinet goedgekeurd met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026. Op 28 augustus 2026 lag hij nog bij de Raad van State en was hij niet in het Staatsblad gepubliceerd, wat betekent dat de bindende drempel op die datum nog 100 was. Hij treedt in werking op de dag na publicatie in het Staatsblad, dus heb je tussen de 100 en 250 werknemers, kijk dan in het Staatsblad en op de RVO-pagina voor jouw verslagjaar voordat je concludeert dat je moet rapporteren. Zodra hij is gepubliceerd, vallen werkgevers onder de 250 vanaf verslagjaar 2026 buiten de plicht, waarmee 2025 hun laatste verslagjaar wordt.
Kwijt je de een mee met de ander?
Nee, in beide richtingen, en om verschillende redenen.
Een certificaat dient je rapportage niet in. Aan WPM voldoe je door een specifiek formulier bij RVO in te dienen via eLoket met eHerkenning, vóór een vaste datum. Een Ladder-certificaat is geen indiening bij wie dan ook, het bereikt RVO niet, en geen enkele bepaling behandelt het als alternatief. Een gecertificeerde organisatie die haar juni-indiening overslaat heeft eenvoudigweg niet ingediend.
Een ingediende rapportage certificeert je niet. De WPM-rapportage bevat kilometers voor twee reismotieven en verder niets. Trede 1 van Handboek 4.0 vraagt om in kaart gebrachte scope 1- en 2-emissies met kortetermijndoelen en verplichte rapportage over andere broeikasgassen dan CO2. Trede 2 vraagt om gekwantificeerde scope 3 en een klimaattransitieplan dat de kernactiviteiten over 5 tot 10 jaar dekt. Je woon-werkkilometers zijn een fractie van één van die eisen.
Wat wél overdraagbaar is, is de onderliggende data. Zakelijke en woon-werkkilometers, gesplitst naar vervoermiddel en brandstof, voeden allebei. Daarom is het verstandige ontwerp één verzamelroutine met twee uitvoeren: de ruwe kilometers gaan naar RVO, en dezelfde kilometers met emissiefactoren erop gaan de inventarisatie in die een certificerende instelling zal natrekken. SKAO's eigen eerste harmonisatiebesluit bij Handboek 4.0, gepubliceerd op 23 oktober 2025, gaat specifiek over doelstellingen voor zakelijk reisverkeer en Well-to-Tank-emissies op trede 1, dus dit is een levend onderdeel van het schema en geen voetnoot.
Wat bouw je één keer?
Een reisdataset die rijker is dan beide instrumenten strikt genomen vragen.
Verzamel woon-werkverkeer met een enquête, want geen enkel systeem houdt het bij en de impactanalyse van de overheid zelf legde het merendeel van de ongeveer 24 uur per jaar aan lasten precies bij dat gat. Verzamel zakelijk reisverkeer uit declaraties, leaseadministratie en ticketgegevens. Houd het brandstoftype op regelniveau vast in plaats van vroeg op te tellen, want WPM wil de combinatie van vervoermiddel en brandstof en de Ladder wil per regel factoren toepassen.
Bewaar daarna de delen die WPM uitsluit. Vracht, vluchten, scheepvaart en ritten die volledig buiten Nederland liggen vallen uit de WPM-rapportage maar blijven in een Ladder-inventarisatie. Ze één keer verzamelen is goedkoop. Ze een jaar later reconstrueren niet.
Is de Ladder nieuw voor je, dan behandelt onze introductie op de CO2-Prestatieladder voor het mkb de certificeringskant, en dekt de VSME-standaard de vrijwillige rapportageroute voor organisaties die een disclosure nodig hebben zonder certificaat.
Waar zit een platform in dit geheel?
Op de gedeelde helft, en dat is de inventarisatie en niet de indiening.
Het Hedgehog-platform noemt de CO2-Prestatieladder als rapportage-uitvoer naast het GHG Protocol, bevat meer dan 20.000 spend-based en activity-based factoren die je kunt aanvullen met je eigen leverancierspecifieke data, en regelt entiteitbeheer over locaties en vestigingen met rollen voor data-eigenaren, auditors en managers. Dat entiteitmodel doet ertoe, omdat WPM per KvK-nummer wordt getoetst terwijl een certificaat hangt aan de organisatie die je kiest te certificeren. De platformpagina vermeldt 5.000+ gebruikers.
De beperking om eerlijk over te zijn: een reviewer uit het segment Mid-Market gaf het platform in juni 2026 op G2 een 3,5 van de 5 en zei dat het minder compleet is als breed ESG- of CSRD-rapportageplatform, zonder functie voor databronbeheer en zonder monitoring van decarbonisatiedoelen. Trede 2 en trede 3 vragen allebei om een klimaattransitieplan met doelen, dus reken erop dat de emissieberekening gedekt is en het volgen van doelen je eigen werk blijft. Voor dat deel is carbon footprint consulting de juiste route in plaats van een functieverzoek.
Bronnen: RVO rapportage WPM, Stb. 2023, 472, afdeling 18.1 Besluit activiteiten leefomgeving, de nota van toelichting van april 2026, de schemapagina's van SKAO, Handboek 4.0, Overgangsregeling 3.1-4.0 v1.1, Harmonisatiebesluit 1 van 23 oktober 2025, Hedgehog platform, Hedgehog op G2. Geverifieerd op 28 augustus 2026.
Feiten op deze pagina zijn voor het laatst geverifieerd op 2026-08-28.
